O dönemde bir ABD ticaret ataşesi bu odun kömürlerinin nerede kullanıldığını merak edip, devlet yerine, araştırdı ve öğrendi ki yol yapımında dolgu malzemesi olarak kullanılıyor. Bu kullanımın hiçbir amaca hizmet etmediğini mühendislerden öğrenerek o dönemdeki hükümet görevlilerine ilettiğinde ise: ‘‘Nerede kullandıkları bizi ilgilendirmiyor?’’ cevabını aldı. Ekonomimize darbe vurmayı hedefleyen bu ihracat, sümen altı edildi. Türkiye o günden bugüne zeytincilikte ilerlemezken İspanya zeytinyağı ihracatında dünya birincisi oldu. Dünya piyasasının yarısına yakınını ele geçirdi.

Bu zeytin düşmanlığı bitmedi tabii. Zaman içinde bindiğimiz dalı kesmeye devam ettik.

Marshall planı çerçevesinde vaktiyle Ege ve Akdeniz’deki zeytin ağaçları sökülerek Avrupa’ya gönderildi. Yerine kavak ve sarıçam fidanları dikildi. Kavak ağaçları alerjik hastalıkları tetiklerken çam ağaçları sadece oksijen salgılıyor ve kozalakları yanınca patlayarak çevredeki çam ağaçlarını da tutuşturarak saatli bombaya dönüşüyordu. Maalesef zaman içinde önü kesilemeyen orman yangınları da iliğimizi kuruttu.

Bitmedi darbe üstüne darbe… O dönemde medya, bugün yankıları devam eden, Türk milletinin geçmişten gelen alışkanlıklarını değiştirmeyi hedefledi. Çekilen filmlerde bile ayçiçeği yağı doktor   tavsiyesi olarak gösterildi. Yetmedi. Türkülerle bilinçaltı kodlaması yapıldı:

‘’ Zeytinyağlı yiyemem aman/Allı morlu fistan giyemem aman…’’ En çok tercih edilen basma ve pazen bile çağdışı gösterildi. Yerli üretimi ve kullanımı teşvik eden ‘’SÜMERBANK’’ın kapatılması da hâlâ yüreklerimizi dağlar.

Zeytinyağının dolarla yarıştığı bu dönemde de dar gelirli ailelerin zeytinyağına ulaşımı da kısıtlandı. Lokantalar bile zeytinyağını lüks sayarken sağlığımız üzerinde zehir etkisi yapan düzmece ayçiçeği ve diğer yağlar baş tacı edildi.

Bütün bu kültürel ve ekonomik darbelere kayıtsız kaldık. Değerler ülkemize sahip çıkamadık. Taşı toprağı altın olan memleketimizin öz kaynaklarını kendi ellerimizle paketleyip yaban ellere verdik. Dışa bağımlı ülke hâline getirilmek için oynanan alicengiz oyunlarının piyonu olduk.

Türkiye’yi çoraklaştırma politikası devam ediyor. Dağlarda öbek öbek kuruyan ağaçlarımızın tıraşlanmasını seyrediyorum Antakya- Tahtaköprü’ de. ‘’Ağaçlara hastalık geldi, bu yıl çok kuraklık oldu.’’ sözlerini halk yemiş görünüyor.

Yapılacak villaların yolları evlerden önce yapıldı. Zeytin ağaçlarımız gözümüzün önünde sökülmeye devam ediyor. Ey ahali, zeytinyağı meselesi kültürümüzün, topraklarımızın talan edilme meselesidir. Sadece ekmeğinizi banacak zeytinyağı bulamama meselesi değil…

Yıl 2026…Cehaletin körleştirdiği ve yüreklerin çoraklaştırıldığı bir süreçten geçiyoruz.  Sırtımda ısrarla çıkarmak istemediğim pazen fistanımla…Ekmeğimi ısrarla bandırdığım zeytinyağımla vatanıma sahip çıkmaya çalışırken her vatan evladını zeytin ağacı dikmeye davet ediyorum. Haydi, seferberlik zamanı…

HALİ PÜR MELALİMİZ

Öyle bir zamana geldi ki dünya
İnsanlık yerlerde sürünür oldu.
Dürüstlük baş tacı edilir güya
Doğruyu konuşan yerinir oldu.

Gözler fellik fellik, sözler yalancı
Fiyaka o biçim, pozlar yalancı
Sevgiler riyakar, nazlar yalancı
Sah sahte iç içte görünür oldu.

Mertlik rafa kalktı puştluk revaçta
Erdemlilik aranmıyor mizaçta 
Her haltı yiyenler poz verir Hac'ta
Her pislik parayla arınır oldu.

Böyle döner dünya çarkı düzeni
İçimizde kaynar fitne kazanı
Değerler değişti şaştı mizanı
İt, it gölgesinde barınır oldu.

İhlası kalmadı hiç bir amelin
Menzili meçhule döndü emelin
Besmeleyle attığımız temelin
Özünde her hile görünür oldu.

Baycan der; bu hale çanak tutulur
Helal haram denmez lokma yutulur
Bir şeyh eteğinden tutan kurtulur
Kul şirk libasına bürünür oldu.

Bunca kalabalığın yarattığı gürültü patırtı içinde tabii avazı çıktığı kadar bağırmaktan sesi kısılmış öz benliğimizin acınası hâlinden bihaberiz. Bize dayatılan kurallar, kendimizi koyuvermemizi engellerken içimizde yaşattığımız onca insanın komutunu yerine getirmekten yorgun düşüyoruz, yaşarken anlam veremediğimiz huzursuzluğumuzun kaynağını kurutamadığımız için de kendimizi yiyip bitiriyoruz.

Nedir bu hâller? Gözümüzü açtığımız anda başlıyor yükleme…Terbiye adı altında dizginlerimizi önce annemize ve babamıza teslim ediyoruz. İsteklerimize ve hayallerimize gem vurarak dahiliğimizi sergileyeceğimiz alandan bizi uzaklaştırıp sözde altın bileziği kolumuza geçiriyorlar. ‘’Oğlumu ve kızımı devlet kapısına yerleştirdim. Kimseye muhtaç olmadan yaşayıp gidiyorlar.’’ gibisinden lakırtılarla  öz benliğimizin sesini daha da kısıyorlar.

Her şeyde bir komut içimizden yükseliyor. Kendimiz olarak atacağımız bir adımın devamı gelmiyor.  

Sağlıklı yaşama niyetleniyoruz. Bedenimizdeki fazlalıkların farkına varıp. Oradan bir ses yükseliyor: ‘‘Neyin varmış canım senin. Hem can boğazdan gelir. Hadi, ye; hem bir defalıktan bir şey olmaz.’’

Sabahın erken saatinde yürüyüşe çıkmak istersiniz oradan bir ses yükselir: ’’Aman ha, dikkat et, önüne köpek ya da domuz çıkar!’’

Yurt dışına geziye gitmişsinizdir. Tam kendinize hediye alacaksınız: ‘‘Buradan bir şey alınmaz. Görmüyor musun fiyatları? Hem Türkiye’de daha güzelleri var canım?’’ Almışsanız da kursağınızda bırakırlar.’’ Buna bu kadar para mı verdin? Hiç hesap kitap bilmiyorsun sen?’’ Oysaki kendi kazandığın parayı harcamaktasın o an. Bir anda suçluluk hissettirirler. Hep ürkek yaşamaya başlarsın.

Diyelim ki yemektesin. İçinden bir kadeh içmek geldi. Yine hemen ses yükselir:’’Her yerde içilmez güzelim. Şimdi seninle uğraşmayalım?’’

Ölmüş anne ve babamızın etkilerini daha büyük yaşarız. Kimseye muhtaç olma felsefesiyle büyütüldüyseniz hediye alırken bile suçluluk duygusu peşinizi bırakmaz. Vermeye alıştırılmış benliğiniz almayı beceremez.

Bütün ilişkileriniz, duygularınız, düşünceleriniz, kısaca yaşama biçiminiz ailenizin hamur teknesinde yoğrulur ve şekillendirilir. Toplumun evlilik dayatması, sonrasında sahip olacağınız çocuklarda söz sahibi olmaları bildik örnekler. ‘‘Karı koca arasına girilmez.’’  ayrılıklarda hortlar nedense.

Mutluluğun ve huzurun membasını kurutan bu sesleri susturup kendimizi dinlemeyi öğrendiğimiz an, GERÇEK BENLİĞİMİZ YAŞAMDA VARLIĞINI KANITLAYACAKTIR. SU KATILMAMIŞ HUZUR BUDUR.NE DERSİNİZ?

KENDİMİZİ DİNLEME VE DİNLENDİRME ZAMANINA AKALIM MI?

YOKSA BU DA MI DAYATMA?

Rabbimiz, Hac Suresi 46. ayetinde bizlere sarsıcı bir gerçeği hatırlatır: “Gerçek şu ki, gözler kör olmaz; lakin göğüsler içindeki kalpler kör olur.” İşte bu körlüğü aşabilen, basiret sahibi her ruh, "Kainatın Efendisi"ne duyulan tevekkülün ve O’nun yüce makamının farkına varır.

Türk Milletinin Peygamber Sevdası

Bir neferi olmaktan onur duyduğumuz İslam sancağını yüzyıllardır en yüksekte tutan atalarımız, Hz. Peygamber’e duyulan aşkı sadece kalplerine gömmemiş, bunu benzersiz bir edebi külliyata dönüştürmüşlerdir. Bugün dünyada Hz. Peygamber (s.a.v.) üzerine yazılan şiir ve naatların yaklaşık %80’inin Türkçe olması, bu aziz milletin "Peygamber Aşığı" olduğunun en somut nişanesidir. Bizler, O’nun sevgisiyle yoğrulan, "Mehmetçik" ismini bile O’nun mübarek adından (Muhammed) alan bir milletin evlatlarıyız.

Gaziantep’te ziyarete açılan Mukaddes Emanetler Sergisi, bu köklü aşkın ve sadakatin bir izdüşümü niteliğindedir. Sergide Osmanlı’nın izlerini görmek, tarihe bir kez daha şahitlik etmektir. Bizler asırlarca Kabe’nin hizmetkarı, Mescid-i Aksa’nın muhafızı olmuşuzdur. Bugün hala Kudüs’teki resmi törenlerde fesli muhafızların tokmaklarıyla devam ettirdiği o asil gelenek, Osmanlı ruhunun sönmeyen ateşidir.

Efendimiz (s.a.v.) bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur:

“Ya öğreten ol, ya öğrenen ol, ya dinleyen ol, ya da bunları seven ol. Sakın beşincisi olma, yoksa helak olursun.”

Bizler de bu düsturla; ya öğrenerek ya da bu kutlu yola hizmet edenleri severek ömrümüzü bereketlendirmeliyiz. Gerçek zenginliğin, Allah ve Resulü’nü tanımak olduğu şuuruyla; İslam’a ve bu kutlu davaya karınca misali bir nebze katkımız olduysa, işte bizim için "ölümsüzlük" budur.

Bu manevi iklimi şehrimize taşıyan, gönül dünyamızı aydınlatan bu serginin hayata geçmesinde emeği olan başta Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve İl Müftülüğü olmak üzere, tüm gizli kahramanlara şükranlarımı sunuyorum. Maneviyatımızı güçlendiren bu tür çalışmaların daim olmasını temenni ediyorum.

Anam, babam ve canım sana feda olsun Ya ResulAllah! Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah.

Tarih 28 Şubat 1997’yi gösterdiğinde, Necmettin Erbakan başbakanlığında toplanan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararlarıyla, "irticaya karşı" adı altında postmodern darbe süreci başlatılmıştır. Ordu ve bürokrasinin hükümete adeta el koyduğu bu dönemde; demokrasi ve Atatürk ilke ve inkılapları bahane edilerek Müslüman halka türlü eziyetler edilmiştir. Başörtülü kadınların ve kız çocuklarının devlet dairelerine alınmaması, kurulan ikna odaları ve başörtüsü üzerine peruk takılması gibi insan vicdanına sığmayan dayatmalara maruz kalınmıştır. Ordunun halka orantısız güç kullanması ve kadınların eğitimdeki başarılarının sadece başörtüleri sebebiyle yok sayılması; demokrasi maskesi takan kesimler için bir turnusol kağıdı vazifesi görmüştür.

Günümüzde ise bunca zorluğa göğüs geren annelerimizin emeklerinin adeta tersine döndüğüne şahit oluyoruz. Başörtüsü baskı altındayken onu yücelten kadınlarımızın, bugün gelinen noktayı gördükçe yürekleri sızlıyordur. Eskiden bir duruşun timsali olan başörtüsü, şimdilerde ne yazık ki bazı çevrelerde sadece bir moda aksesuarına ve "sunroof" tabir edilen şekilci bir anlayışa dönüşmüştür.

Oysaki bizler; vefatından önce mahremiyetine o kadar özen gösteren ki vefatından önce gusül abdestini alan ve vücut hatları belli olmasın diye o dönemlerde sadece kefen ile taşınan cenazelere karşın tabutla taşınmasını isteyen Hz. Fatıma annemizin yolundan gitmeliydik. Başörtüsünü bir aksesuar olmaktan çıkaran, Hz. Fatıma’nın hassasiyetini taşıyan ve zulmün karşısında elif gibi dimdik duran tüm kız kardeşlerime selam olsun. Unutmayın ki o dönemin baskıcı ruhu, bugün hala bir ilahi sesine dahi tahammül edemeyenlerin içinde saklıdır.

Bediüzzaman Said Nursî hazretlerinin dediği gibi: "Şu istikbal inkılabatı içinde, en gür sâdâ İslam’ın sâdâsı olacaktır!"

Yiyip içer ve uyursun

Hep yaratan,

yorulmayan, unutmayan

Rabbin var

Nefes alır nefes verir

Bir an için yaşarsın

Hep yaşayan, diri olan

Bir ölümsüz Rabbin var

Göklerde ve yerde

Her varlık O’nun

Gökler ve yer arası

Her olan O’nun

Âlimdir O bilir

geleceği geçmişi

Saklı kalmaz kullarının

O’ndan hiçbir işi

Kuşatır bilgisi kürsi semayı

Akıl bilmez sınırını

İlmi Mevlâ’yı

O yüceler yücesi

Azizler azizidir

Güç O’nun

Kudret O’nun

Sahibidir mevla

Evvel ve sonun

Rahmandır O

Merhameti sonsuzdur

Öğretti kitabını

Yarattı insanı

Kulluk tacını verdi başına

Gönderdi Furkan’ını

Yol O’nun

Yolcu O’nun

Menzil O’nun

Rıza O’nun rızası

Cennet O’nun

Firdevs O’nun

Ziya O’nun ziyası

Kimi kulluk tacın giyip

Düştü yollara

Tevhidle, takvayla azıklandı

Aşk-ı ilahi ile

Kanatlandı

Kimi Rabbine kesildi hasım

Karanlığı yol

Şeytanı yoldaş bildi

Heva atına binip

Sürdü atını çılgınca

Ateşe doğru

Ne yolu, ne yolcuyu

Ne menzili , ne konağı

Bilmedi

Rahmet rüzgârları

Sarmadı ruhunu

Cahimi Sakarı

vatan eyledi.

M. Öztekin

Sorsam ona Allah tek der
Bu Müslüman hangi dinden
Domuz yemez kul hakkı yer 
Bu Müslüman hangi dinden.

Namaz kılar oruç tutar
Beş'e alır On'a satar
Her işine hile katar
Bu Müslüman hangi dinden. 

Dilinden düşmez bismillah 
Söver sayar bilmez günah
Yeminidir büyük silah
Bu Müslüman hangi dinden. 

Sakal sarık şalvar imaj 
Böylece sağlar avantaj 
Bir yerlere olmuş montaj 
Bu Müslüman hangi dinden. 

Şeyhinden alır beratı
Bilmez müstağım sıratı 
Hep turşu satar suratı
Bu Müslüman hangi dinden. 

Bacısına vermez miras
Varlığa duyar ihtiras
Ona göre her şer halas
Bu Müslüman hangi dinden. 

Baycan'ım sözün kısası
Bu mudur İslam yasası
Haramla dolmuş kesesi
Bu Müslüman hangi dinden.

     Hocalarımızın her taşın altına elini attıklarına tanık oluyoruz.

     ‘Vatanını en çok seven işini en iyi yapandır.

     ‘Bu memleket, çalışkan insanların omuzlarında yükselecek.’

      Vatana millete sorumluluk duygusunu hücrelerimize kazıyorlar. Sonra tarih dersleri… Benim iple çektiğim dersler… Orta Asya’ da at koşturan Türklerin nal sesleri sınıfta. Film izliyoruz sanki üç boyutlu gözlükle. Geçmişinden ders almayan geleceğin ufkunda yükselemez, diyor tarih öğretmenimiz.

      Sonra tarihçilerin ‘Tarih tekerrürden ibarettir.’ sözünü çocuk beynimize kazıyor. Aynı sebepler aynı sonuçları doğurur. Orta Asya’da kurulan imparatorlukların yıkılma sebeplerini anlatıyor ince ince. Aşk meşk konuları girince işin içine ağzımız ayrılıyor. Tabii o zamanlar en büyük düşmanımız Çinliler… O meşhur Çin Seddini bizden korunmak için yapmışlar. Kasılıyoruz. Bakmışlar ki savaşarak bizi yenemeyecekler. Oturmuşlar. Ali Cengiz oyunu düşünmüşler. ‘Bu Türkleri nasıl parçalarız? Nasıl yok ederiz?’

    ‘Kolay!’ demiş bilginler. ‘Kaleyi içten fethedelim. Saraylarına bizim kızları gönderelim. Sonrası kolay. Doğan çocuklara kendi kültürümüzü aşılarız. Sonra lime lime olurlar. Kültürel birlik ve beraberlik bozulursa zafer bizim. Nitekim plan ustaca uygulanıyor.

     Koskoca Hun İmparatorluğu’nun yıkılma sebebi: kültürel birliğin bozulması... O zaman doğru mu diye bütün imparatorlukların yıkılma sebeplerini okudum, araştırdım. Tarih öğretmenim hikâye anlatmıyormuş.

    600 yıl, üç kıtaya hükmeden Osmanlı İmparatorluğunun yıkılma sebebi yine aynıdır: MERKEZİ OTORORİTENİN SARSILMASI. Diğer deyişle yine birlik ve beraberlik çökmüş. Çıkar ilişkileri ağ gibi memleketi sarmış. Çalıp çırpma artmış. Adalet sistemi çökmüş. Zenginler ceplerini şişirmiş, fakir daha çok fakirleşmiş. Ben sen davaları başlamış. Vesselam lime lime dağılmışız.

   Tarih tekerrürden ibarettir, sözü kulaklarımda çınlıyor. Ürperiyorum doğrusu. Yüreğimin derinlerinde çağlıyor Nazım’ın dizeleri:

‘Yok edin insanın insana kulluğunu  /  Bu memleket bizim!’

                                                                                      Sibel ÇAĞLAYAN

                ‘Merhaba!’ dedi demiryolu makasçısı.

                ‘Burada ne yapıyorsun?’ diye sordu Küçük Prens.

                ‘Yolcuları biner biner ayırıyorum?’ dedi makasçı. ‘Onları taşıyan trenleri bazen sağa bazen sola yönlendiriyorum.’

                Tam o sırada gök gürültüsü gibi gürleyerek geçen ışıl ışıl bir ekspres, makasçı kulübesini sarstı.

                ‘Pek telaşlılar.’ dedi Küçük Prens. ‘Neyin peşindeler?’ dedi Küçük Prens. ’Neyin peşindeler?’

                ‘O trenin makinisti bile bilmez bunu.’ dedi makasçı.

                …

                ‘Kimse bulunduğu yerden memnun değil mi yani?

‘Kimse bulunduğu yerden memnun olmaz ki.’ dedi makasçı.

O sırada üçüncü bir ekspres sardı ortalığı.

‘İlk trendeki yolcuların mı peşindeler?’ diye sordu Küçük Prens.

‘Hiçbir şeyin peşinde değiller.’ dedi makasçı.’ Ya uyuyor ya esniyorlar şimdi. Yalnızca çocuklar burunlarını cama yapıştırmış dışarıya bakıyorlar.’

Yalnızca çocuklar ne aradıklarını biliyorlar.’ dedi Küçük Prens. Bezden bir bebekle saatlerce zaman geçirebiliyorlar, her şeyleri o bebektir sanki. Biri onları ellerinden almaya kalkarsa da hemen ağlayıveriyorlar…’

‘Onların yerinde olmak vardı .’dedi makasçı.                   

Küçük Prens yaşamı sorgulatan bir kitap. Benim düşünme paspasım gibi.

 Küçük Prens gibi  ben de sürekli sorguluyorum yaşamı anbean.

 Ne zaman çocuk kalbimizi çıkarıp askıya astık? Neden yaşamı bu kadar karmaşık ve zor hâle getirdik? Bir kısmımız deli gibi küpünü doldurmaya çalıştı. Maddiyat ve çıkar istila etti yürekleri. Yaşamın güzelliklerine sırtımızı döndük. Değerlerimizi bozuk para gibi harcadık. Koşulsuz sevgiyi unuttuk.

Saygıyı eksilme olarak gördük.

Ne zaman içimizdeki çocuğu öldürüp saflığımızı yitirdik? Almayı düşünerek verdik. Ya da koşulsuz severken sömürülme korkusu yaşadık? Şüpheler, korkular, endişeler, maskeler korkulu rüyamız oldu?

Ya da bu yaşama telaşında birbirimizin hâl hatırını sormayı unuttuk. Her şeyi unuttuğumuz gibi kendimizi sevmeyi de unuttuk. Kendimize değer vermeyi…

Ne zaman kanıksadık nefessiz yaşamayı… Bir gün olduğu gibi bırakıp gideceğiz her şeyi. Her gün özenle düzelttiğimiz yatak dağınık kalacak. Ocakta fokurdayan çay sahipsiz… Derdimiz ne?

Diyeceksin tencere kaynatma telaşı… Az şeyle doymayı öğrenebilseydik keşke.

Belki artık sadeleşme zamanı… Arınma zamanı…

 Dinleyin hele kendinizi. Ertelediğiniz ne çok şey var telaş içinde yaşarken,  değil mi?

Dört mevsimi yaşa sadece. Derin nefesi çek içine. Güneşi indir yüreğine. Sev her şeyi koşulsuz. Kucakla insan kisvenle evreni. Sakın içindeki çocuğu öldürme. Tut elinden, yaşamın odacıklarını beraber gezin keyifle.

 Yaşamak telaşsız olduğunda güzel... Zamanın yumuşacık yastığına yaslanarak gülümsememiz yüreğimizin derinliklerinden taştığında…

Ne demiş Dostoyevski: Kaygı ve telaş içinde yaşayan biz insanlar, gökteki kuşların kaygısız ve masum mutluluğunu da kıskanmalıyız.

Mutluluğu Kaf Dağı’nın ardında aramaktan vazgeçtiğimizde çocuk gülüşleri kaçacak içimize.

Telaşsız yaşamayı öğreneceğiz.

Hadi ne duruyoruz? Elma şekeri alalım elimize… Kocaman bir elma şekeri hem de…

 Savuralım bir çocuk gülüşü evrene…  

                                                                           Sibel ÇAĞLAYAN

                                                                              EĞİTİMCİ YAZAR

Bu hengamede bunca şeye rağmen milletimizin göstermiş olduğu birlik ve bütünlük çok değerliydi. Aradan 3 yıl geçti. Bizler bir şekilde yaralarımızı sarmaya çalışırken, yaşanılan felaketi atlatmaya çalışırken sevdiklerini kaybedenler için bu durum pek de kolay değil. Adıyaman'da depremde eşini ve iki evladını yitiren öğretmen bir babanın, kendisi ve 12 yaşındaki evladının canına kıyması bu tarifsiz acıyı bizlere gösterir nitelikte. Psikososyal yardım almak, maddi ve manevi her türlü yardımı yapmak yetersiz kalıyor. Deprem sonrası yaşanılan bunalımlar göz ardı edilmemeli. Hayatta kalma suçluluğu ile yaşanılan trajediler, deprem sonrası travmatik yaşantıların etkisi ve başa çıkma yolları, bunalımdaki insanları intihara yönlendiriyor. Bu olaylar da bizlere başka bir sarsıntı yaşatıyor.

Ve evet Unutmayacağız!

Deprem felaketini asılsız "baraj patlaması" yalanlarıyla kaosa çevirenleri,

Yıkılan binaların altında binlerce can bırakıp serbest kalan müteahhitleri ve sorumluları,

Enkaz altında can verirken diploması çalınan, kaybettiği canının yanında bir de "diplomasına sahip çıkmamakla" suçlanan Nesibe Kaya Zabun’u,

Can pazarı yaşanırken hırsızlık yapanları, fahiş fiyatlarla kederden pay çıkarmaya çalışan fırsatçıları,

Halkın bağışlarıyla ayakta duran kurumların, en büyük acının ortasında çadır ve konserve satışı yapmasını ticaret sayanları,

Biz can derdindeyken koltuk kavgası verenleri ve kameralar karşısında kahkaha atanları...

Daha nicelerini...

Acımız taze, hafızamız diri. Hiçbirini unutmayacağız.

Allah, bu vatanı bize bırakan Atalarımızdan razı olsun

İyi şeyler sizi mi bulmuyor? Tuttuğunuz her dal, kuruyup elinizde mi kalıyor? Bir türlü dikiş tutturamıyor musunuz? Düğmeleri yanlış iliklediğinizi son ilikte mi fark ediyorsunuz? Hep yanlış kişilere tosluyor, yara bere mi alıyorsunuz? İki yakanız bir araya gelmiyor, borç batağından kurtulamıyor musunuz? Huzuru katık yapamıyor musunuz? Uykularınız delik deşik, bir türlü dengeye gelemiyor musunuz? Geçmişin yükleri sırtınızda bir kambur, geleceğin kaygıları zihninizde bir düğüm mü? Sırf bu yüzden yaşamın güzelliklerine anda kalamadığınız için odaklanamıyor musunuz? Değerinize değer katmaktan uzak, kendinize her gün biraz daha yabancılaşıyor musunuz? Gerçek dostlara, samimi arkadaşlıklara hasret mi kaldınız? Ağzınızın tadı tuzu yerinde değil mi nice zamandır?

 Unutmayın ki karmanız tıkır tıkır çalışıyor. Bugünkü yaşadıklarınız vaktiyle yüreğinize serptiğiniz ithal tohumların meyvesi. Sen büyüttün bütün kalbinle. Niyet ettin, oldu! Kim ister ki böyle cehennemi diyebilirsin. Kim cennet meyvelerini yemek istemez?

Gönül sofrandakiler önüne düşer. Karşılık gözetmeden iyilik ettin mi hiç? Bir öksüz ve yetim kalbi sevindirdin mi? Bir yaraya maddi ve manevi derman oldun mu? Bütünün hayrına ameller yaptın mı?

Kısacası iyi insan mayanı koruyabildin mi? Bütün zehirli duyguları kalbinden akıtıp niyetini saf sevgiyle kuşatabildin mi?

Ne demiş Mevlana: ‘‘Gül veren elde gül kokusu kalır.’’ Güzel niyetlerimizle cennetimizi yaratırız.İyiliklerin niyeti temizse size sonsuz nimetleriyle döner. Bu sonsuz nimetlerden sadece ve sadece almayı düşünmeden verenler nasiplenir.

Bugün her ne yaşıyorsak eylediğimiz eylemlerin neticesidir. İyisiyle, kötüsüyle, sevabıyla, günahıyla… Makus bir talihimizden dem vuruyorsak oturup ince ince düşünmeliyiz.

Ah aldığımız insanların kalbini kazanmak için sevginin arı suyunda arınmalıyız. ‘‘Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste.’’ sözünü kulağımıza küpe yapmalıyız.

Attığımız her yanlış adımdan, evrene tohum olarak saçtığımız karanlık düşünce ve duygularımızdan biz sorumluyuz. Ne güzel demiş cetlerimiz: ‘‘Keser döner, sap kalır; gün gelir, hesap döner.’’

Hesap defterimiz hiçbir zaman dürülmez. Biz bu hayatımızda ödeyemezsek ders alınıncaya kadar ders devam eder. Ruhumuz tekamül edinceye kadar yolculuğuna devam eder.

Bütün yeryüzüne inmiş dinler, güzel ahlakı salık vermiyor mu? Özümüz sevgi hamurundan. Ne zaman maddiyata yönelerek hırsı bencilliğin beşiğinde büyüttük; barış gitti, savaş geldi. İnsanın kendisiyle savaşı bitmedi gitti. Huzur ve mutluluğu Kafdağı’nda aradık durduk.

Oysaki dünya evinin iyi insan olmanın bir okulu olduğunu hatırlayarak yaşasaydık zaten cennetimizi yaşamaya başlayacaktık.  Cennetimizi ölümden sonra aramayacaktık.

 Şimdi kim ölü, kim diri bu yaşamda? Kim cennette, kim cehennemde?

Gel kardeşim, özüne dön, o sana insan olmanın gereklerini hatırlatacak. Ölümü öldüreceksin! Ölümü öldüreceksin! İyiliği yaşatarak.

Ufaklığa doğru döndüğünde onun ne hakkında düşündüğünü hissetti.

“Ne oldu?”

Soru Küçük Kuşu rüya aleminden ayırdı.

“Karga konuşunca neden anlaşılmıyor?” diye sordu.

“Çünkü çok dil biliyor.”

“Niye bir dilde konuşmuyor?”

Küçük beynini Karga ile meşgul etmişti.

“Çünkü o hiçbir dili mükemmel bilmiyor.”

Küçük Kuş, Leylek’in verdiği cevapla ikna olmadı.

“Eğer bilmiyorsa o zaman ana dilinde konuşsun!” diyerek Karga’nın gıyabında hüküm verdi.

“Üzgünüm, ana dilini hiç bilmiyor.”

Leylek’in Karga için hissettiği üzüntü duygusu onun yüzünden de anlaşılıyordu.

“Neden?”

“Çünkü annesi yok…”

“Annesiz canlı olur mu?”

Küçük Kuş, Leylek’in Karga hakkında söylediği annesizlik, aslında yetimlik ifadesini hiç kabul edemedi.

“Olur!”

Leylek kesinlikle “olur” dediğinde Küçük Kuşdurdu, ileri adım atamadı. O, herhangi bir canlının annesiz nasıl dünyaya geleceğini düşünemiyordu!

Burada bir açıklama yapmalıyız. Hatırlarsınız, Küçük Kuş dünyaya geldiğinde onu ilk olarak annesi karşıladı. Sonra da dünyayı ona tanıttı. Hatta o, iki dünya olduğunu da ilk defa annesinden işitti. İlk dünyası olan yumurtayı ikiye bölüp aydınlık dünyaya çıktığı mekân yuvalarıydı. Diğer dünya ise yuvalarından dışarıda bulunuyordu. Ve işte o zaman annesi ona başka bir dünyadan geldiğini ve onun da içinden çıktığı yumurta olduğunu hatırlattı.

Şimdi ise Küçük Kuş durduğu yerde ayaklarını kuma batırıp Leylek’e doğru döndü:

“Bütün canlıların annesi olur…”

“Aslında Karga’nın da annesi var…

“Peki, o nerede?”

Biraz önce Leylek; “Karga’nın annesi yok.” dediğinde Küçük Kuş inanamamıştı. Şimdi ise “Annesi var.” diyor. Küçük Kuş olup-olmamak gibi aynı kökten olan bir sözün onaylanması ve inkâr edilmesi arasında beynini yoruyordu.

“Dur sana bir hikâye anlatayım. Annesi yumurtlar, ama dönüp yumurtaya baktığında yumurtanın kendisine ait olduğuna inanamaz. Siyah renkli olan bu yumurtanın üzerinde gri lekeler varmış. Anne Kuş’un kalbi bu yaşananın başına felaket getireceğini düşünerek sıkıntıya düşmüş. Durumu arkadaşı Saksağan’a anlatmış. Saksağan, Karga’nın annesini bunun Guguk kuşunun işi olduğuna ikna etmiş. Guguk kuşlarının kendilerine yuva yapmadıklarını biliyorsun. Hangi yuvayı beğenirlerse oraya yumurtlarlar. Yavruları yumurtadan çıkar ve büyürler, havalanıp uçtuklarında yavrular büyüdükleri yuvadan uçup oradan uzaklaşırlar. Saksağan’a inanan Karga’nın annesi yumurtayı yuvada bırakıp oradan uzaklaşır. Anne Karga, kendine yuva arayan Guguk kuşlarını sevmezdi.

“Yuva mı arıyor, yoksa yuva kurmak için yer mi?”

“Sabırlı ol, sana kuşun adını söyledim…”

“Buyur!”

“Karga’nın annesi yuvanın yakınlarında uçan Guguk kuşunu sık sık gördüğünden Saksağan’ın söylediklerine inanır. Bir an düşünmeden yuvayı bırakır. Ancak bundan sonra Guguk kuşu gelip yuvasını sahiplenir. Yumurtlayıp yavrularına dünyayı orada tanıtır.

“Sonra ne olur?”

“Sonrası malum. Yavrularını yemler, büyütür, alışageldikleri üzere ilk mekanlarını harabe bırakıp gökyüzüne kalkarlar. Karga da onların peşinden uçar. Ama konuşmak istediğinde gak gak dediğinden Guguk kuşçağızları Karga’nın kendi aile üyesi olmadığını anlarlar. Onu dışlarlar. Vururlar, geniş gökyüzünü ona dar ederler. Karga yurtsuz kaldığında Saksağan…”

“Onunla dostluk eden Saksağan mı?”

“Evet, evet, senin tanıdığın Saksağan. Karga’nın küçük kardeşi olur. Bu Saksağan’ın annesi Karga’yı kendi yuvasına götürür. Bak, o yüzden Karga ile Saksağan aynı yuva kardeşidirler.”

“Yani manevi kardeştirler.”

“Hayırrrr… Manevi kardeşlik ruhen akraba olmak demektir. Ama bunlar karın dostu olurlar. Saksağan’ın annesi bulduğu yemi onların ikisinin arasında eşit bölüştürür.”

“Peki, niye her konuşmadan önce Karga gaak-gak diyor?”

Leylek şöyle cevap verdi:

“Söyleyeceği kelimeyi hatırlıyor!”

İsrâ ve Miraç olayını anlamak, aslında Mescid-i Aksa’yı anlamaktır. İsra demek, Kudüs demektir. Miraç’ı anlamak ise namazı, duayı, insanı ve İslâm’ı kavramaktır; çünkü Miraç demek, namaz demektir.

Peki, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) neden bir gecede Mescid-i Aksa’ya götürüldü? Allah Azze ve Celle neden diğer mukaddes beldelerle birlikte Kudüs’ü seçti?

Buradan açıkça anlamak gerekir ki; Allah, Kudüs’ü bir kavmin mülkü kılmamış, onu Müslümanlara bir emanet olarak sunmuştur. Mescid-i Aksa’nın gerçek muhafızları, Kudüs işgal altındayken gözüne uyku dahi girmeyen Selahaddin Eyyubi’dir. Etrafı kuşatılmasına rağmen düşmana bir karış toprak vermeyen Sultan II. Abdülhamid Han’dır. Kudüs’ün son nöbetçisi, o mukaddes emaneti bırakmayan Iğdırlı Onbaşı Hasan’dır.

Onlar, İsra ve Miraç olayının şuuruna eren ve Allah’ın Müslümanlara hediyesi olan namazın ilk kıblesine sonuna kadar sahip çıkan mücahit ruhlu atalarımızdır.

Bugün kendimize sormamız gereken şudur: Bizler atalarımızın yolundan gidiyor muyuz? İslam’ın son sancağını taşıyan Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) Efendimizin ümmetine yakışır davranıyor muyuz?

Bilsin cihan ki ben bu cihanın nesindeyim
Bir ülkünün mehabetinin zirvesindeyim
Dünya denen mezellete dalsın her isteyen
Ben, ırkımın şeref taşan efsanesindeyim...

Atsız Bey, bir kişilik abidesi olarak yaşadı. Hiçbir şey için hiç kimseye minnet etmedi. Türk'ü sevdi, Türklük için yaşadı, hayatı boyunca Türklük için mücadele etti. Dilci idi, edebiyatçı idi, tarihçi idi, yazar idi, şair idi, dergici idi, öğretmen idi, kütüphaneci idi, hepsinden önemlisi Türkçü ve yılmaz bir mücadeleci idi.
"Vaktiyle bir Atsız varmış derlerse ne hoş,
Anılmakla hangi bir ruh olmaz ki sarhoş" demişti. Türkçüler onu sürekli anıyor ve yaşatıyorlar, Türk yurtlarında adı yaşıyor, yazdıkları okunuyor, Türk yiğitlerine umut ve heyecan vermeyi sürdürüyor...

Prof. Dr. Vahit Türk'ten alıntı

&

Nihal Atsız'ın "Hem duyguya, hem de düşünceye dayanan milli şuur, bir milletin manevi kuvvetlerinden en önemlisidir." dediği gibi Türk milletine manevi kuvvet vermek, milli şuuru sağlamak için tek yol okumaktır, düşünmektir, çalışarak üretmektir.
"Bu güzel coğrafyada Türk milleti olarak ilelebet payidar yaşamak istiyorsak, okuyacağız, düşüneceğiz, üreteceğiz, kaliteli bir toplumla dimdik ayakta duracağız. Başka da yolu yok."

Filistin’de çocukların kanı toprağa karışıyor. Doğu Türkistan’da kimlik ve inanç yok edilmeye çalışılıyor. Arakan’da, Keşmir’de, Afrika’nın unutulmuş köşelerinde, mazlum halklar sürülüyor, susturuluyor, , köksüz bırakılmaya çalışılan nice ülke ve toplum…

Bu tablo karşısında sessizlik, suç ortaklığıdır.

Bu tablo karşısında susmak, insanlığın mezar taşına yazılacak en büyük utançtır. Biz biliyoruz ki zulüm, ne kadar güçlü görünürse görünsün, hakikat karşısında daima yenilmeye mahkûmdur.

Siyonizmin karanlığına karşı biz kazanacağız. Çünkü biz, adaletin, insanlığın ve vicdanın safındayız.

Bugün sessiz kalanlar, yarın tarihin en ağır sorularıyla yüzleşecekler:

Mazlumların yanında mıydınız, yoksa zalimin sessiz ortağı mı?

     Siyonizm, işgal ve zulmün ideolojisidir.

     Irkçılık, insanlığın en kara lekesidir.

    Emperyalizm, mazlumların alın terini ve özgürlüğünü gasp eden küresel bir tahakkümdür.

Hakikat, zulmün karşısında daima galip gelir.

Mazlumun duası, zalimin tankından güçlüdür.

Adalet, er ya da geç, insanlığın ortak vicdanında yerini bulur.

Bugün biz, Parsanti İlim Kültür Sosyal Yardımlaşma Derneği olarak ilan ediyoruz:

Biz sessizliğin sesi olacağız.

Biz mazlumların haykırışını dünyaya duyuracağız.

Biz, zalimin karşısında dimdik duracağız.

Filistin için, Doğu Türkistan için, Arakan için, Keşmir için, Sudan için, Afrika’nın aç bırakılan çocukları için, Latin Amerika’nın susturulan halkları için…

Bizim sözümüz nettir: Zulme karşı insanlık kazanacak.

Bugün susanlar, yarın tarihin en ağır ithamıyla yargılanacak.

Bugün direnenler, yarın insanlığın onurunu taşıyacak.

Biz, zalimin tankına karşı mazlumun duasını; zalimin propagandasına karşı hakikatin kalemini; zalimin sessizliğe mahkûm ettiği halklara karşı insanlığın ortak vicdanını yükselteceğiz.

Adalet olmadan barış olmaz. İnsanlık olmadan gelecek kurulmaz.

Bugün susmak, yarın utançtır.

Bugün direnmek, yarın onurdur.

Ve biz, direnerek kazanacağız.

Ve biz, kazanacağız. Çünkü biz, adaletin safındayız.

Şerif Özdemir

Parsanti İlim Kültür Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı

Ne hâle gelmişti. Okuldan gelir gelmez başlıyordu temizliğe. Aynadaki bir lekenin peşine takılıp koca evi elden geçiriyordu. Çocukları okuldan gelince kapıda soyuyor, yıkanmadan hiçbir yere oturtmuyor, hiçbir yeri elletmiyordu. Sürekli çalışıyordu çamaşır makinesi. Kurulmuş saat gibi evde dönüp duruyordu. Düştüğü boşlukta kendini arar gibiydi.

‘Ne yaptın böyle ellerine yahu! Ellerini resmen yakmışsın! Temizlik maddelerinin zararlı olduğunu bilmez misin hocam!’

Bilmez miydi? Ruhunu temizlemeye çalışırcasına parlatmaya çalışıyordu evini. Lakin içinde istiflediği kederleri bir türlü temizleyemiyordu!

Neyi eksikti? Güzeldi. Hem de çok güzel! Becerikliydi. Bal dök yala evi hayranlık uyandırıyordu gelenlerin yüreğinde. Bir tek kocasına yaranamıyordu.

Oysaki ne aşkla evlenmişti kocasıyla. Gözlerinin derinliklerinde kaybolup gitmişlerdi kalpleri iç içe çekince. İlk defa tutuşmuştu. İlk defa birine koşulsuz kendi benliğini teslim etmişti. Böyle sevda nasıl bitebilirdi?

Tekrar gözleri takıldı aynadaki boğuk görüntüsüne. Yalnızdı şimdi. Çok yalnız. Yaşamın dişli çarkı bedenini ezip geçmişti. Migren, yaşadıklarının kıyıya vurmuş enkazıydı bedeninde. Asabiyeti bine katlanmıştı. Bu çocuklarını olumsuz etkiliyordu. Zaten çocukları, annelerinin kaskatı kurallarına sıkışıp kalmış,  çocukluklarını da fırtınalı havada yaşayamıyorlardı. Hırçınlıkları boşuna değildi.

Tekrar hıçkırmaya başladı. Sonra çekmeceden bir tülbent alıp başını sıkıca sardı. Hazmedemiyordu. Yaşamın hamalı gibi hissediyordu kendini.

Geçmişin ağırlıklarını bir fırlatıp atabilse… Geleceğe umutla bakabilecekti. Bak çocukları büyüyordu gözlerinin önünde. Bitirmeliydi giden gibi her şeyi yüreğinde. İntikam mı alıyordu? Ben başlayamıyorsam yeni yaşama geçmişi silip sen de başlama.

Tekrar sıkışıp kaldığı o sahneye döndü. Aklına gelmediği gün yoktu. Aşkla evlendiği kocası uzaklaşmaya başlamıştı kendisinden. Eve uğramadığı günler de artmıştı. Küçük çocuklarının bitmek bilmeyen sorularına yalan uydurmaktan yorulmuştu. Bir anlam yüklemeye çalışıyordu yaşananlara. Sorduğu sorular, boşlukta yere çakılıyordu. Neden? Kocasının bitmek bilmeyen iş gezileri, bir türlü bitiremediği işleri… Üstelik ayrı kese yapması… Evin harcamalarına katılmaması… En acısı da kendisini iteklemesi…

Eve uğramadığı bir gün, tepesi attı. Duvarlar üzerine yürüyordu yine. İçinde biriken kuşkular, öfke patlamasına sebep oldu. Telefonunu defalarca çaldırmasına rağmen açmıyordu.

Aklına kötü şeyler gelmeye başladı. Bu kadar insafsız olamazdı, deyip üstüne bir şeyler geçirip üç sokak ötedeki büroya gitmeye karar verdi. Çocuklar uyuyordu. Onları hiç tek başlarına bırakmamıştı. Gözü döndü. Yarım saatliğine bir şey olmaz, dedi. Gidecekti. Eve uğramayan kocasının gözlerine bakacaktı sadece. Gözler, gerçeği haykıracaktı elbet kendisine.

Saatten habersiz fırladı. Ürkek adım ve bakışlarla süzüldü sokak lambasının aydınlattığı karanlık sokakta. İn cin top oynuyordu. Başka zaman olsa bu saatte çıkamazdı. Kadın, dediğin karanlık çöktü mü evinde olmalıydı. Öyle öğretilmişti kendisine.

Bir solukta büronun olduğu apartmanın merdivenlerini yel gibi çıktı. O an fark etti. Başının ağrısını geçirmek için sardığı tülbent duruyordu kafasında. Göz altlarındaki torbalar,  derinleşmişti kederi gibi. İnce bedeni sanki daha da incelmişti. Açlığını fark etti. Başı döndü. Yere çakılacak sandı. Güç bela topladı kendini. Soluk soluğa üç kat çıkıp büronun zilini çaldı. İçerden koşuşturma sesleri geldi. Açmazsa kapıda yatacaktı. Gözünü budaktan sakınmıyordu. Neden sonra kapı açıldı yarım. ‘Ne işin var bakışları,  burada ne işin var bakışlarıyla buluştu. Bir hamlede kapının önündeki kapıyı yıktı. Daldı içeri. Açık renk koltukların kirden rengi kaçmıştı. Ortadaki sehpanın üstünde ne ararsan vardı. Kurumuş kirli tabaklar, bardaklar, buruşturulmuş peçeteler… Tabakların üzerinde mucuklar uçuşuyordu. İzmarit yığılı kül tablası… Odaya sinmiş ağır sigara kokusuna karışmış parfüm kokusu midesini bulandırdı. Yere düşmüş portakal kabukları küflenmişti. Buraya it bağlasan durmazdı Ağaçlaşarak tavana değen köşedeki difenbahya çiçeğinin yapraklarına örümcek yuva bile yapmıştı. Sonra iki kadehe takıldı gözü köşedeki masanın kenarına itilmiş. Kadehin üzerindeki ruj izine çakıldı. Kırmızı ruj izine…

Gözlerini bir zamanlar deliler gibi âşık olduğu adama çevirdi hışımla. Şimdi adı gibi biliyordu. İçerdeydi kırmızı rujlu kadın. İtiverse on adım ötedeki kapıyı tüm çirkefliğiyle serilecekti gerçekler. Sur gibi adamın siper olmuş bedenini hissediyordu kapıda. O an kılıç bakışlar çarpıştı havada. Savaşın galibi kadın, ayağının altına alıp tiksintiyle ezdiği bir böceğe bakar gibi adama baktı, baktı, baktı. Adam, küçüldükçe küçüldü karşısında.

Sonra düşüncelerinin çıkmaz sokağında geldiği gibi kayboluverdi. Yıllar içinde her şeyi, her şeyi temizledi de yüreğinin katran karası tortularını temizleyemedi. Ziftleşti katran karası. İyileşmedi  hiçbir zaman yarası.

Şehrin gürültüsünde duyabiliyorsam kuş seslerini… Göğün mavisini, çimenin yeşilini katık yapabiliyorsam yediğim lokmaya…  Güneş, buz dağlarını eritip bir gülümseme açıveriyorsa dudaklarımda yaşıyorum demektir.

 Acılarımı acılarıma karşı bir kalkan gibi kullanabiliyorsam… Umut öğütüyorsa her daim değirmenim. Her gün yeniden doğuruyorsam kendimi… Düştüğüm yerden şanlı bir şekilde kalkabiliyorsam. Duyabiliyorsam gururun yürekteki coşkusunu yaşıyorum demektir.

Yaşamın siyah beyaz tuvaline renkli fırça darbeleri atabiliyorsam… Olabiliyorsam yaşamın yedi renginden biri… Kalpleşmiş bir kubbede dostlarımla oturup yaşamı demleyebiliyorsam… Sevildiğimi hissediyorsam iliklerime kadar… Olabiliyorsam birilerinin vazgeçilmezi yaşıyorum demektir.

Kendim olup kendim için bir şeyler yapabiliyorsam… Dokunabiliyorsam can suyu verdiğim hayallerimle yaşama… Her şeye değer katarak değer olabiliyorsam yaşıyorum demektir.

Gülümsememe karşılık bir çocuğun dünyasını keşfediyorsam… Çocuk gülüşleri kaçıveriyorsa içime. İçimdeki çocuğu, salıveriyorsam semaya özgürce. Tüm yaşam ılık ılık baran olup içime akıyorsa…  Bütün çiçekler yüreğimde açıyor ve ben de burcu burcu kokan çiçek oluveriyorsam yaşıyorum demektir.

                                                                 Sibel ÇAĞLAYAN

1. Seni yıllardır tanırım, biliyorum senin ne kadar vatansever. Zor değil mi yaşamak dışında Azerbaycan, önümüzdeki yıllarda? Gücünüzü neyden aldınız? Nasıl yaşadın? Cevap: Nerede yaşamak kolay? Bakıyorsunuz, her yerde bir sorun var ama vatanından uzakta yaşamak bir insan için iki kat zor; çünkü eğer akrabalarınızdan uzaktaysanız, her şeyden önce alıştığınız alışkanlıklara veda etmek zorunda kalacaksınız. Bu, "Nalşəkilli kuşatması" kitabına verdiği gibi, Andranikin'in Türkiye'de kazandığı alışkanlıklardan vazgeçmesi gibi bir dokunuş. Yazarın hayatının eserinde bankalarda pratik yaptığını biliyorsun! Tabii ki, edindiğiniz alışkanlıklara veda etmezseniz ve biraz şizofrenik görünüyorsanız hayat zorlaşır. Yabancı bir ülkede, bazen iki dünya olmak, bir insanın hayatında yüz yüze gelir: eski ve yeni dünya. Ya da sanki yeniden doğuyormuşsunuz ve her şeyin dilini öğrenmeniz gerekiyormuş gibi diyelim. 19 yıldır İsveç'teyim, “düşmeme” ve kendi dilimde yazıp okuyabilmeme izin vermeyen bir inancım var.Kendimi yabancı bir ülkede salyangoz gibi hissediyorum. Salyangoz sürekli evini-anavatanını sırtında taşır. Tehlike durumunda onu barındırır, koruyucusu olan yükü sürekli yanında tutmakla yükümlüdür. Vatanımı terk etmeme rağmen Vatanım beni terk etmedi. Onu kendi içimde korudum, o benim için bir destek oldu. Bildiğiniz gibi, inancıma göre bu çileciliktir. Baba şöyle diyor: "Vatan dünyadan daha geniştir, bu yüzden insan dünyaya uymuyor, Vatana uyuyor."Yıllar geçtikçe İsveççe öğrendim, ciddi bir şekilde yaratıcılıkla uğraştım, bunu size zaten söyleyebilirim çünkü siz ve benim düzenli bir ilişkimiz olduğu için yıllar içinde ne yazdığımı zaten biliyorsunuz. Ama aynı zamanda İsveç'te yeni edebi ifadelerin okumam edebiyatını öğrenmeye yardımcı olduğunu, böylece doğu-batı, kültür, edebiyat, nokta çatışmalarını öğrenmeye yardımcı olduğunu da not edeceğim, öğrendim.

2.Çarpışma kelimesine dikkat edin mi?

Cevap: Hadi Yapalım. Ama bu hangi anlamda dikkatinizi çekti, lütfen bunu söyleyin.

3.Şu anda edebiyattan bahsediyoruz, o zaman Batı ve Azerbaycan edebiyatında hangi zıtlıkların uyuşmadığını söyleyebilir misiniz? Cevap: Birçok zıtlık var, ancak radikal zıtlıklar da var. Aynı zamanda toplumda yaratılan bir boyut olan zihniyetten de gelir. Eğer dikkat ettiyseniz, Azerbaycan edebiyatında olduğu gibi genel olarak Doğu edebiyatında da "günlük" bir tür yoktur. Batı edebiyatında bu oldukça gelişmiştir. Günlük türüne hitap eden ve onu genellikle otobiyografik bir çalışmaya dönüştüren en çok kadın vardı. Ama biz bunu başaramıyoruz. Kadın yazarlarımızın çalışmalarını yaratıcı bir bakış açısıyla analiz edin. Bir erkeğe, bu eserin kadınlık hissetmenin imkansız olduğu bir erkek yazar tarafından yazılmış gibi görünüyor. Çünkü bir insan yazdığında iç dünyasını analiz eder ve yazar. Ama biz kadın yazarlar için yazdıklarında, sevdiklerinin okuduklarında onları nasıl değerlendireceklerini görmek için iç dünyalarını gizlemeye çalışıyorlar. Yazarlarımızda" ben ve diğerleri"," ben ve toplum " boyutu daha güçlüdür.Bu aynı zamanda iç gözlem yapılmasına da izin vermez. Banin'in otobiyografik romanları Kafkasya Günleri ve Paris Günleri'ni Dilbar Akhundzade'nin My Days with Mushfigs adlı eseriyle karşılaştırın. Her iki eserde de banin her şeyi kendi adı altında seslendirmeyi başarıyor. Neyden? Çünkü bir Fransız okuyucu onu okuduğunda Banin bir insan olarak onun gözünden düşmeyecek. Dilbarsa, topluma tam uygun bir şekilde yazıyor, her şeyi dikkatli bir şekilde yapıyor, ütülenmiş sözlerden bolca yararlanıyor. Doğal olarak, onun yerini almak ve başını sağlam tutmak isteyen bunu yapmak zorunda kaldı. Mushfig'in ölümünü şöyle yazıyor: "o öldü", "o öldürüldü" yazamıyor. Ancak gerçekte kocasının öldürüldüğünü biliyor... Toplum, sansür onun yaratıcı düşüncesini sakatlıyor. Elbette, Yaratıcı bu boyuta uyum sağladığında sakat kalır.

4. Karabağ sorunumuz vardı, yıllarca süren Karabağ sorunu, Tebriz sorunu hakkında daha fazla yazdın. İçinde yaşadığımız her Azerbaycanlı aileyi şu ya da bu şekilde etkileyen Karabağ Savaşı'nı bir kenara bırakıp, bazı küllü Güney Azerbaycan'la ilgili sıkıntılarımızı makaleye nasıl koydunuz? Cevap: Bu görüşe katılmadığımı önceden beyan etmek zorunda kalıyorum. Ben sadece Karabağ, Kerkük, Doğu Türkistan, Güney Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan ve genel olarak Türk acısı hakkında yazmadım. Karabağ olayları hakkındaki kitabım "Hocalı'da Tigranizm" 2016 yılında yayınlandı, Azerbaycan Bilimler Akademisi'nde "Yılın Kitabı" ilan edildi ve Azerbaycan'da iki kez, Türkiye'de iki kez "baskın şeklinde kuşatma" Anadolu Cephesi'nden Nahçıvan soykırımını bir kez daha savuşturarak yayınlandı, Andranik'in Zabih Sultan Bey Vadisindeki birlikleri düşüşünden bahsediyor. 2019 yılında Azerbaycan ve Türkiye'de piyasaya sürüldü. Tek kişilik" açıklanmayan kurşun "gösterisi, Batı Azerbaycan'da Hocalı'dan sonra meydana gelen olayları yansıtıyor. Hocalı'dan sonra işini ve ailesini şehirde bırakıp Hanların gönüllü birliğine cepheye giden Ellie Atayrd'ın savaş günlüğüne dayanan " savaşta galip yoktur "romanı yazılmıştır.Roman" büyükanne drone " ben bir adanmış ikinci bir Karabağ savaşı. Göz önüne alındığında, benim onlarca makale ve röportajlar, toplantılar, sunumlar bana adlı kitap, dünyanın çeşitli ülkelerinde radyo ve tv programları, sunumlar, orta okullar, liseler, üniversiteler, partiler, kuruluşlar, ben aşırıya kaçmadan kuvvetlerinin yapısını, karabağ meselesi. Bir zamanlar sadece Hocalı'ya Tigranizm kitabıyla ilgili 50'den fazla programım vardı. "İran Hizbullah'ın zindanında" adlı 4 kitapta Güney Azerbaycan'ın geleceği, genel olarak Azerbaycan'ın tüm acılarımızın çevirisi olacak bir roman yazdıktan sonra, 40 milyon insanın nerede yaşadığını herkesin bilmesini ve öğrenmesini istedim. Herkes devrimin çocuklarını yediğini, devrimin insanı aldattığını anlaysın.

5. Siz yurtdışında yaşayan ve yazan az sayıdaki Azerbaycanlı yazardan birisiniz. Değerli görünmediğinizin farkında mısınız? Bu kadar çok çaba karşısında neden sizi görmezden geliyorlar?

Cevap: Yakınlardaki büyüklüğü görememe gibi bir göz hastalığı var, ne yazık ki göz doktorları bunu tedavi edemiyor. Yazarlar iki türdür: zamana sığınanlar ve zamanın ötesine geçenler. Tarih boyunca böyle oldu ve bu "geleneğin" devam etmesi üzücü. Fuzuli'yi çağdaşları karşılamadı mı? Fuzuli bugün yaşasaydı yine sosyal yardım sağlamazlardı. Fuzuli zamanında 500 şair vardı, hangisini tanıyoruz? "Fuzuli ve diğerleri" dediğimizde 16. yüzyıl Azerbaycan edebiyatını analiz ediyoruz. Hegel'e, felsefeye yeni bir bakış açısı getirmesine ve evrensel bilgiye sahip bir bilim adamı olmasına rağmen, çalıştığı üniversitede uzun süre profesör unvanı verilmedi. Asif'in babası da öyle. Kovuldu, eserlerini basması yasaklandı, zulme uğradı vb. Ama o yarattı ve bugün eserleri okunuyor, yolu devam ediyor. Çünkü yarınki yaratılışını hesaplayabilir ve zamanını aşabilirdi. Bir röportajda kendisi durumu hakkında şu yorumu yaptı:"Kendimi Lilleputs'ta bir kule gibi hissediyorum." Akademisyen olarak adı bir zamanlar kulaklarımıza benzeyen Hasan Shiraliyev, Fuad Hasımzade, Afrasiab Dashdamirov'dan geriye ne kaldı? Öldülər, çeliğin toprağı sanki bu insanlar hiç ölmemiş gibi. Tekrar yazdıkları her şey, ”dedi“, ”bunu söyledi" ifadeleriyle doludur. Yaratıcılıkta uzun bir konuşmanın kendisi olabilir, bu yaratıcıdır, nasıl yapılacağını bilmiyor. Ve karınca yazıqdır filin kargosu olabilir. Bana gelince, iç yazar sayılmadığında kendimi hissediyorum.Bugünün yazarlarından hangisi Anga kuşumu yazabilir? Bu, inancın sanatsal bir tasviridir, siz yazsanız bile sizin inancınız olmalıdır. Dediğim gibi, bu konuda kesinlikle acemi olamazsınız. İddiaya göre, Nasimi diriltilirse, bugün onun derisini yüzdürecekler mi? Hepimizin tanıdığı parlak kalem sahiplerinden biri, Hizbullah'ın Zindanında İran kitabımın uluslararası ZOOM tartışmasına katıldıktan sonra beni aradı ve "Bu boyutta bir kitap yazmaya cesaretin olacak. Güney hakkında bir şiir yazdım, adını Bilimler Akademisi'ndeki ünlü bir profesörün adını almıştır (gerekirse adını yazmak ve deşifre etmek istemiyorum, kulağına fısıldıyorum), o da 80 yaşın üzerinde, ona okuduğumu söyledi. Ayrıca bunu yazmayın, başınız ağrıyor dedi."Bak, zamanın insanına böyle söylüyorsunuz, sözünü söylemekten korkuyor, ne düşündüğü ile yaptığı arasında bir karşıtlık var. 80 yaşın üzerindeki bir "entelektüel" neden korkuyor, ne kaybedecek? Aydınları korkak olan insanlar büyümez. Eğer artmazsa azalır! Gerçek bir yazar zamanından itibaren kendine destek aramıyor, savaşabilmeli. Sorun yaşamamalısın çünkü onlar seni anlamıyorlar. Kendin hakkında bilgili misin? Kim olduğunuzu anlıyorsunuz, bu kadar yeter!!!

6. Esere"Melek kuşu" adını verdiniz. Özbek sanat tarihçisi Boltaboy Bekmetov'un bu eseri "modernitenin şaheseri" olarak nitelendirdiğini duydum ve tüm Özbek sahnelerinin oynanmasını tavsiye ettim.

Cevap: Öyle. Oyun Farida Zagidova tarafından Özbekçe'ye çevrildi, şimdiden 2 tiyatroda sahnelendi ve radyoda okundu. Farida çok yetenekli bir çevirmen, annesi gazeteci, babası Taşkent Üniversitesi'nde Arap profesör, büyükbabası gazeteci, şairdir. O 90 yaşın üzerinde. Yani, bu tamamen yaratıcı bir aileden gelen bir tercümandır. Özbek edebiyat ortamıyla birçok görüntülü görüşmem var, birbirimizin eserlerini dinliyor ve fikir alışverişinde bulunuyoruz.

7. Bildiğim kadarıyla seni üyelikle suçlamadılar.

Cevap: Yapmadılar, klasörümü bir kenara koydular ve bunun üyelik olmadığına karar verdiler. Anar muallim bana İsveç'e 12 nolu fahri üyelik kartını gönderdi.

8. Sence bunu kim yaptı?

Cevap: Bunu kimin yaptığı benim için önemli değil, hangileri çok lilleputlar... Her yerde el ele yürüyorlar.

9. "Zamanının yetim yazarı". Aynı şekilde, sence yazar ne zaman yetimi qurtulacaq olma zamanı gelmiştir?

Cevap: Gerçek bir yazar yetimden asla kaçamaz. Bu gerçek bir yazarla ilgili, kendileri baba oluyorlar, anne oluyorlar, kimse onları umursamıyor. Kendileri doğarlar ve doğal olarak inançlarıyla, fikirleriyle yetiştirilirler. Tarihte bunlardan çok azı var, bu parmakların sayısı. Zamanın pek çok yazarı var, zamanı aşan çok az yazar var. Az olan yazarları gerçek yazarlar olarak görüyorum. Ya da ödül uğruna yazanlar var, adı-San, popüler olmak için derisinden çıkan, her gün doğarlar ama yaşamazlar. Yazmak yeterli değil sadece yetenekli değil, aynı zamanda ikna olmuşsan kendi yoluna sahip olacaksın, cesur olacaksın. Tanıdığın kişiler arasında bana bu yazarlardan kaç tanesine güvenebilirsin?

Amadeus Motsartla Antonie Salyeri günü, iki bestecinin uzaktan kral karetası göründüğü zaman yolundan çıkmasıdır. Aynı zamanda Salyeri başını şapkaya getiriyor. Mozart ona şöyle diyor: "Bunu doğrudan farketmiyorsun bile. Biz ona, ama o bize soğan borçlu. Zamanın krallarının hakimidirlər, tüm zamanların ustalarının hakimidirlər olduğunu açıklıyor". Kral karetası onlara geldiğinde kral karetanı yere indiğinde ve Motsarta slyapasını'ya geldiğinde gelir. Sonuç: Gerçek bir sanatçı zaman efendisine yalan söylememelidir. Senin sorunun kaldı, yazarlar, ne zaman yetimlikdən qurtulacaqlar? İnsan, ne zaman! İnsan toplumu ortaya çıktığında. Yani bunun için çabalıyoruz, uzak gelecekte bu olacak, ama bu tek başına olmayacak. İnsan toplumu için temel şeyler yapmalıyız.

10. Yazdığınız kitaplardan - "bugün yazsaydım farklı yazardım" yazdınız - bunu hiç düşündünüz mü?

Cevap: Hayır, olmadı. Bazı hikayelerimi daha sonra büyük ölçekli bir forma dönüştürdüm. " Kanımda yas tutuyorum "hikayesine dayanarak "Hocalı'ya Tigranizm","özgürlüğün yudumu " hikayesinde-" bir çift göz" adlı tek kişilik bir oyun üzerinde çalıştım. " Yeniden doğuş "hikayesinin bir kısmını daha sonra" Melek kuşu" kitabı olarak yazdım. Konuyu genişletmek için baktım ve geçmişte fikri daha özlü bir şekilde verdiğimi gördüm. Yazarın yazma deneyimi, dünya görüşü, entelektüel seviyesi çoktan kaybolduğunda kendi yazılarını eleştirmesi yaygındır. Bazı mesajlarımdan memnun değilim ama ben de onları siliyorum. Bu, geçmişimin benim için paha biçilmez olduğu anlamında değil. Bazen spor salonlarında, üniversitelerde ustalık sınıflarım var ve sonra yaratıcılıktaki aşamaları anlamalarına yardımcı olmak için bu yazılara ihtiyacım var. Bazen İsveç okullarında "idealim" (min Förebild) toplantıları yapılırken, gençlerin hayatta başarıya adım atmaktan korkmamaları için bu yazılarımdan örnekler vermem gerekiyor. İradesiz yetenekliler hızla kökünden düşerler, onlara bir kalem alır almaz büyük, parlak bir eser yaratacaklarmış gibi görünürler. Yaratmak için sürekli kendiniz üzerinde çalışmanız gerekir. Altın yerden külçe şeklinde çıkar, ancak kuyumcu ondan çekici bir sanat eseri yaratır. Hiçbir şey hızlı bir şekilde işe yaramaz-aceleyle.

11. Önümüzdeki yıllar için planlarınız neler?

Cevap: Yazarın, yaratıcı bir insanın sistematik çalışması, onun fikirlerine uymuyor. Yaratıcılıkta öngörülemezlik vardır, fikir gelir ve sizi uzaklaştırır. Ben yazarken fikir beni harekete geçiriyor. Bu yüzden çoğu durumda zamanı, saatleri unutuyorum. Eğer ben olsaydım, yazdığım birkaç kitabım olurdu, onları düzenleyip yayınlardım. Ama dediğim gibi, yaratıcılıktaki öngörülemezliğin buna izin verdiğine inanmıyorum.

12.Sizin için en verimli yıllar hangileriydi?

Cevap: Geçen yıl 8 oyun yazdığımı söyleyebilirim, bunlardan 5'i tek kişilik oyunlar - "bir çift göz", "çözülmemiş kurşun", "ana kuşun monologu", "zindanda", "yılan ve insan", 2 çocuk oyunu yazdım – "oduncunun masalı", "beyaz güvercin" ve doğa felsefesini anlatan "Mavi Balina" oyunu. Kuşlar olmasaydı çocuk romanını yazdım, 10 kitabım çıktı ve ayrıca oyunlarım oynandı, yönetmenlerle çalıştım ve birçok ülkede konferanslar düzenledim. Bana öyle geliyor ki bu yıl yaratıcılık açısından da renkli olarak kabul edilebilir. Ben de bunun tek kişilik performans alanında kendimi test etme açısından başarılı bir yıl olduğuna inanıyorum.

13. Hem politik-tarihsel hem de hayvancılık üzerine eserler yazıyorsunuz. Meleğin Kuşu, doğa felsefesini anlatan, zindandaki İran Hizbullahı gibi büyük ölçekli, tamamen politik bir eserdir. Yaratıcılığınıza aşina olan biri olarak bu beni rahatsız etmiyor, ancak genellikle yazarlar bir konu hakkında yazmayı, net bir çizgide yürümeyi seviyorlar.

Cevap: Dediniz- yazar için çizgi daha kolay hale geliyor, bu konu olduğu gibi hemen kindle yemeği. Tadı seviyorsun ve sürekli onu almak istedin. Ben de çevreleri kucaklayan sanatsal formu canlandırmak isteyen bir insanım. Biliyorsun ki Babamın Yücesi Mütləqə Fikirlere olan inanç, insanın her şeyin temel özüdür -bu başlangıçtır. "İnsan dəyişməsə, dünya değişmezdir!"- İzharının sanatsal açımı yazardan talep ediyor ve çevresine kapsamlı bir şekilde bakabiliyordu. Bu nedenle konularım renkleniyor ama konuyu göstermek için olaylara ihtiyacım var.

14. Peki gelecekte sizden ne bekleyebiliriz?

Cevap: Dediğim gibi, yaratıcılık için tahminlerde bulunmak zordur. Ama ben hissediyorum, bu benim düşünce hamile eseri tarz bir trajedi. Olgunlaşma süreci devam ettiği için ne zaman doğacağını belirlemek imkansızdır. Aslında, bir adet" mavi bal "- bu sadece bir hikaye, felsefe, doğa, ama aynı zamanda bir tür trajedi, hem de tek adam gösterisi" yılan adam". Bu bir trajedi olur. çünkü özünü tamamen ortaya aslında. Bugünlerde onlar роботизируют insan ve yerleştirilen robotlar "insan" eder. Aslında, bu süreç ile başladı geliştirme teknikleri, mekanizasyon insan. 50'li yıllarda Charlie Chaplin'in bir filmi vardı, hatırlıyorsa, işçinin işi cıvatayı bir anahtarla sıkmaktı. Sadece bu! İlk bakışta bu çok basit. Ama daha derine indiğimizde, onun ne yaptığını bilmediği ortaya çıkıyor. Ayrıca ustabaşıya şikayet eden iş arkadaşına da burnunu sıkıyor. Ustabaşı gelir ve Charlie de burnunu üfler. Bakın, bu anlamayan mekanize bir insan. Bugün bu trajediyi yaşıyoruz. Amacım trajedi türünde yazarken trajedi insanları daha çok düşündürüyor, beyinlerini zorlamak zorunda kalıyorlar – yazarın burada aklında olan şey bu. Bence trajedi türü yerini daha büyük söylemlere bırakıyor.

15. Şu anda hangi iş üzerinde çalışıyorsunuz?

Cevap:" Vatan taşı " Batı Azerbaycan'da 1918 soykırım ve sınır dışı etme romanını yeni bitirmiştim. Bu zor bir konuydu ama bu yükten kurtulabildiğim için mutluyum. Yurt taşının paha biçilmez özünü hikayeler aracılığıyla hayata geçirmeye çalıştım. Okuyucu size nasıl başa çıktığımı söyleyecektir, ben katkıda bulundum. Yazı sadece okuyucuyu bilgilendirmekle kalmadı, ben yazdıkça taşın özü benim için daha net ve net hale geldi. Dürüst olmak gerekirse, yazmaya başladığımda çok tereddüt ediyordum, konu benim için ağır görünüyordu. Bitirdikten sonra, bunu yazmamın iyi yanı, bunu söyledim ve bunu bir başkası taşa yazsaydı, sorunun içimden nasıl doğduğunu hangi taraftan yaklaşacağını merak ediyordum. "Atanur ve hükümdar" adlı bir çocuk oyunu yazdım, metni düzenliyorum, trajedi oyunu" mavi bal "ı çocuk oyunu şeklinde çalışmaya hazırlıyorum, aslında bunu Nahçıvan Devlet Ulusal Tiyatrosu'na söz verdim. Bu sefer oyunda daha fazla doğa felsefesi göstermeyi düşünüyorum.

16. Yaşadığınız ülkede Azerbaycan'ı onurlu bir şekilde temsil ettiğinizi düşünüyor musunuz?

Cevap: Bunu yapmaya çalışıyorum. Elimden gelenin en iyisini yaptım, çok şey yaptığımdan bahsetmiyorum bile ya da gördüklerimi birinin faaliyetleriyle karşılaştırmıyorum. Herkes gibi ben de elimden gelen her şeyi yaptım, asıl mesele hatlarımın düz olması, böylece yanılmam. Elbette yeteneklerim ve gücüm daha fazlasını yapmamı sağlıyor, ancak İsveç toplumuna istediklerini sunmak o kadar kolay değil. Ne yazık ki İsveç toplumunda bize karşı bir önyargı var... Bu engeli aşmak sadece iradenin işi değildir, aynı zamanda biliş de burada önemli bir rol oynamaktadır. Ve modern dünya kırbaçlanmayı gerektiriyor.

 Ölümü kendi elinden olan bu insanlar, elmayla armudu kıyaslayan insanlardır. Elma elmalığını unutur, armut olmak ister. Armudun muhteşem hoş kokusuna, endamına hayranlığı zehirli bir oka dönüşür.

Bu anlamsızlığa hiç anlam veremem. Oysaki elma da; alı al, yeşili yeşil, sarısı sarı renkleriyle eleğimsağma gibidir.

Hasetten ‘‘elma’’ elmalığını unutur. Üstelik armudun içine kurt girip çürümesi için dua eder. Elinden geleni de ardına koymaz. Ama nihayetinde kurt kendi içine düşer ve küfe boyanır.

‘‘Bu nasıl bir dünya?’’ dediğinizi duyar gibiyim. Çünkü benim ‘’İNSAN’‘ yüreğim bunu reddediyor.

Başarıyı kıskanırlar! Oysaki o yürek, ne bedeller ödeyerek bunu elde etmiştir. Hangi azmi, kararlılığı sergilemiştir ateş çemberinden geçerken. Tırnakları kanamıştır, eli ayağı nasırlaşmıştır, uykusuz ve aç kalmıştır. Sıcak alın teriyle yıkanmıştır. Doğuştan getirdiği tohumları hiç aksatmadan her gün sulamıştır. Üstelik çatlayan tohumlara cansuyunu dereden taşımıştır. Sırtları, elleri, ayakları su toplamıştır. Karıncaların ayak seslerini işiterek hep kendini kamçılamıştır. Sağa sola dönecek gücü bulamadığında şikâyet dahi etmemiştir.

Huzuru, mutluluğu kıskanırlar. Oysaki o yürek, kalp gözünü açıp verilen nimetlere odaklanmıştır. Üzerine doğan güneşle uyanmıştır. Güneşe yaren, kuş seslerini içine doldurmuş; bir ezgi olup yaşama yansımıştır.

 Paylaştıkça çoğalmıştır. Sevgi tüten bacasıyla tüm evreni kucaklamıştır. Affetmenin hafifliğiyle yükselmiştir.

Ayakkabısını giyerken ayağı olmayan insanları, gökyüzünün mavisini içine çekerken bir kez bile mavi rengi tanımlayamamış siyah beyaz zihinleri düşünmüştür.

Kendi içinde okyanuslar aşıp albatros kuşu olmuş, zirveye ulaştığında huzuru şerbet niyetine içmiştir. Sabır çiçeklerinin muhteşem bahçesini yıllarca sulayarak sabrın meyvesini nihayet yemiştir.

Güzelliği kıskanırlar. Dünyanın ‘‘güzellik’’ anlayışından apayrı dünyalarında güzelleşmişlerdir. Önce kötülüğün gözünü iyilikle kör edip sevgi yağmurunda yıkanmış, hoşgörü ve anlayışın imbiğinden geçmiş, dostluğun postunu giymiş, toprak yürekli olup bereket tütmüş, karanlıkları ışıktan ok olup vurmuştur. Sonra da ışıktan elbisesine sarınıp pırıldayan bir yağmur katresi gibi ışımıştır.

Zenginliğini kıskanırlar. Gerçek zenginliğin manasına vakıf olmuş, kısmet denizinin bir katresinde ummana dönüşmüş, parayla satın alınamayan güzellik ve değerlerin farkına varmış, anda yükselmiştir.

Ölümsüzlüğünü kıskanırlar. Zamanı  ilmek ilmek gergefte işlerken yaşama diktikleri yontularla sonsuz yaşam mertebesine ulaşmıştır. Ufkun ötesini görerek toplumların geleceğini inşa etmiş, gerçek bir sanatçı olarak devrim yaratmıştır.

Lafın özü, bedel ağır ödenmiştir. Bedelin pahası da para ile ölçülemeyecek değerdedir.

 Kelimeler tarifsizliğin mahcubiyetiyle başını eğerken ah, diyorum. İçi çürümüşlerin diyarından göçesim geliyor da nereye gideceğimi bilemiyorum. Yer yurt bileniniz varsa hele yüreğime fısıldayıversin. Zira zehirli oklar, serseri mayın gibi.

                                                                                 Sibel ÇAĞLAYAN/ EĞİTİMCİ YAZAR   

Gözlerinde vatanın ufku,
Yüreğinde milletin yükü…
Her adımda çile, her nefeste acı,
Ama bayrak için dökülen ter, kutsal su gibi.
Geriye dönen adam, aslında dönmez;
Her yara bir iz, her iz bir söz…
“Türk’ün bağımsızlığı için yaşamak,
Ölümden öte bir şereftir.”
Karanlık gecelerde yıldızlara bakar,
Her yıldız bir şehit, her ışık bir umut.
Ve bilir: vatan sevgisi,
Geri dönmeyen bir yolculuktur.
ÇAĞIN DİLİ STRATEJİK EĞİTİM BİLİM VE KÜLTÜR DERNEĞİ BAŞKANI

ŞERİF ÖZDEMİR

Yaşama hep aynı pencereden bakarsak hep aynı manzarayı görürüz. Algılarımız bir süre sonra körelip gider. Yeni pencerelere ihtiyaç duyanlar,kitapların mucizevi kapısından bir kez girdi mi dünyanın en varlıklı kişisine dönüşür.

Okumak, bir anlamda kör odalarımıza yepyeni pencereler açıp aydınlanma eylemidir. Işıklar farklı yerlerden geldikçe duygu ve düşünce dünyamız zenginleşir, farklı beyinlerin boyutlarından geçişler mucizevi dokunuşa dönüşür.

Düşünün ki bir yazarın ömrünün son dakikalarında yazdığı bir kitabı okuyorsunuz , üstelik bu en çok okunan kitaplar arasına girmiş, her kelimenin büyülü suyunda yıkanıp arınıyorsunuz. Size kitap; yepyeni bir göz, yepyeni bir kulak, yepyeni bir dil bağışlıyor. Kendi dünyanızın sığ sularını terk edişiniz hızlı oluyor. Zira bu, kendi yüzdüğü suların farkında olmayan bir balığın okyanusun derinliklerinde saklı güzellikleri keşfetmesine benziyor.

 Hem sonra okumaktan başka geçmişte yaşamış ulvi beyinlerle bağ kurmanın başka kestirme yolu var mı?  

Şimdi size sihirli halıda sihirli bir yolculuk armağan edilse reddeder misiniz?  Bu hayatınızın dönüm noktasını oluşturacak dense, dünyanın en zengin duygu ve düşünce dünyasına sahip olacağınız söylense elinizin tersiyle iter misiniz? Yoksa o sihirli halıyla muhteşem diyarlara gidip hiç tanımadığınız insanların yaşamlarını tecrübe etmekten çekinmez misiniz?

Akıllı insanlar, hep başkalarının aklından yararlanmayı bilmiştir. Çünkü bilgi sancılı tecrübelerden doğan bebeklerdir. O bebekler de büyür, kocaman bir kültür ağacına dönüşür.

Kültür ağacının meyvesinden nasiplenenler, yaşamın şifrelerini ilmek ilmek çözerler. Gerçek mutluluğun,başarının hazlarını yudumlarken kendileri de bir pusulaya dönüşür. Onlar da ürettikleriyle zaman ötesine mektuplar yollamaya başlarlar.

Büyüme,gelişme, değişme işte fikir dünyasının ürünü kitapların sihirli dünyasına girerek mümkün olur.

Şimdi bana tüm gerçekleri bütün çıplağıyla gösterecek yeni bir beyin gerek diyorsanız atlayın uçan halıya kütüphaneye gidiyoruz!

‘’Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti.’’ cümlesiyle başlayan Orhan Pamuk’un YENİ HAYAT’a girişi gibi …

Bu bilginler dünyasında dolanan bilgiler bir türlü kendi yörüngesinden çıkamıyor. Şimdi ne demek bu diyeceksiniz?

Dar kalıplı ruhlarda bilgi eğreti duruyor. Bilgi, ruhun özüne inmedikçe kök salamayıp sürgünleri de kuruyup gidiyor.

Dünya üzerinde yaratılmış her varlık, mutluluğun anın güzelliklerine akmakta gizli olduğunu   biliyor mesela. Geçmişin tortularının kör edici bakışlarıyla yaşama açılan penceremizi karartıyoruz. Geleceği o kadar düşünüyoruz ki geleceğin geldiği zamanın şimdiki zaman olduğunu kavrayamıyoruz. Olmayan zaman dilimlerinde yaşadığımızı sanıyoruz.

Bu dünyanın da gelip geçici olduğunu ‘‘iyi’’ biliyoruz. Mal mülk biriktirmekten de geri durmuyoruz. Bu öyle bir hâle geliyor ki fazla para kazanma hırsından yatağımızda uyuyamıyoruz. Bankadaki paramızı yiyemiyor, paylaşma işine gelince ise kıyametleri koparıyoruz.

Kapitalist dünyanın oyunlarını da gayet iyi biliyoruz. Kurduğu tuzaklara düşmememiz gerektiğini de… Reklamların bilinçaltımızı yıkamasına izin veriyoruz. Aldıkça alıyoruz, aldıkça alıyoruz. Minimal yaşama bir türlü geçmeyi beceremiyoruz. Tüketirken tükenip gidiyoruz borç batağında. Etrafım iki yakası bir araya gelmeyen insanlarla dolu yazık ki.

Her şeyi olduğu hâlde kendini fakir hisseden insanlar da aslında gerçek zenginliğin ne olduğunu da gayet iyi biliyor. Ancak kalp gözüne perde inmiş bu ruhlarda da bilgi eğreti duruyor. Bir türlü huzuru ve mutluluğu yakalayamıyorlar.

Bakışlarımızı dış dünyadan kendi iç dünyamıza çevirmemiz gerektiğini, kendimizi değiştirmenin dünyayı değiştirmekten daha kolay olduğunu da gayet iyi biliyoruz. Kendi bahçemizi yetiştireceğimiz yerde elimize bir kitap alıp okumaktan aciz mucize mutluluğun gökten zembille inmesini bekliyoruz. Kendimize dönüp kendimizi gerçekleştirmede sınıfta kalıyoruz.

Kendi iç dünyasını zenginleştirip güzelleştiremeyen, kendi öz kaynaklarını işleyemeyen, dışa bağımlı ya da takıntılı bireyler olduğumuz müddetçe – memleketim gibi- kalkınamayız.

Gidişatı durdurabilmenin yolu: bilgiyi yörüngesinden çıkarıp zamana nakış nakış işlemek, ruhumuzun derinliklerinde çatlayan tohumlarımızı yeşertip ormana dönüştürebilmektir. Bunu başarabildiğimiz ölçüde yaşamda var oluruz.

Bunu da kim bilir acaba, kim bilir?

                                                    Sibel ÇAĞLAYAN/ EĞİTİMCİ YAZAR

Ay doğdu üzerimize, veda tepesinden 
Şükür gerekti bize Allah'a davetinden

Ey bizden seçilen elçi, yüce bir davetle geldin
Sen bu şehre şeref verdin ey sevgili hoş geldin.

Sen güneşsin sen aysın, sen nur üstüne nursun 
Sen Süreyya ışığısın Ey sevgili Ey rasul

Ey rasul sana söz verdik doğruluktan ayrılmayız
Sen Ey esenlik yıldızı senin sevginle doluyuz.

ILIMLI İSLAM

Tavizsiz söylemle ılımlı İslam
Yavaş yavaş sinelerde yer etti.
Takiye yaparak alımlı İslam 
Cahil Müslümanın gözün kör etti.

Hemi namaz kıldı Kuran okudu
Hemde dış güçlere meydan okudu 
Hep esti gürledi ferman okudu
Döndü döndü bize ahu-zar etti.

BOP başkanı dedi hala aymadık
Papaz elbisesi giydi saymadık 
Papa'yı getirdi anlayamadık
Baş örtüyü hedefe duvar etti.

Besmeleyle kiliseler açtı mı ?
Siyonizme gülücükler saçtı mı ?
İsrail'le ticareti seçti mi ? 
Meletti kurtları bir davar etti.

Müslüm görünümlü casuslar ile
Diyalog tabanlı hususlar ile
Millet hainleri deyyuslar ile
Ülkemizi şu Türklere dar etti.

Nereden alıyor bu adam gücü
Bozkurt yaptı bir de oldu ülkücü
Büktü belimizi çıktı hörgücü
Türk'ten gayrısını berhüdar etti.

Cehalet düşürdü bizi bu hale
Umudumuz kaldı mı istikbale
Atatürk gerekir şu istiklale
Baycan'ın yüreği intizar etti.

     Tələbəlik dostum Təbrizli Atilla Maralanlı üçün

Bu da mənim tələbəlik dövründə qeyd apardığım dəftər. Təsadüfən əlyazmalarımın içindən tapdım. Üstü sadə, elə sadəcə qara qələmlə yazılıb: "altıncı dəftər". On dördüncü səhifədəki qeydi oxudum: "Qızı və oğlu zin­dana salınandan sonra namazı atdı". Bu cümlə Dani­mar­­kada yaşayan, əslən Cənubi Azərbaycandan olan Rza Fərməndin elə soyuq Skandinaviya ölkəsində çap olun­muş "Anam gözəlləşmədi" kitabından apardığım qeydlə­r­dəndir. Bunu mənə qardaşı oxuyurdu: - illərlə zindanda yatmış, sonra Müstəqil Azərbaycana gəlib təhsil almış kiçik qardaşı. Kitab özgə dildə idi, fars dilini bilməyən oxuya bilməzdi və Rzanın kiçik qardaşı Atillanı tanıma­yan çətin ki, ordakı aləmin içinə düşə bilərdi. O, bircümləlik qeyddə göstərilən ananın qız balası isə indi Kanadada yaşayır. Zindana salınaraq doqquz ay oradakı məşəqqətlərə dözəndən sonra oradan çıxarılmış və ailə qur­duqdan sonra ölkəni tərk etmiş digər qız övladı da indi Kanadada yaşayır. Atillanın başqa bir bacısı da zindan görmüşdü. Özü də nə az, nə çox. Günlə, ayla yox, illərlə günəş işığına həsrət, qaranlıq, rütubətli daş otaqda oturmuşdu. Daş ağırlığını çiynində saxlayaraq. Ordan çıxandan sonra o da bacısı kimi adı doğma, lakin ab-havası özgə, ruhunu sıxan Vətəni Güney Azərbaycanı tərk etmiş, zindanın daş yükünü bu dəfə təkcə çiynində yox, elə ürəyində də demokratik Avropaya aparmışdı.

Bu, nə bir ölkənin hekayəti, nə də bir ailənin fəlakəti deyil. Əslində, dünyaya səpələnmiş millətimin taleyidir...

-Evdə tikiş maşınını bir küncə qoyub üstünü ağ mələfə ilə örtdük. - Ani fikrə gedib, gözlərini uzağa zillə­yə­rək nə düşündüsə əlavə etdi: - Anamdan sonra...

Onun danışdığını təsəvvür etmirdim. Mənə elə gəlirdi ki, sanki onun ağzından özü boyda ağırlıq çıxıb üstümə yeriyir, bədənimi, qol-qıçımı məngənə kimi sıxırdı. Dos­tum bu sözləri deyəndə gözləri dolmuşdu. Üzünü yana çevirdi, gözlərini məndən gizlətdi. Bəlkə də, fikirləşdi ki, kişilər ağlamazlar.

-Biz anamızın ömrünü uzada bilmədik. Yox, səhv edirəm. Biz ömür uzadan da deyilik. Əslində ömrünü başa çatdırmağa imkan verməyib qırdıq...

Anam dünyasını dəyişəndən sonra əlimi o maşına vura bilmirdim. Anam sağlığında bu maşınla paltar tikə­rdi. Hamımız - bütün ailəmiz üçün. O maşın indi heç kəsin toxuna bilmədiyi bir əşyadır. Əslində əl toxun­dur­maqla keçmiş hisslərin qayıdacağından bu evdə hər kəs qorxur. Anamı xatırlamaq, analı günlərə qayıt­­maq o qədər də asan deyil. Anamın ruhu, nəfəsi evimiz­də, hər şeydə yaşayır. Amma o maşın məxsusi onun idi. O, maşın arxa­sın­da oturub bizə paltar tikəndə mənə elə gəlir­di ki, bəstəkar özünün sevimli əsərini yaradır. Maşının ritmik taqqıltısı məndə bu fikirləri yaradırdı.

Anam qışda soyuqda, yayda istidə pay-piyada mənim və bacımın yanına gələrdi. Bilmirəm qışın şaxta­sın­dan idi, yoxsa, yayın hədsiz istisindən, əllərinin üstü daim çat-çat idi. O yollarda ürəyi qubarladı. Elə ürək ağrısından da öldü.

Atilla Azərbaycanın qədim paytaxtı, inqilablar beşiyi Təbriz şəhərinin özündən, lap mərkəzindən idi. Mən Təbrizdə olarkən hara gedirdimsə, ora dostumun gözü ilə baxırdım. Indi uzun ayrılıqdan sonra onun bu yerləri görüb hansı duyğunu keçirməsini fikirləşirdim. Evlərinin yerini bilmədiyim üçün Təbrizin bütün məhəllə və evlərinə baxanda bir vaxt bu yerlərdə onun yaşadığını, gəzdiyini, ömrünün yüksüz dövrünü - uşaqlığını oynaya-oynaya burda başa vurduğunu xəyallarımda bir-birinə qatıb, sonra da əvvəl-axır edib, bir-birinin ucuna caladım. Amma evlərini tanısaydım, yalnız o evin şəklini göz­lərimə alardım. Gözlərimdəki canlı albomu isə Bakıya qayıdanda Atilla üçün vərəqlərdim. Təbriz televiziyası üçün məndən müsahibə alan, yaxın illərdə Bakıdan bu şəhərə gəlin köçmüş Elmira adlı jurnalist qız gözlənil­mə­dəm mənə sual verdi: "Təbriz səndə hansı hissləri yara­dır"? Ağlıma gələn ilk cümlə bu oldu: "Təbriz mənim nağıl dünyamdı. Bu gün o nağıl gerçəkləşib". Onu mənim üçün nağıllaşdıranlardan biri də Atilla idi. Onun bu şəhərlə bağlı danışdıqları xəyal dünyamda xəritə cızmış­dı. Mənim Təbrizi görmək istəyim dostlarımın xa­tirə­lərinin izinə düşdüyümü göstərirdi. Həm də xəritədə gözlə görünən balaca miqyaslar o yerə ayaq qoyanda dəfələrlə böyüyür. Bəzən də min, milyon dəfə... Təbrizi tanıdıqca, onun ruhunun heç bir kağız xəritəyə köçürül­mədiyini gördüyüm kimi.

Bacısının və özünün salındığı zindanın evlərindən nə qədər aralı olduğunu bilməsəm də, anasının əzəblarını təsvir edəndə hiss etdim ki, o zavallı qadın övladlarına apardığı iki ağır azuqə zənbili ilə mənzil başına çatanda yorulub, əldən düşürmüş.

-Bizə görüş veriləndə anam çatlı əlləri ilə başıma sığal çəkərdi, saçımı oxşayardı. Mənsə hər görüşdə ana­mın bir az da əridiyini, qocalıb yığıldığını görəndə xəca­lət çəkərdim.

Onun söhbətinə heç nəylə müdaxilə etmək istəmir­dim. Nə sual verir, nə fikirlərinə şərik çıxarkən təsdiqləyir, nə də qarşısındakı çayı soyutmadan içməsini işarə edirdim. Onsuz da aramla danışır, ürəyini boşaldırdı - anasının yanında qoyduğu ürəyini.

Rza öz anasının portretini kitab boyu çəkə-çəkə get­mişdi. Iyirminci səhifədə qardaşı Atillanın vərəq üstün­dəki əli əsdi. Sağ əlindəki siqaretin tüstülənə-tüstü­lə­nə yanan tütünü ətrafa xoş iy yaymasa da, bu dəfə külünü də kitab üstünə tökdü. Vərəq üstündən külü təmizləyib öz-özünə pıçıldayırmış kimi açıq kitabdan oxudu: " Quran" adlı aynada anamın sifəti görünmür". O, deyə­sən, doğru­dan da otaqda mənim varlığımı unut­-muşdu. Özünü ələ almaq­da çətinlik çəkən dostum durub pəncərə önünə keç­di. Gözünü şüşəyə zilləyib əllərini qoynunda çarpazladı. Bir ah çəkib:

-Övladları zərbə ala-ala inamını itirdi, - dedi. Sonra nə düşündüsə, yavaşcadan dodaqlarını bir-birindən ayırdı. Amma, nəinki danışmadı, bu dəfə heç pıçıldamadı da. Yəqin demək istəyirdi: "Ana özünü övladlarında təs­diq­ləməlidir. Mənim anam özünü görmək üçün hansı ünvana yol getməliydi"?!

Tələbə yataqxanasının otaqlarındakı pəncərələr böyük şüşəbəndli idi. Elə tələbələrin dünyaya böyük ümidləri kimi. Otaqdakı tüstü səbrimi daraltdığı üçün durub pəncərənin bir layını tam açdım. Qışın soyuq sazağı içəri dolduqca tüstü iyi çəkilirdi. Bir anlıq mənə elə gəldi ki, Təbrizə, Danimarkaya, Kanadaya səpələnmiş ana ruhu Bakıda bir ünvana yığışıb Atillanın pəncə­rə­sin­dən içəri doldu. Onun sifətindəki nisgil çəkiləndə fikrim beynimə tam hakim oldu.

 Annemin tenekelere ektiği beyaz top kasımpatıları özellikle… Geçmişin sis perdesini dağıtıverir. Renk renk açan diğer kasımpatılarının yanında beyaz toplar, benim yüreğimde güneşin simgesine dönüşür. Her baktığımda yüreğim kamaşır... Buz tutmuş kederlerim çözülür çatırdayarak... Ayazda kalmış minik yüreğim kendini güvende hisseder… Rayihası benliğimi diriltir. Kendime gelirim. Yoluma çıkan taşları tek tek temizlerim. Kayaları uçurumlarından yuvarlarım. Haddini bilmezlere haddini bildiririm.

Benim dünyamda kasımpatıları, çocukluğuma koşturduğum hayal atlarıdır.

Annemin kokusunun sindiği bir buket kasımpatını her yirmi dört kasım öğretmenime uzatan bir çocuk olurum. Kara önlüğü lime lime olmuş, pantolonunun dizleri aşınmış, ayakkabısını açılmış… Gelişigüzel başının tepesine beyaz kurdele tutturulmuş… Çelimsiz, ufak tefek, eziş büzüş… Karnı guruldayan… Kendisine uzattığım çiçekleri alırken öğretmenim, öyle bir bakar ki yüreğimin kuytu köşeleri ışır. Sevgi tanrıçası, bir ışık huzmesi hâlinde karanlığı dize getirir. Kovar gölgeleri yamacımdan.

Sınıfımızın tam ortasına kurulmuş sobayı ateşlerken-biz üşümeyelim diye- elleri karaya bulanır. Karaya bulanan ellerine kara tahtanın başında beyaz tebeşirin tozu bulanır. Kendisinden dalga dalga irfan yayılır. Ağzından çıkan her kelimeyi belleğimize kazırız. Yarışa gireriz öğretmenimize benzemek için.

Onun gibi konuşabilmek, onun gibi yazabilmek, onun gibi didinip başarabilmek… Onun gibi okuyabilmek… Onun gibi giyinebilmek…

 Özenle taranmış saçındaki toka olmak isteriz. Zarif boynundan salınan kolye, kulağına konan inci tanesi… Gözyaşını sildiği mendil… Koltuğunun altında sıkıştırdığı gazete, kestiği gazete kupürü, coşkuyla okuduğu şiir, çaldığı flüt, mandolin, dudaklarından yükselen SELANİK TÜRKÜSÜ…  Tuttuğu kalem…

Onun gibi gülebilmek hatta onun gibi haksızlığa köpürebilmek… Onun gibi gururlanabilmek…

Bastığı toprakta iz olabilmek isteriz. Erdemin katmerli çiçeğine benzeme yarışına gireriz. Çiçekleşiriz. O geldiğinde hazır bekler bulur bizi. Gözleriyle tek tek öper bizi. Andımızı coşkuyla okurken kara önlüklerimizin yakalarına benzer yüzümüz. Aya benzeriz Atatürk’ün portresine bakarken gözlerimiz. Güneşimizin ışığını yansıtırken hilalleşir hayallerimiz. Atatürk’e benzeriz.

Sevgiyi, saygıyı, hoşgörüyü, paylaşmayı, merhameti, empatiyi, verdiği sözü tutmayı, doğruluğu, dürüstlüğü, sorumluluğu, hak, hukuku öğreten hiç solmayan kasımpatımsın öğretmenim!

Uzat ellerini, bütün kasımpatıları senin için.

                                              Sibel ÇAĞLAYAN/Eğitimci Yazar

Atatürk benim,
Başöğretmenim,
Ne öğrendimse,
Ondan öğrendim.
Yenilikleri,
Hep o düşünmüş,
Milleti için,
Ağlamış, gülmüş.
Çocuk kalbimle,
İlk onu sevdim,
Atatürk benim,
Başöğretmenimdir.
Tarık ORHAN

Bilginin ışığını geleceğe taşıyan, sabrıyla, emeğiyle ve gönlüyle yeni dünyalar kuran tüm öğretmenlerimize en derin saygılarımızı sunuyoruz. Her biriniz, bir kelimenin kader değiştiren gücünü hatırlatan, konuşmanın, ifade etmenin ve düşünmenin değerini öğreten eşsiz rehberlersiniz.

Bugün; sadece bir mesleğin değil, bir idealin, bir inancın ve bir geleceğin kutlandığı gündür. Öğrencilerinin yüreğine umut eken, onların sesini güçlendiren, özgüvenini büyüten tüm öğretmenler, yarınların mimarıdır.

KONEF Gaziantep olarak; eğitime adanan her adımı ulusal bir değer, her öğretmeni ise topluma yön veren bir kutup yıldızı olarak görüyoruz. Emekleriniz, ülkemizin yarınlarına atılmış en sağlam imzadır.

Bu anlamlı günde, tüm öğretmenlerimizin 24 Kasım Öğretmenler Günü’nü gönülden kutluyor, sağlık, başarı ve ilham dolu bir gelecek diliyoruz.

Saygılarımızla,
KONEF GAZİANTEP

İranın xüsusi təhlükəsizlik orqanının nümayəndələri məni hədələyib bildirdilər ki, ölkəni tərk etməsən, ölümünü gözünün qabağına al!

Nə qədər düşünsəm də, hər halda seçim qapıları üzümə bağlı idi. Ağır iqtisadi, siyasi duruma görə, Güney Azərbaycanı tərk etməkdən başqa əlacım qalmırdı. Mənlə çiyin-çiyinə mübarizə aparan onlarla milli fəal artıq ölkəni tərk edib xaricə mühacirət etmişdi. Əlbəttə, öz xoşlarına yox. Belə demək mümkünsə, rejimin küçə-bazarlarda, xiyabanlarda, adamların gediş-gəlişinin çox olduğu ictimai yerlərdə dar ağacı qurub, ölkə gənclərini ana-bacılarının, doğmalarının gözü qabağında vəhşi kimi asıb, sadistcəsinə ləzzət aldığı, insanın bədənini və ruhunu hər tərəfli təhqir etdiyi səhnəni yaşamadan, az da olsa, zirək tərpənib kəndiri boyunlarından çıxarıb qaç­mış­dılar. Günü-gündən işgəncənin sayını və növünü artı­ran hökumət dairələri istəyirdi ki, əhali onların idarə­çilik üsuluna tabe olub, səslərini çıxarmasınlar. Buna görə də, ölkəni elə ölkənin özü boyda zindana çevirib əhalini onun içində əsir kimi saxlayırdılar. Belə demək müm­künsə, İran adlanan məmləkətdə adamlar qur­ban­lıq quzu taleyi yaşayırdılar. İstənilən halda qan­la­rı­nın tökül­məsi labüd idi. Ölkədə ədalət məhkəməsi olmadığı üçün qan tökənin də ədalətli mühakiməsi yox idi. Əgər idarə­çilik özü ədalətsizlik üzərində qurulubsa, onda ədalət məh­kəmə­sini kim qura bilərdi ki?! Elə ona görə, də haqqını sübut edə bilməyib, haqsızlığın qurbanı olan minlərlə Azərbaycan gənci ən yaxşı halda ölkəni tərk etməkdən başqa, real çıxış yolu tapa bilmirdi.

Adlarını desəm, o gedənlər içərisindən yəqin indi siz də çoxunu tanıyarsız. Bizlə bir məhəllədə böyümüş Əli, xaricdən sığınacaq alıb, Kanadaya köçdü. Ona qalsaydı, yüz il ola, getməzdi. Niyə də getməliydi ki? Axı, o zaval­lı­nın kiminlə nə işi var idi ? İşi-gücü əkib-biçmək, axırda da biçdiklərini satıb, mədaxil-məxarici ödəyib, evin gün­də­lik tələbatları üçün çalışmaqdan başqa işinin adı yox idi. Məgər onun əməllərində hökumət siyasətinə xələl gələsi nə isə var idimi? Amma böyük qardaşı Məsud, uni­ver­sitetdə dərs otağında oturduğu yerdə tutu­lub, sorğu-sualsız, məhkəməsiz-filansız zindanda dörd divar ara­sında asılandan sonra, atası Həmid kişi dərd­dən yor­ğan-döşəyə düşüb xəstələndi. Bundan sonra ikinci oğlu­­nun, əslində yerdə qalan bu bir tək oğlunun da qar­daşına görə vaxtsız-vədəsiz xüsusi idarəyə aparılıb-gətirilməsi, evlərinin ələk-vələk edilib evdəki kitabların mü­sa­dirə olunması ailəyə növbəti xəbərdarlıq olduğu üçün onu xaricə ötürməyi məsləhət bildilər. Rəsulsa, bacı­sının toyundan iki gün qabaq getməli oldu. Başqa neyləyə bilərdi? Əlirza üç dəfə zindana düşüb, oradan çıxandan sonra ağlının kəsdiyi bu oldu ki, ağ-qara, gecə-gündüz, həyə­can-sakitlik, həyat-ölüm, işıq-kölgə zolağı­nın arasın­dan özünə bir yol seçib, işıq gələn tərəfi tutub getməlidir.

Tay-tuşlarım seçimlərində yanılmadılar. Vətəni tərk et­sə­lər də, onun məhəbbətini dərdi ilə birgə sevə-sevə öz­ləri ilə qürbətə apardılar! Amma mən anamı buraxıb xa­ricə gedə bilməzdim. Çünki onun yalnız bir övladı vardı.

Məhəllədəki dost-tanışlarımdan hər dəfə kimsə evləri­ni tərk edib, çıxıb gedəndə anam deyərdi:

– Sən gözümdən getsən, ayrılıq dərdinə mən dözə bilmərəm.

Nəhayət, bir gün özümü məcbur etdim ki, anamla açıq danışım. Söhbətə belə başladım:

– Özün bilirsən ki, bu rejimə müxalif fikirlərimə görə dəfələrlə tutulub işgəncəyə məruz qalmışam.

– Bilirəm! Hamısını bilirəm, – dedi. Sakitcə üzümə baxıb, başını bir neçə dəfə silkələdi.

Onun sözlərimi təsdiq etməsi imkan verdi ki, fikrimi tamamlayım. Onun üçün də davam etdim:

– Amma indi ölümlə hədələnmişəm. Əgər xaricə getməsəm, gözlənilməz hadisə baş verə bilər...

Son sözümü deyib, səsimi içimə saldım. Dinmədim, səsim qısıldı. Anamın üzünün səyriməsi, rənginin avazıması imkan vermədi ki, fikrimi daha artıq açmaq üçün söhbəti davam etdirim, izah edim, sözümü tamamlayım. Amma araya çökən sakitliyi bu dəfə o pozdu:

– Hər şeyi bilirəm, deməsən də bilirəm.

Anam o qədər təmkinlə dilləndi ki, sanki mənim başıma gələnləri məndən də yaxşı o bilirdi.

– Nəyi? – Sual etdim.

– Ağzıma daş, – deyib, – iraq-iraq, bizdən uzaq. Kiş-kişlər olsun... – deməklə, bu dəfə qəm-kədəri insan öm­rün­­­­­dən qovan el deyimlərini bir-bir sayıb qurtarandan son­ra, son ayda şəhərdə edam olunanların, tutulub uzun müddət zindana salınanların adlarını dilə gətirdi. Sonda isə:

– Nə qal deyə bilirəm, nə də get! Ay oğul, yel vurub sındırıb sünbülümüzü ... – dedi anam.

Sözünü qurtaran anam, bir an dinməz-söyləməz mənə baxdı. Hiss etdim ki, ürəyi doludur, bəlkə də ürə­yin­­­dəkilərini dilləndirməklə məni incidəcəyindən qorxdu. Bilmədim, susması nədən oldu, o boyda dolu ürəklə!

Sonra ayağa durub qonşu otağa keçdi. Az keçmədi yanıma gəlib, qarşımda durdu. Sağ əlini mənə tərəf uzadıb ağlaya-ağlaya dedi:

– Bunları götür, canını qurtar. Çıx get!

Qulağımla eşitdiklərimə inana bilmirdim. Doğru­dan­mı, bunu anam deyirdi? Mat-mat üzünə baxdım. Yəqin elə çaş-baş qalıb, onun nə etdiyini anlaya bilmədiyim üçün daha sonra əlavə etdi:

– Mən sənə deyəndə ki, istəyirəm mənim gözümün qabağın­da olasan. İstəyirdim səni daim şad və sağlam görüm. Amma mən sənin məzarının göz qabağında olmağı­nı istəmirəm...

“Sənin məzarın” kəlməsi anamı kövrəltdi, bu söz onun bərkdən hönkürüb ağlamasına səbəb oldu. Güman etdim ki, bu sözün mənasını canlandırıb yaşadığı üçün kövrəldi anam. Ona sarıldım, möhkəm-möhkəm qucaqla­-şıb ana-bala hər ikimiz qara taleyimizə göz yaşı tökdük.

Yadıma gəlir o gecə məni yuxu aparmırdı. Birdən gördüm anam otağın qapısını yavaşca açıb, başını içəri uzatdı. Hərəkət­siz olduğumu, qapının açılmasına heç bir reaksiya vermədi­yimi görüb, yatdığımı güman etdi. Asta addımlarla irəli yeriyib yat­dığım çarpayının yanına gəldi. Qurşağa qədər üstümə atdığım yorğanı kürəyimə çəkəndə qəfildən onun əlindən yapışdım.

– Ay ana, mən uşaq deyiləm ki, gəlib üstümü örtürsən – kəlməsini yavaş səslə, bir az da qınayıcı tərzdə dedim ki, mənimlə bağlı narahatçılığını azaldım.

Anamsa üzünü mənə tutub dedi:

– Sənin əlli yaşın olsa da, mənim gözümdə hələ də beşikdə bələnmiş körpə kimisən. Elə bil heç böyümə­misən, beşikdə yırğalanıb lay-lay oxunan çağlarındı...

Sübh tezdən Ərdəbildəki ata-baba evimizdən çıxdım. Hava hələ işıqlanmamışdı. O qədər erkən idi ki, səhərin ala-qaranlığında obaşdan oyanıb, öz nəğməsi ilə aləmə səs salan torağaylar belə bahar nəğmələrini gecədən boğaz­­larında dincə qoymuşdular. Gecənin bitməməsi on­ların da köklənib avazla oxumasına səbəb olmuşdu. Fikir­­ləşdim, bəlkə yola çıxmağa çox tələsmişəm? Görə­sən, bir də onları eşitmək mənə nəsib olacaqmı?..

Anamdan ayrıldım... Burasını danışmağa gücüm yoxdur. Bir də mənə elə gəlir ki, bütün analar balaların­dan eyni cür, eyni halla ayrılırlar.

Son dəfə anamdan ayrılıb yola düşdüm və bir qədər gedən­dən sonra dönüb arxaya baxdım. Anam evə get­məyib, həyət qapısının kandarında durub, hələ də arxam­ca baxırdı. Ürəyim dözmədi, addımlarımı saxla­dım.

Qaba­ğa yox, bu dəfə arxaya addım atdım. Əlimdəki bağ­la­ma­nı qaldığım yerdə - yolun yarısında qoyub, qaçıb anamı qucaqladım.

– Ay ana, məgər dünyanın axırıdır?! – dedim.

– Ürəyimə damıb ki, səni son dəfə görürəm... – kəlməsini özünəməxsus xısın – xısın bir pıçıltı ilə dodaqucu dilə gətirdi.

Yolun ortasından yükümü götürəndə ürəyimdə öz-özümə dedim ki, bir də arxaya baxmayacağam. Amma qonşumuz Həsən dayının evinin böyründəki cığırı dönüb böyük yola çıxanda özümdən ixtiyarsız boynumu arxaya çe­­virdim. Anam təzə-təzə açılmaq istəyən sübh dumanı­nın içində qranit heykəl kimi hərəkətsiz donub durmuşdu.

Anamdan, doğma evimizdən və elimizdən ayrılan­dan sonra, ağır məhrumiyyətlərə dözə-dözə nəhayət, Av­ro­panın bir ölkəsində yerbəyer ola bildim. Burda da vətənin azad, bir və bütöv olması üçün mübarizəmi da­vam etdirdim. Əslində mübarizənin bir başqa biçimini tapdım. Amma burda da olsa, sakit həyat yaşaya bilmə­dim. İran rejiminə qarşı müxalif qüvvə kimi təqib edil­məyimi yerbəyerdən hər vasitə ilə göz önünə çəkib, qor­­­xu­dub mübarizədən sapındırmağa çalışırdılar. Burda da təqib olunur, yerli-yersiz hədələrə məruz qalırdım. Bir sözlə, rejimə başağrısı olmuşdum. Dəfələrlə İran xüsusi idarə­si­nin nümayəndələri anamı hədələyib istəmişdilər ki, bur­da­kı fəaliyyətimə son qoyub ölkəyə qayıtmağıma məni razı salsın. Amma həm mən və həm də anam yaxşı bilir­dik ki, mənim geri qayıtmağım şəhər meydanında quru­lub yiyəsini gözləyən dar ağacına baş əyməyimlə nəticə­lə­nə­cək.

Nəinki ölkəyə qayıtmaq haqqında düşünmürdüm, əksinə, anamı yanıma gətirməklə bağlı ardıcıl yollar axtarırdım. Hətta turist kimi heç olmasa bir dəfə Av­ropaya gəlib görüşməyimizi arzulayırdım. Bundan ötəri o da çalışırdı. Bir neçə dəfə xarici pasport almaq üçün müvafiq dövlət idarəsinə müraciət də etmişdi. Söz­süz ki, mənə görə ona pasport verilməsi mümkün deyildi.

Yadıma gəlir, bir dəfə telefonda ona dedim ki:

– Bu ayrılıq məni çox kədərləndirir. Anadan ayrılmaq qədər ağır dərd olarmış?

Anam mənə dedi:

– Ay oğul, ağbirçək ana yerinə, ana vətənə fikir elə! Ana Vətən azad olmasa, anaların üzü gülməz.

Hər dəfə onunla telefonla danışanda qoyub gəldiyim hər şey haqqında ona sual verərdim. Hər kəsdən, hər şeydən xəbər tutmaq istəyirdim. Hətta, bağımızdakı alma ağaclarının hamısının öz yerində qalıb-qalmaması, necə bar gətirməsi belə qürbətdə Vətənlə bağlı doğan sual­la­rı­mın silsiləsinə daxil idi. Bu yerdə inanmıram məni hər kəs başa düşsün. Bunu yalnız Vətəndən qürbətə bir zənbillə çıxmaq məcburiyyətində qalanlar bilər.

Beləcə nə az, nə çox, düz on dörd il anamı görmə­dim. Bir gecə telefon zəng çaldı. Uzaqdan olsa da, amma doğ­ma səs idi. Məhəlləmizin ağsaqqalı Həsən dayı idi. Gözlənilmədən anamın vəfat etdiyini dedi. Mən ona zənginə görə təşəkkür etdim və sonda dedim ki, sabah bilet alıb anamın torpağa tapşırılma mərasimində iştirak edəcəm...

Kişi bir az tutulub, dinmədi. Amma sonra peşman olmuş kimi sözünə davam etdi. Dedi ki, anan əvvəllər xəstə idi, amma halı birdən-birə qarışdı. Biz güman etmir­dik bu xəstəliklə getsin. O zaman sənə zəng edib, xəbər vermək istədik. Lakin ananın son vəsiyyəti bu oldu ki, o ölüb torpağa tapşırılandan sonra sənə xəbər verilə. Anan istəmirdi ki, ona görə sən çətinlik çəkəsən. O, hətta vəsiyyət etdi ki, torpağa tapşırılma mərasimindən sonra da sən qayıdıb onun qəbrini ziyarət etməyəsən.

Sonda Həsən dayı dedi ki, anan öləndə sənin şəklini əlində saxlamışdı, bağrına basdı. Son dəqiqədə üç dəfə sənin adını dilinə gətirib, canını tapşırdı.

Bu yerdə danışmaq istəsəm də, dilim topuq çaldı. Mənim səsimin kəsilməsini hiss edən Həsən dayı, sonda əlavə etdi ki, gərək bunu sənə deməyəydim.

O, peşiman olsa da, amma nə fayda! Ağızdan çıxan hansı söz öz ilk mənzilinə qayıdıb ki, onunku da yerinə qayıtsın, mən də sakitləşim. Anamın, son dəqiqələrində nə düşünüb, necə yaşamasını öz-özlüyümdə bir xeyli götür-qoy etdim.

Demək, anam ölümü ilə də mənim kədərlənməyimi istəmirdi!

Həsən dayı ilə söhbətimiz bitəndən sonra əllərim boşaldı, bədənim süst oldu. Əlimdəki telefon oturduğum divanın üstünə düşdü. Ayağa qalxıb anamın divardan asıl­mış çərçivədəki şəklinə sarı addımladım. Üz-üzə durub bir xeyli sakitcə ona baxdım. Fikrim on dörd il qaba­ğa, son görüşümüzə getdi. Anam cib yaylığını çıxa­rıb qara günümüzə yığdığı qara köpükləri mənə uzatdı.

Həyəcandanmı, ya nədənsə bilmirəm, əlləri əsdi. Ona görə də, pullar yaylığın arasında qalmayıb cingilti ilə yerə səpələndi. Kağız pullar isə yüngül olduqları üçün yerə çatmayıb havada uçuşurdu.

– Götür, get! Çıx get! Get!.. Təki sən salamat qal!.. – dedi.

Mən ikimizin ayağının altına səpələnmiş pullara nəzər yetirib, hamısının bütövlükdə yol xərcini ödəmə­diyi üçün təəssüf etdim...

Uzun hekayətdir, elə deyilmi? Amma inanmıram, vətənin əsir övladlardan kiminsə qürbət hekayəti bundan fərqli olsun. Mənim keçdiyim yoldan qısa olsa da.

Qürbət hekayətlərinin hamısı bir biçimdə, bir rənglə yazılır...

Bir konuşma…

Bazen kapalı bir kapıyı aralayan anahtardır,

bazen yüreğe düşen loş bir ışık,

bazen de insanın kaderini usulca başka bir yola çeviren görünmez bir el…

İnsan insana sesle yaklaşır;

ses, gönlün yürüyüşüdür çünkü.

Ve güzel konuşmak—

bir şehri, bir kalbi, bir günü değiştirebilecek kadar güçlüdür.

Duyduğumuz her kelime, içimizde yeni bir ufuk açar;

tatlı bir tebessümü bile havaya bulaştırır.

İletişim, iki ruh arasında kurulan ince bir köprüdür.

Bu köprü, bazen tek bir kelimede çöker,

bazen de tek bir cümlenin zarafetiyle

zamanı bile durduran bir büyüye dönüşür.

Tatlı dil…

Yunus Emre’nin dediği gibi: “Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı.”

Atalarımızın uyarışı kulağımıza işler:

“Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.”

“Güzel söz, gönlün anahtarıdır.”

Güzel konuşmak yalnızca duyulmak değildir;

kişinin kendini sevdirmek, anlaşılmak,

dünyaya yumuşak bir iz bırakmak için seçtiği zarif bir yoldur.

Sesimizin tonu bile bir iltifat gibi dokunabilir karşımızdakine.

Sıcacık bir tınlama, insanın ruhunu okşar;

sert bir tını ise günün bütün gölgesini üzerimize çeker.

İyi konuşan insan,

açmazları çözer, gönülleri toplar, çatışmaları yumuşatır.

Bazen bir sözcük, bin askerlik barışı taşır içinde.

Bazen bir cümle, alışılmışı değiştirir.

Ve Evet… Güzel konuşma savaşları bile bitirir.

Çünkü söz, görünmez bir güçtür.

Doğru zamanda, doğru tonda, doğru kalpten çıkan söz

bir dünyayı onarabilir.

Yanlış ağızdan çıkan söz ise

bir damla zehir kadar hızlı yayılır.

Ve unutmayın…

Söz tohumdur;

bazen filiz verir,

bazen toprağı zehirler.

Mehmet Öztürk

KONEF Eğitim Kurumları – Öğr  Koordinatörü

Dil, kültürün en güçlü taşıyıcısıdır. Atasözleri, destanlar, şiirler ve halk edebiyatı ürünleri, bir toplumun değerlerini ve dünya görüşünü dil aracılığıyla aktarır. Kültür ise dilin anlam dünyasını besler; dilin kelime hazinesi, kültürel pratiklerle zenginleşir. Dolayısıyla dilde parçalanma, kültürel bütünlüğü de zayıflatır. Türk dünyasında lehçe ve ağız farklılıklarına rağmen ortak bir dil bilincinin korunması, kültürel birliğin sürdürülebilirliği için zorunludur.

Türk tarihinin en eski yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları, dil ve kültür birliğinin erken örneklerini sunar. Yazıtlarda Türk halkının ortak değerleri, kahramanları ve siyasi idealleri dile getirilmiştir. Kaşgarlı Mahmud’un Divânu Lugâti’t-Türk adlı eseri ise Türk lehçelerinin bir araya getirilerek ortak bir dil bilincinin oluşturulmasına yönelik önemli bir girişimdir. Osmanlı döneminde Türkçe, imparatorluğun farklı coğrafyalarında bir kültür dili olarak işlev görmüş; Cumhuriyet döneminde ise dilde sadeleşme ve ulusal kimlik inşası ön plana çıkmıştır. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsız Türk Cumhuriyetlerinde dil ve kültür birliği yeniden gündeme gelmiş, ortak alfabe ve eğitim projeleri tartışılmıştır.

Kültürde birlik, ortak tarih bilinci ve değerler etrafında şekillenir. Türk dünyasında destanlar (Dede Korkut, Manas), kahramanlar (Alp Er Tunga, Köroğlu) ve mitolojik unsurlar (Ergenekon, Bozkurt) ortak kültürel hafızayı beslemektedir. Müzik, tiyatro, sinema ve sahne sanatları da kültürel birliği pekiştiren alanlardır. Türk Dünyası Kültür Başkenti uygulamaları, ortak kültürel diplomasi örnekleri olarak dikkat çekmektedir.

Türk dünyasında dilde birlik arayışları yalnızca devletler arası girişimlerle değil, aynı zamanda sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarıyla da ivme kazanmaktadır. Bu bağlamda Çağın Dili Stratejik Eğitim Bilim ve Kültür Derneği, dil ve kültür birliği vizyonuna yönelik özgün ve stratejik çalışmalar yürütmektedir. Dernek, dilin kültürün taşıyıcısı ve kimliğin kurucu unsuru olduğu bilinciyle hareket ederek, Türk dünyasında ortak bir dil bilincinin güçlenmesine katkı sağlamaktadır.

Manifesto ve Stratejik Metinler: Dernek, dilde birlik ve kültürde birlik ideallerini felsefi ve stratejik metinlerle kamuoyuna sunmakta; bu metinlerde Türk dünyasının ortak değerleri ve geleceğe dair vizyonu vurgulanmaktadır.
•     Eğitim ve Kültür Projeleri: Genç kuşaklara ortak dil bilinci kazandırmak amacıyla seminerler, eğitim programları ve kültürel etkinlikler düzenlenmektedir.
•     Sanat ve Sembolizm: Sahne sanatları, tiyatro ve görsel kampanyalar aracılığıyla dil ve kültür birliği teması işlenmekte; semboller ve sloganlar üzerinden ortak kimlik pekiştirilmektedir.
•     Uluslararası İletişim: Türk dünyası devletleri arasında kültürel diplomasiye katkı sağlayan projeler geliştirilmekte; ortak alfabe ve medya dili tartışmalarına destek verilmektedir.

Bu çalışmalar, Türk Dil Kurumu’nun “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” ülküsü ile doğrudan paralellik göstermektedir. TDK, Gaspıralı İsmail Bey’in vizyonu doğrultusunda Türkçeyi korumak ve geliştirmek için araştırmalar yürütmekte; ayrıca “Ortak Türk Alfabesi”nin geliştirilmesi yönünde çok yönlü çalışmalar yapmaktadır.
Benzer şekilde, Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu 2024 yılında Bakü’de düzenlenen toplantıda Latin temelli ortak alfabe üzerinde uzlaşmaya varmış; bu alfabenin 34 harften oluştuğu ve Türk Cumhuriyetleri arasında karşılıklı anlaşılabilirliği artıracağı belirtilmiştir. Bu girişimler, Çağın Dili Derneği’nin sahne sanatları ve stratejik metinler aracılığıyla yürüttüğü dil birliği çağrısıyla tamamlayıcı bir nitelik taşımaktadır.

Çağın Dili Stratejik Eğitim Bilim ve Kültür Derneği’nin çalışmaları, akademik ve kurumsal girişimlerle birlikte değerlendirildiğinde, dilde birlik arayışlarının yalnızca teorik bir ideal değil; aynı zamanda toplumsal bilinçlenme ve kültürel diplomasi açısından somut bir gereklilik olduğunu ortaya koymaktadır.

Ancak esvabı da güzelleştiren ruhtur. Arınmış bir ruhun ışığını yansıtan beden, ne giyse güzeldir. Boşuna demezler: Sen çuval bile giysen yakışır. Bu sebeple âlimler, içe dıştan daha çok önem vermişler, bir hırkayla zenginleşebilmişler.

Maneviyatı çökmüş bedenin giydiği en şık giysi bile eğreti durur. Güzel ahlak, bir insanın giyebileceği en güzel esvaptır.

Bütün mesele; iyilik, güzellik, doğruluğa akan ilimle yücelmektir. İç yolculukta bütün fazlalıklarınızı atıp kendinizi yeniden doğurabilmektir.

Güzelleşmek, kalpten başlamalıdır. Gözü güzel kılan ne rengidir ne şekli… Gözü güzel kılan bakıştır.

 Bakışa dil eşlik eder. Dil, ruhun yankısı olur adeta. Yüce bir ruhun en güzel esvaplarından biridir dil.

Yüreğin derinliklerinden çağlayarak gönüllere akan her nakışlı söz, mucizevi güzelliktedir. Onun damakta bıraktığı lezzet, sureti görünmez kılar.

Gönülden gönüle uzanan bu coşkulu akışta yaşamın tüm renkleri saçılır evrene. Yaşam huzur yatağına dönüşür.

Ruh olgunluğuna erişmiş insanların ağzında çirkinliğin en ufak emaresini göremezsiniz.

Çünkü onlar, bakışlarını kendi üzerlerinden bir an bile kaçırmazlar.  

Kusur aramazlar, yargılamazlar. Önyargılar elini ayağını çekmiştir. Hoşgörü ve anlayış ön sıradadır.

 Sevginin damıtılmış özsuyudur dil. Sonra aklın süzgecinden geçerek en olgun, en öz hâliyle boy gösterirler. Boş konuşmaktansa susmanın erdem olduğunu bilirler.

Kof sözler, bedenin kirli çamaşırlarıdır. Kirli çamaşırları ortaya dökmek akıllı bir başın yapacağı iş değildir.

Sadece dışını parlatmaya çalışarak insanların güzelleşme çabası, evin bütün pisliğini halının altına süpürmek gibidir. Asla gerçek temizlik olamaz.

Yüreğin derinliklerinde temizlik yapılmadıkça ‘ güzel insan’ olmak imkânsızdır.

Toprak yürekli insanların çoğaldığı bir dünya için gelin kendi halımızın altını parlatalım. Dilimizin kelepçesini güzelliklere açalım.

                                               Sibel ÇAĞLAYAN/Eğitimci Yazar

Şerif Özdemir – Parsanti İlim Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı

Türk dünyasının tarihsel sürekliliği, kültürel derinliği ve jeopolitik potansiyeli, ortak bir dil zemini olmaksızın tam anlamıyla değerlendirilemez. Bugün, farklı coğrafyalarda yaşayan Türk toplulukları arasında iletişim kurmak için çevirmenlere ihtiyaç duyuluyorsa, bu durum stratejik bir zafiyettir. Dil birliği, duygusal bir ideal değil; bilimsel temellere dayanan bir zorunluluktur.

Dil, yalnızca kelimelerden ibaret değildir; bir milletin düşünce sistemini, değerler dizgesini ve tarihsel hafızasını taşır. Türk dünyasında ortak bir dilin tesis edilmesi, yalnızca iletişimi kolaylaştırmakla kalmaz; aynı zamanda ortak bir bilinç ve ortak bir gelecek inşa eder. Bu bağlamda, dil birliği stratejik iletişimin temelidir.

Farklı alfabelerle yazılan Türk lehçeleri, bilgi akışını kesintiye uğratmakta; bilimsel üretimi parçalamaktadır. Derneğimiz, ortak alfabe geçişini teknik bir mesele olarak değil, bilimsel bir standardizasyon süreci olarak ele almaktadır. Aynı şekilde, lehçeler arası anlam farklılıklarını ortadan kaldıracak ortak sözlükler ve ansiklopediler, dil birliğinin altyapısını oluşturmalıdır.

Türkiye Türkçesi başta olmak üzere, birçok Türk lehçesi Arapça, Farsça ve Rusça gibi yabancı dillerden yoğun biçimde etkilenmiştir. Bu etki, dilin öz yapısını bozmakta; ortak bir Türk dili oluşturma sürecini sekteye uğratmaktadır. Derneğimiz, bu yabancı unsurların bilimsel yöntemlerle ayıklanmasını ve öz Türkçe’nin yeniden inşasını savunmaktadır. Bu, tarihsel bir temizlik değil; gelecek odaklı bir restorasyondur.

Dil birliği, yalnızca akademik çevrelerin değil; eğitim sistemlerinin, medya organlarının ve kültürel kurumların ortak çabasıyla sağlanabilir. Ortak dilin genç kuşaklara aktarılması, stratejik bir eğitim politikasıyla mümkündür. Derneğimiz, bu doğrultuda müfredat önerileri, dijital içerik üretimi ve kültürel projeler geliştirmektedir.

Türk dünyasında çevirisiz iletişim kurmak, yalnızca bir kolaylık değil; bölgesel bir güç göstergesidir. Ortak dil, ortak alfabe ve ortak sözlükler, bu gücün altyapısını oluşturur. Çağın dili, stratejik bir dildir. Bu dili inşa etmek, bilimsel bir sorumluluk; kültürel bir görevdir. bizimle çalışmak isterseniz https://whatsapp.com/channel/0029VbAq3XoBlHpe1lShRz1N bu adresden takip edebilirsiniz.“ÇAĞIN DİLİ STRATEJİK EĞİTİM BİLİM VE KÜLTÜR DERNEĞİ” başkanı Şerif ÖZDEMİR

Boş ve saçma gayelerin oyalayıcı gafletinden sıyrılıp yaşamın bunca anlamsızlığına anlam yüklemeye davet ediyorum yine bu boynubükük yüreğimi. 
Yüreğimizi doğrultup  insanlığımızı yakan ateşin kör edici dumanından   derhal uzaklaşmalıyız. Lime lime olunca mı aklımız başımıza gelecek?
Nereye savruluyoruz böyle?

Değerlerimizi bir bir tüketirken değer olma yolunda yoldan sapıyoruz. Al işte.

Bayram gibi yaşayamadığımız bir bayram daha geçirdik.

Hazır mesajları toplu olarak birbirimize gönderdik durduk da gerçek anlamda birbirimize

"Nasılsın?"diyemedik. Nerdesin dostum?

Nerdesin memleketlim?

Bir kalemde silecek kadar değersizleştirme çabanı insanlıkla bağdaştıramıyorum.

Hani bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardı. Ah ki ah! Bayram şekerlerimiz ağlıyor. Mendil uzatan yok.
Nerde eskilerin bahsettiği bir mendil kuruyana kadar küslük? 
Ölümlerden de ders almıyorsak diyecek lafım yok.
Son lafı nasıl olsa toprak diyecek .İnadına susuyorum.

                            Zavallı bonsai ağacım benim! Mutlu etmeye çalışırken hep mutsuzdur oysaki. Kendi bedenine hükmedemeyen bir varlıktır. Varlık âleminde yok olmaya adanmıştır. Tükenmişliğin feryatlarını haykırırken kendine bile sağırlaşmıştır. Ismarlama bir yaşama sürüklenirken demir kafesinde kökleri özgürce salınamaz. Hiçbir zaman genlerinde saklı tohumu çatlatamaz, hücre hapsinde ömrünü tüketir, karanlığa gözleri alışmıştır, ne zaman ışığa özlem duyarak bir filiz verse celladı başına makası indirir, kendi isteği dışında uzamasına asla izin vermez. Son nefesine kadar bodur bedeniyle kafese mahkûm bir arslandan farksız yaşar!

                            Köklerini bir tekme gibi savurduğu zamanlar da olur. Bu sefer onu daha geniş bir kafese tıkarlar. İradesi dışında bodurlaştırılan hayallerinin  nefesi tıkanır.

                            Dallanıp budaklanmamaya, izin verildiği ölçüde salınmaya o kadar alışmıştır ki yaşadığı sandığı yaşamı  ‘‘YAŞAM ‘ ‘ sanır.

                             Yaşamda şiirleşebilmek, kendi özüne aykırı bir yaşam sürmemekle mümkündür. Bu da sürü psikolojinden çıkıp farkını ortaya koymakla olur.

                             Bonsai ağacı olmayı reddetmek demek başkalarına benzememek, kendini gerçekleştirmeye kendini adamak demektir. Ciddi bir direniş ister. Ciddi bir emek ister.

                            Tabii bu da tartışılır. Bonsai ağacı olmak mı zor, kendi gibi yaşamak mı? Aslında bonsai ormanında kendi ışığıyla yıkanıp  serpilmek zordur. 

                            e. e. Cummings der ki: SİZİ DİĞERLERİNDEN FARKSIZ YAPMAYA BÜTÜN GÜCÜYLE  GECE GÜNDÜZ ÇALIŞAN BİR DÜNYADA KENDİN OLARAK KALABİLMEK DÜNYANIN EN ZOR SAVAŞINI VERMEKTİR. 

                           Etrafınıza bakarsanız bu savaşı veremeyen üstelik bonsai olduğunun bile farkında olmayan nice varlık göreceksiniz.

                            İnsan dediğimiz mahlukatlarının çoğu ‘‘insanca yaşam’’dan uzak yaşamıyor mu? Dünyada kaç kişi kendini gerçekleştirerek sonsuzluk şerbetini içiyor? Gerçekten yaşamda salınmayı başarabiliyor ? Kendimizin ne kadar farkındayız?

                                Köklerimizi haşmetle sürerek toprağın öz suyunda, dallarımızla gökyüzünün maviliğinde sonsuzluğa kanat çırpabiliyor muyuz? Yaşamda ne ölçüde ağaçlaşabiliyoruz?        Bonsai  ağacı olmamayı başardığın gün, sen sonsuzluğa değil sonsuzluk sana imrenecek. Ah, bunun bir farkına varsan… Zavallı bonsai ağacım benim! Utanacaksın bodurluğundan!

Yaşam, seraplaşmış insan kaynar. Biz de arada buharlaşıp gideriz.

Uzak görüş gözlüklerimizi netleştirmemiz gerekir. Çünkü yakın görüş gözlükleri işe yaramaz.

Su katılmamış gerçeklere ulaşmak için de söze değil eylemlere eğilmeliyiz. Sözün büyüsüne kapılmak, hayal kırıklıklarımızın yegâne sebebidir. Tuttuğumuz dal, elimizde çatırdar.

Peki, hayal kırıklığı yaşamamak için göz perdesinin siyahını ışığa nasıl boğacağız? Yakın görüş gözlüğümüzü nasıl iptal edeceğiz? Üç boyutlu fikirlere nasıl ulaşacağız?

Söze sağırlaş, eyleme odaklan. İnsan sarrafı olursun.

Eylem; iş, oluş, hareket bildiren bir kelimeden çok daha fazlasıdır. Varlığın özbeöz etiketidir. Ruhun membasından fışkıran su gibidir. Derinlere inmedikçe de farkında olmadan vurgun yersiniz.

Yeryüzüne fışkıran her zerre, özün DNA’sıdır. Bu sebeple basit eylemleri bile iyi tartmalıyız.

Efendime söyleyeyim, ‘’ Saat üçte ordayım.’‘ diyor. Sizi saatlerce bekletiyor. Üstelik bu eylemi tekrarlıyor. Gerekçeleri de gerekçe değil. Ehemmiyet vermeyeceksin, bu tip insanlarla selamı sabahı kesip esip geçeceksin. Seni aşağı çeker.

Akşamdan sabaha dört mevsim gibi değişen bu insanlar, binbir surat maskesini parlatıp durur. Çıkarının rengine bürünür. Renk körü isek rotası sürekli değişen yüreğimiz sonunda alabora olur…

Yaşamımıza girip de bizi alabora eden çok insan vardır. Eylemlerini allayıp pullama konusunda ihtisas yapan bu insanları bile uzun vadede iyi analiz etmişizdir. Zamanın seyrindeki yolculuk, çatallaşan yolda bitmiştir. Nihayetinde sözlerin elbisesi eninde sonunda lime lime eskiyerek gerçekler, üryan gezmeye başlamıştır.

Üryanlık bakidir.

Dikkat ettiniz mi bilmem, bir kavga tufanında zaman içinde sözler uçar, eylemler mührünü basar yüreğinize. O insanın eylemleri sizin kalıcı duygu haritanızı çizer.

Diyelim ki çiçek hediye aldınız. Çiçekten ziyade takdim ediliş biçimi belleğinize kazılır.

Eylemler, yüreğimizin derinliklerine işleyen ıslak mühür gibidir.

Verdiği sözü tutmayan, bukalemun gibi çıkarına dönen, yaptıklarından değil yapacaklarından bahseden insanlar seraptır. Sizin varlığınızı silikleştirir. Esip geçeceksin.

Eskiden ‘söz ‘ demek ‘Bunu kesinlikle yapacağım.’ demekti. Bu değerimiz de tarihleşti. Oysaki söz, eylemin senedi olmalı. Senet kullanmayanları esip geçeceksin.

Söz, kök saldıktan sonra arz-ı endam etmelidir.

Çok konuşup az iş yapanlardan ziyade az konuşup çok iş yapanlardan olmalıyız. İşte o zaman biz susarız, eylemlerimiz konuşur. İşte bu da özün beden bulmuş kisvesine bürünmesidir.

Eh, ben susayım artık. Kalemimin raksını izleyelim sahnede. Zaman, son noktayı koymadan önce…

Köşe Yazarı Eğitimci Yazar Şair Sibel Çağlayan 27 Temmuz 2024

                Sonra günün birinde bir mesaj alıyorsun gelecekten. Anlam veremediğin konuşmaların akışına ve çekim gücüne kendini kaptırıyorsun. Kalbin önce gerçekliğine inanmaya sonra yanmaya başlıyor. Kalp ritmi yükseldikçe hücreler titreşmeye başlıyor. Baş döndürücü ışığın çekimiyle kaybettiğin diğer yarına kenetleniyorsun. İşte o zaman başlıyor birlik. Ruhlar, teşne açlıklarını gidermeye başlayınca zaman koyu akmaya başlıyor.

                Tanışıklık çok evvelden belli… Kelimeler, sanki konuşmayanın ağzından dökülüyor. Ruh ikizini dinlerken ezginin hazzında kendini unutuyorsun.                                ,

Ruhlar birleşerek ruhsal büyüme başlıyor. Nefesi nefesine karışırken onunla tamamlandığını hissediyorsun. Sendeki sır kapılarının kayıp anahtarlarını sana uzatıyor. Dengeye geliyorsun. Görüşün netleşiyor.

 Fırtınada batma tehlikesi geçiren gemini güvenli limanına demirliyorsun. Artık senin parçan sana kenetli. Her zamankinden daha güçlü, daha güvenli, daha sevgi ve aşk dolu…

 Evrimleşme başlıyor. Kayıp parçalar itinayla yerine yerleştiriliyor, yaralar itinayla sarılıyor. Seni senden fazla düşünen, kayıran ruhunun parçası var artık hayatında. Tüm endişelerin, korkuların, acıların alabora…

                Sonra anlamsızlıklar tomurcuklanıyor. Her tomurcuk, gülüşünün kıvrımında çiçekleniyor. Ruhlar, birbirlerini huzur şiltelerinde ağırlıyor. Güneş daha bir anlamlı doğuyor, daha bir anlamlı batıyor. Artık ben ve sen bütünleşerek bizleşme başlıyor.

Bu dünyada sadece bir tanecik olan ruh ikizin ilahi tarafından sana hediye olarak gönderilmiştir. Bu, her kula nasip olmayacak ulvi bir durumdur. Hayatı boyunca bırakın ruh ikizini ruh eşlerinden birini bile bulamayan insanlar olduğunu düşünürsek…

Peki, ruhlar âleminde birbirlerine söz vermiş ruhların kavuşması ve bir yaşam amacında kenetlemesi gerçeğinin altında yatan gerçek nedir?

Eğer bir ruh, insanlık mertebesine erişerek sevginin arı suyunda kalbini yıkadıysa madde âleminden mana âlemine yükselmiş demektir. Hele de bu ruhlar ŞİFACI ise, ilahi, ruhsal tekâmülünde destekçi olarak ruh ikizini hediye olarak gönderir.

Bu işte, yaşamın sonsuz aşkına açılan sonsuz mucizesidir.

          Kunduz avcılığı dünyanın en enteresan avcılık takdiklerinden biridir. Bütün avlar avcılar tarafından kovalanarak, tuzak kurularak veya av hayvanını uyandırarak yapılır. Lakin Kunduz avcılığı avı uyutarak yapılan bir av tekniğidir. 
          O halde Kunduz avı nasıl yapılır?
          Kunduz yırtıcı bir hayvan olduğundan onu uyutmadan avlamak zordur. Önce kunduzun uyuyacağı mağara tesbit edilir. Uyumak için mağaraya girip yatmaya başladığı sırada avcılar mağaraya aralıklarla taş atarlar. Her taş sesine tepki veren Kunduz gözleriyle etrafı kolaçan eder. Sonunda bu seslerin tehlike arzetmediğine kanaat getiren kunduz seslere tepkisiz kalarak zaten derin olan uykusuna dalar. Avcı bu anı kollar ve mağaraya girerek kunduzu bağlayıp çıkarır. 
          Yahudi'nin (Arz-ı Mevud): Sözde vaatedilmiş topraklarda Büyük İsrail devleti kurma ideası, Yunanlıların (Megali ideası): İyon denizinden, Doğu Anadolu ve Karadeniz'e, Trakya, Makedonya, Girit, Kıbrıs'a kadar ki coğrafyada eski Bizans topraklarını içine alan Yunan Devleti kurma ideası, Ayrıcq Batı Karadeniz ve Doğuda Büyük Ermenistan Devleti kurma hayalleri birer idea olarak canlı tutulmaya çalışılırken, Anadolu da Müslüman Türklerin varlığı Yahudi ve Hıristiyan dünyasını rahatsız etmektedir. 
          Ortadoğu üzerine yazılan senaryoların ve sahnelenen oyunların asıl hedefinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve Türk Milleti vardır. BOP projesi ve projeye seçilen eş başkanların hizmetleri bu idealara figüranlık yapmaktır. Türkiye etrafındaki ülkelere yapılan operasyonlar; İran-Irak savaşı ve sonrasında ABD ve İNGİLTERE'nin yaptığı körfez harekatı ve ırak'ın son hali, Irak'ın kuzeyinde konuçlanan PKK terör örgütü yapılanması ve ülkemize yönelik terörist eylemler, Süriye'deki son gelişmeler, Ülkemizde kurulan ABD Üstleri, barış süreci ve Terörist başına yapılan çağrılar ve iltifatlar Kunduz'u yakalamak için atılan ve bizi uyutmaya yönelik taşlardır.
          Bizlerin, Devlet kurumlarından çok parti başkanlarımıza duyduğumuz taassupla bağlılığımız, güya ahiretimizi kurtaracağına inandığımız şeyhlere olan ahmakça inançlarımız. Cuma hutbesinde örfü din algısıyla rolenta da tutulan duyarsız cemaat, Biz büyüğüz, biz güçlüyüz, biz dünya lideriyiz, biz ümmetin halifesiyiz, din elden gidiyor, Allah bizimledir gibi boş avuntular bizi daha derin uyutuyor.
          Bilim ve bilinçle uyanamayanlar musibetle uyanır.

CAHİL

Hele bir sorgula derin nefes al
Ne diye kabarır taşarsın cahil
Algılarla anlatılır bir masal
Neyin var dünyada şaşarsın cahil

Her amel takiye güleryüz sahte
Beden özgür düşünceler kafeste
Beyinler uyuşuk fikirler hasta
Sen hangi kafada yaşarsın cahil

Ölümü görence sıtmaya razı
Korkaklıktan çekilenin birazı
Koyunun çobana yok itirazı
Sen neyin peşine düşersin cahil

Baycan ne söylese kar etmez size
Kuzu bildiklerim dönmüş domuza
Taş atarlar avlamaya Kunduz'a
Sen hala hayale koşarsın cahil.

Öksüz ve yetim Anadolu, merhamet dileniyor başını bükerek. Değerler ülkesinin değerini bilemiyoruz. Oysaki medeniyetlere beşiklik etmiş Anadolu toprağını şöyle elinizle eşseniz geçmişin paha biçilmez kalıntılarıyla karşılaşırsınız. Vesselam taşı toprağı altındır memleketimin. Bunlar da çağlar boyu talan edilmiş. Buna çanak tutan padişahları aklınızdan geçirdiğinizden eminim. Güneş, balçıkla sıvanmaz. Nihayetinde.

Zamanın hoyrat dokunuşlarına meydan okuyan kültürel miraslarımızı da pamuklara saracağımız yerde virane illere döndürmüşüz.

İskenderun’a giderken direksiyonu kırıp uğradığımız Osmaniye’ye bağlı TOPRAK KALE bu düşüncemizi perçinliyor. Kuş uçmaz kervan geçmez bu kale, zamanında işletmeye açılmış; sonra ne hikmetse kara yazgısına terk edilmiş. Kurumuş otları yararak tırmandığımız TOPRAK KALE; kayıp, boynu bükük bir çocuk olup ayrılırken bize el sallıyor, iç çekişlerini yüreğimin derinliklerinde hissediyorum.

                Şehzadeler Şehri Manisa’yı gezerken de aynı duygularla yüreğim çalkalanıyor.

Hayranı olduğum Mimar Sinan’ın izini sürüyorum ve Ege’de yaptığı tek eseri Muradiye Camisi’nin avlusunda buluyorum kendimi. Ne yazık ki kapılar kilitli... İçeri geçip geçmişin azametini soluyamıyorum. Sonra muhteşem eserle ilgili bilgi levhası da yok. Kaç yılında başlamış, kaç yılında bitmiş? Bir kez daha içerliyorum. Ta Karadeniz’den gelen konuklar da bu sahipsizliğe şaşıyor. Avluyu gezebiliyorum sadece. Şadırvana inen kuşlarla cıvıldıyorum. Mimar Sinan’ın ulvi enerjisini dokunduğum sütunlarda hissediyorum. Zarafetin nakış nakış desenleriyle zenginleşiyorum. Asırlara meydan okuyan sabrın çiçeklerini kokluyorum burcu burcu. Muhteşem kareler yakalıyorum. Bir daha gelme umudumu içimde diri tutmaya çalışarak boynu bükük Şehzadeler Şehrinde tarihin izlerini sürmeye devam ediyorum.

                Şehzadeler şehri, Osmanlı’nın bir ayağı olmuş şehirlerden. Bunun abideleri her yerde… Taş binalar kendi zırhıyla ayakta.

 Bakımsızlıktan viraneye dönmüş, kilit vurulmuş bir darphanenin önünde derin bir duruş gerçekleştiriyorum. Ağıt yüreğimden taşıyor. Bir ara kafeterya olarak işletilmiş. Şimdiyse örümcek bağlamış kilidiyle can çekişiyor.

                Geçmişine sahip çıkamayan bir toplum, geleceğine nasıl sahip çıkacak? Biz zamana salınan köklerimizi koruyamazsak nasıl çınarlaşacağız? Geçmişin pusulasını bozarsak yönümüzü nasıl bulacağız?

Ne demiş Mustafa kemal ATATÜRK: ‘’TÜRK EVLADI, ECDADINI TANIDIKÇA KENDİNDE BÜYÜK İŞLER YAPMA HUSUSUNDA GÜÇ BULACAKTIR. ‘’

Geçmişin izlerini sürüp ders alarak geleceği yontabiliriz.

Yoksa tarih tekerrür eder. Taşımıza, toprağımıza, kültürel miraslarımıza sahip çıkabildiğimiz ölçüde bilinç düzeyimiz artacak ve var olacağız.

Nazım’ın da vurguladığı gibi:

‘’Dört nala gelip uzak Asya’dan

Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan

Bu memleket bizim.’’

Gelin, hallaç pamuğu gibi lime lime dağılmadan yürek kenetlenmesiyle merhem olalım bu yaraya. Çok geç olmadan.

                                                                              ÇAĞLAYAN        

                                                                                            17.07.2024

“Senden de, Filistinlilerden nefret ettikleri gibi nefret ediyorlar. Sadece sıran gelmedi.”

Sadece Sıran Gelmedi

Şerif Özdemir
Parsanti İlim Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Derneği
Çağın Dili Stratejik Eğitim Bilim ve Kültür Derneği
Genel Başkanı

Bugün Filistin yanıyor. Çocuklar uykularında bombalanıyor, anneler mezar başlarında haykırıyor, camiler yerle bir ediliyor. Ve dünya; gözleri bağlı, vicdanları mühürlü bir şekilde susuyor.

Ama unutulmasın:
Sustuklarınız sizi kurtarmayacak.
Sıranız gelmedi, ama gelecek.

Bugün Filistinlilere terörist diyenler, yarın sizin kimliğinizi sorgulayacak. Bugün onların bayraklarını yakanlar, yarın sizin değerlerinizi ayaklar altına alacak. Çünkü zalimin gözü doymamıştır. Çünkü zulmün dili aynıdır: “Sen farklıysan, düşmansın.”

Zulüm karşısında sessizlik, işbirliğidir.
Mazlumlara sırt çevirmek, kendi sonunu yazmaktır.
Bugün Filistin’i yok sayanlar, yarın kendi çocuklarını kurtaramayacak.

Bizler, hem Parsanti Derneği hem Çağın Dili Derneği olarak bu gerçeği yüksek sesle haykırıyoruz:
Filistin yalnız değildir!
Ve bu sadece bir dayanışma değil, bir uyanış çağrısıdır.

Ey insanlar!
Filistin’e sırt çevirenler, kendi çocuklarına mezar kazıyor olabilir.
Filistin için susanlar, kendi topraklarının sessiz işgaline zemin hazırlıyor olabilir.
Unutmayın:
Bugün Filistinlilerden nefret edenler, senden de nefret ediyor.
Sadece sıran gelmedi.

Ve biz bu sıranın bize gelmesini beklemeyeceğiz.
Susmayacağız. Geri adım atmayacağız.
Mazlumun yanında olmak, insanlığın onurudur.

BİNDİK BİR ALAMETE GİDERİZ KIYAMETE

Son tahlilde ahvali gelin vereyim salık
İpin ucu bir kaçtı Allaha ısmarladık
Bir kesim çok uyanık bir kesim sazan balık
   Dalarız düşünmeden çirkefe melanete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete

Ne yol belli ne menzil bir benlik yarışı bu
Yol bilmez yordam bilmez ahmaklar dövüşü bu
Körlerin sağırların kendini övüşü bu
   Umuyoruz çıkmayı böylece selamete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete. 

Kimi şeyhe bağlandı kimisi liderine
Günü gün yaşıyorlar bakan yok giderine
Bazı göğe çıkarız bazı iner derine
   İman eder saparız her türden garabete 
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete 

Nuh'un gemisi sandık necat diye yapıştık 
Verdiği kırıntıyı bedavadan kapıştık
Dinden imandan girdi orda kaldık apıştık 
   Bırakmayıp peşini erdik mi hidayete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete. 

Zina suç sayılmıyor banka faizi caiz
En mukaddes değere başladı mı tecavüz 
Burnumuz malum yerde çünkü karga kılavuz
   Ayasofya da kılar doyarız ibadete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete. 

Bu vatanın hamisi bildiğimiz o kesim
Yalakalık yapmaya başladı kısım kısım
Ferasete ne hacet işte ortada resim
   Milliyetçi dediğin DEM tutar mı millete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete. 

İşte böyle yitirdik biz edebi hayayı 
Ahireti unuttuk kazandıkça dünyayı
Nasıl hayıra yorsun Baycan böyle rüyayı
   Bizde güven kalmadı insana adalete
   Bindik bir alamete gideriz kıyamete.

          Teferruatına aklım ermese de iç siyasette yaşanan gelişmelerin dış siyasetten bağımsız olmadığını düşünüyorum.
          Geçmiş dönemlerde şahit olduğumuz siyasi atmosferi son yirmi üç yılda göremiyoruz. Ekranlarda bir masa etrafında toplanıp güncel gelişmeleri tartışan parti liderleri neden bir araya gelemiyorlar. Bizden gizledikleri bir şeyler mi var diye düşünmeden edemiyor insan. 
          Partili Cumhurbaşkanı sistemi her seçimde tek iktidar çıkartıyor. İktidarı ele geçirenler her türlü meşru ve gayri meşru hakkı kullanma yetkisini aldığını düşünerek muhalefeti ve milleti taysınmıyorlar. Bu gidişat mevcut iktidardan nemalananlar dışında her kesimi rahatsız ediyor.
          Milletten yetki alan birinin gizli ve karanlık mahfillerle iş birliği içinde olma ihtimali duyarlı vatandaşta tedirginliğe yol açıyor. "Benim emir komuta zincirim ne derse yaparım; papaz elbisesi giy derse giyerim" ifadesi zihinleri karıştırıyor. Ayrıca Türk Milletinden almadığı belli olan BOP eş başkanlığı yetkisi de ayrı bir muamma. 
          Seçim sürecinde PKK işbirliğiyle yaftaladığı muhalefet partilerine karşı seçim sonrası PKK ile barış süreci başlatması, "Eniştem beni niye öptü" nevinden bir alakasızlık değil de nedir.
          Mevcut sistemle kavgalı ve anayasa ve ilk dört maddesinden rahatsızlık duyan illa da yeni anayasa diye feveran eden hükumetin, elinde her kesimden vatan evladı şehitlerimizin kanı olan PKK ile yeni anayasa isteme sürecinde barış çağrısı yaparak yeni anayasa için mecliste yeterli destek arayışı akla ihanet kıvılcımından başka bir şey getirmiyor.
          Bu sürecin Türk Milliyetçisi bir partinin başkanının çağrısıyla başlatılması da endişe duyulması gereken ayrı bir durum. Savaş meydanlarında elde edemediklerini "Din elden gidiyor" çığırtganlığıyla başaramadıklarını Milliyetçilik adı altında mı yaptırmaya çalışıyorlar diye düşünmemek mümkün değil. 
          Tek perspektiften bakanlar sadece görmek istediklerini görürler, gerçeği göremezler. At gözlüğüyle bakmaya ve yürümeye devam edersek " Kızılelma" diye gösterdikleri menzil bataklık olabilir.

HASBİHAL

Yaşamanın tadı tuzu kalmadı
Her şeyi paraya değiştik dede.
İnsanlığın pek huzuru kalmadı
Böyle bir çıkmaza eriştik dede.

Şimdi tüm rağbeti alçaklık görür
Mertliğin yerini kaypaklık görür
Siyaset işini sıypaklık görür
Rolleri böylece bölüştük dede.

Tedavülden kalktı artık erdemlik 
Kızlar beynelminel oğlan bademlik
Camekana kondu o kara DEM'lik
Bizde ejnebiye karıştık dede.

Hayanın mezatta yoktur talibi
Edepsizlik her değerin galibi
Taşları bağladı itin sahibi
Dağın itleriyle barıştık dede.

Bir bunak başlattı yeni deviri
Barış güvercini yaptı gavuru
Yandaşlar mealden yapar çeviri
Bizde kendimizle döğüştük dede.

İşte böyle kan ağlarken içimiz
Rüya gördük açık kalmış kıçımız
Baycan çözemedi neydi suçumuz
Bambaşka bir şeye dönüştük dede.

Orman yangınları ihmal ve dikkatsizlik sonucu çıktığı gibi kasıtlı olarak da çıkarılabilir. Devlet meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'ne göre orman yangınlarının sebepleri şunlardır:

ORMAN YANGINLARININ NEDENLERİ

İhmal ve Dikkatsizlik Nedeniyle Çıkan Orman Yangınları

1. Ormanda güvenlik tedbiri alınmadan ateş yakılması.
2. Yakılan ateşin söndürmeden bırakılması.
3. Sönmemiş sigara izmariti ve kibritin yere atılması.
4. Orman içinde veya bitişiğindeki tarlalarda istenmeyen ot veya anızın yakılması.
5. Gece aydınlatma için ormanda ateşle dolaşılması.
6. Cam ve cam kırıklarının ormanda bırakılması.
7. Çocukların orman içinde ateşle oynamaları.

Kasıtlı Çıkarılan Orman Yangınları

1. Tarla veya otlakları genişletmek için ormanın bilerek yakılması,
2. Orman içinde yapılan kanunsuz işleri gizlemek için yangın çıkarılması,
3. Birilerinden intikam almak veya bir şeyi sabote etmek için yangın çıkarılması,
4. Yabani hayvanları uzaklaştırmak için yangın çıkarılması.

ORMAN YANGINLARINA KARŞI ALINACAK TEDBİRLER

Orman Genel Müdürlüğü (OGM), yangın çıkma ihtimali yüksek yerleri tespit edip etkin önlemler almalıdır. İşte orman yangınlarına karşı alınması gereken önlemler.

1. Anında müdahaleye hazır birimler genişletilmeli, havadan müdahale kapasitesi artırılmalıdır.
2. Ormanlara yangın gözetleme kuleleri yapılmalıdır. Ayrıca yangın mevsimi boyunca yangın riski yüksek olan ormanlarda motorize yangın ekipleri bulundurulmalıdır.
3. Orman yangınlarında görev yapacak personele yangınla mücadele konusunda gerekli eğitim verilmelidir.
4. Ormanlara cam ve cam kırıkları atılmamalıdır. Bu sıcak havalarda güneşten yansıyan ışınların otları tutuşturmasının en önemli nedenidir.
5. Özellikle yangın ihtimali yüksek olan ormanların çevresindeki yerleşim bölgelerinde yaşayan halk, yangın konusunda bilinçlendirilmeli ve kriz planları oluşturulmalıdır.
6. Ormana gittiğinizde ateş yakmayın. İlla ateş yakmanız gerekiyorsa çevresini rüzgara karşı koruyucu taşlarla örmeyi asla ihmal etmeyin.
7. Yaktığınız ateşi çevre kurallarına uygun şekilde söndürdüğünüzden emin olun ve etrafı temiz bırakın.
8. Ormanda ve çevresinde gezinirken sigara içmeyin ve sigara izmaritlerinizi araçtan dışarı fırlatmayın. Aynı şekilde kibritlerinde bilinçsizce fırlatılması orman yangınlarına neden olur.
9. Yangınların büyüyüp gelişmemesi için yangına zamanında müdahale yapılması oldukça önemlidir. Yangın şüphesi duyuyorsanız, duman gördüyseniz kontrol edilmesi için mutlaka 177’yi arayın.
10. Parfüm şişeleri ya da ilaç şişeleri yanıcı etki yaratabilir. Orman çevresinde bunları bırakmamaya, çevreye atmamaya dikkat edilmelidir.
11. Çöplerin torbalar halinde ormana bırakılması, atılması orman yangınlarına neden olur. Çöplerin içindeki günlük birçok madde yanıcı özellik taşıyabilmektedir.
12. Ormana çöp bırakanlar gördüğünüzde ilgili birimlere haber verin.
13. Mangal kömürlerini işiniz bittiğinde ağaç diplerine dökmeyin. Mangal kömürlerinin ya da küllerinin tamamen söndüğünden ve tamamen soğuduğundan emin olun.
14. Çocuklar orman yangınlarına karşı bilinçlendirilmelidir.

ORMAN YANGINLARININ ZARARLARI

1. Biyolojik çeşitlilik büyük zarar görür.
2. Ormanlarda yaşayan canlıların yaşam alanları yok olur.
3. Canlı ve cansız örtünün yok olmasıyla erezyon, sel-taşkın ve hava Kirliliği gibi doğal afetlerin sayısında ve hızında artma görülür.
4. İklim sisteminde (sıcaklık, rüzgâr, nem ve yağışa doğrudan etki ederek) bozulmalar görülür.
5. Orman ve orman ürünlerine dayalı turizm, sağlık, spor, avcılık gibi sektörler olumsuz yönde etkilenir.

YANGIN SÖNDÜRMEK İÇİN KULLANILAN YÖNTEMLER

Soğutarak Söndürme

1. Su ile Soğutma: Yanıcı maddeyi boğma ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük etken olmaktadır.
2. Yanıcı Maddeyi Dağıtma: Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek ısı bölünür, bölünen ısı düşer ve yangı yavaş yavaş söner.
3. Kuvvetli Üfleme: Yanan madde üzerinde kuvvetli olarak üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının düşmesine neden olmaktadır.

Soğutarak söndürme ilkesi ile başlangıç yangınlarında başarıya ulaşılabilir.

Havayı kesme

1. Örtme: Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb) ve kimyasal bileşikler (köpük, klor, azot vb) kullanılarak yanan maddenin oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına örtü oluşturan kimyasal kullanılmaktadır.
2. Boğma: Yangının oksijenle temasının kesilmesi veya azaltılması amacıyla yapılan işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara uygulanır.
3. Yanıcı Maddenin Ortadan Kaldırılması: Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin ortadan kalkması sonucu yangının söndürülmesidir.

Başımdaki ağrı bünyemi sarsar
Maneviyatıma veriyor hasar
Ruhumu derinden bir gaflet basar
Çökertmek istiyor peşimde benim.

Bu baş ağrım şifa bulmaz varından
Derman bildik zehir oldu derinden
Çeç'imi kaldırır harman yerinden
Şimdi gözü kuru aşımda benim.

Su gibi akıyor saman altından
Sanki berat almış Hakk'ın katından
Melanet damlıyor şer suratından
Benden gibi durur karşımda benim.

Umudum tükenir tek ümit Hak'tan
Ninnilerle kandırıldık kulaktan
Baycan deva bekliyordu bunaktan
Yirmi yıldır geçmez başımda benim.

Adâlet, İslâm’da o kadar ehemmiyetlidir ki, her hususta ona riâyet edilmesi emredilmiştir. İnsanlar, adâleti hâkim kıldıklarında, Allâh’ın râzı olduğu huzurlu ve rûhânî bir kulluk hayâtı yaşarlar. Böylece dünya ve âhiretin bütün hayırlarını kazanarak ebedî saâdete nâil olurlar.

Adâlet ortadan kalktığında ise, dünya üzerinde hak, hukuk, insaf ve dengeden bahsetmek mümkün olmaz. Dünya hayâtında adâletten saparak haksızlık yapanlar, kıyâmet gününde, gafletle geçirdikleri imtihan âlemi için büyük bir pişmanlık duyarlar.

ADALETİN SAHİBİ ALLAH’TIR

Adâlet sâhibi ve adâletin tâ kendisi mânâlarına gelen “el-Adl” ism-i şerîfi, Allah Teâlâ’nın esmâ-yı hüsnâsından biridir.[1]

Cenâb-ı Hak, peygamberlerini de, insanları Allah’tan uzaklaştıran, menfaat ve haksızlık üzerine kurulu zulüm düzenlerine son vermek ve yeryüzünde hakkı ve adâleti hâkim kılmak için göndermiştir.

Âyet-i kerîmelerde buyrulur:

“Allah Teâlâ, adâleti, ihsânı, akrabâya yardım etmeyi kesinlikle emreder; çirkin işleri, fenâlık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.” (en-Nahl, 90)

“Allah size, mutlaka emânetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adâletle hükmetmenizi emreder. Allah size ne kadar güzel öğütler veriyor! Şüphesiz Allah her şeyi hakkıyla işitir ve görür.” (en-Nisâ, 58)

“Adl” sıfatının hakîkî sâhibi olan Cenâb-ı Hak, kullarından adâletle muâmele edenleri sever.[2]

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

“Adâletle hükmedenler, kıyâmet gününde Rahmân’ın sağında nûrdan minberler üzerinde olacaklardır… Bunlar hükümlerinde, âileleri ve sorumlu oldukları kimseler hakkında adâletle davranmışlardır.” (Ahmed, II, 160)

“Kıyâmet gününde insanların Allah Teâlâ’ya en sevgili olanı ve O’na en yakın yerde bulunanı adâletli idârecidir. Kıyâmet gününde insanların Allah Teâlâ’ya en sevimsiz olanı ve O’na en uzak mesâfede bulunanı da zâlim idârecidir.” (Tirmizî, Ahkâm, 4/1329; Nesâî, Zekât, 77)

Bir Müslüman sadece hüküm verirken değil, ölçüp tartarken, şâhitlik yaparken, hâsılı her zaman ve her hususta âdil olmalıdır. Öfkeliyken de sâkinken de adâletten ayrılmamalıdır.[3]

Âyet-i kerîmelerde şöyle buyrulur:

“Ey îmân edenler! Adâleti titizlikle ayakta tutan, kendiniz, ana-babanız ve akrabânız aleyhinde bile olsa Allâh için şâhitlik eden kimseler olun. (Haklarında şâhitlik ettikleriniz) zengin olsunlar, fakir olsunlar Allah onlara (sizden) daha yakındır. Hislerinize uyup adâletten sapmayın...” (en-Nisâ, 135)

“Ey îmân edenler! Allâh için adâletle şâhitlik eden kimseler olunuz. Bir topluluğa karşı duyduğunuz kin, sizi adâletten saptırmasın. Âdil davranın, zîrâ takvâya en yakışanı budur...” (el-Mâide, 8)

ADALET MÜLKÜN TEMELİDİR

Adâlet, devletleri ayakta tutan temel direktir. Öyle ki; “Küfr ile pâyidâr olunur, fakat zulm ile olunmaz!” sözü bir darb-ı mesel hâline gelmiştir. Bütün idârenin adâlet ile kâim olduğunu ifâde sadedinde de; “Adâlet mülkün temelidir.” denilmiştir.

Adâlet, kesinlikle geciktirilmeden yerini bulmalıdır. Zîrâ en kötü adâlet, geç tecellî edendir. Sonunda, hüküm isâbetli dahî olsa, geciken adâlet de, bir nevî zulümdür. Zulüm ise en büyük hüsran sebebidir. Cenâb-ı Hak şöyle buyurur:

“Hak yoldan sapanlara gelince, onlar cehenneme odun olmuşlardır.” (el-Cin, 15)

“…Zâlimler için hiçbir yardımcı yoktur.” (el-Bakara, 270)

“...(Âhirette) zâlimlerin ne bir dostu ne de sözü dinlenir bir şefaatçisi vardır.” (el-Mü’min, 18)

Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- de, zulmün ne büyük bir günah olduğunu şöyle ifâde buyurur:

“Âhirette cezâsını ayrıca vermekle beraber, dünyada Allah Teâlâ’nın çabucak cezâlandırmasını en fazla hak eden günahlar, zulüm ve akrabâyı ihmâl etmektir.” (Ebû Dâvûd, Edeb, 43/4902; Tirmizî, Kıyâme, 57; İbn-i Mâce, Zühd, 23)

Bâzı insanlar, güzel konuşmaları ve yüksek zekâları sâyesinde, yaptıkları zulmü örtbas edebilirler. Ancak onlar hiçbir zaman kurtulduklarını zannetmemelidirler.[4] Bu dünyada beşerî adâletten binbir hîle ile yakayı kurtaranlar, birgün “Hâkimlerin Hâkimi” olan Allah Teâlâ’nın huzûrunda çâresizce boyun büküp hesap vermek zorunda kalacak ve neticede hüsrâna uğrayacaklardır.

Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm- ümmetini bu hususta şöyle îkâz eder:

“Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, nâmusu veya malıyla ilgili bir hak varsa, altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyâmet günü gelmeden evvel o kimseyle helâlleşsin. Yoksa kendisinin sâlih amelleri varsa, yaptığı zulüm miktârınca sevaplarından alınır, (hak sâhibine verilir.) Şayet iyilikleri yoksa, zulmettiği kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yükletilir.” (Buhârî, Mezâlim 10, Rikâk 48)

“Mazlumun bedduâsını almaktan son derece sakının, çünkü onun bedduâsı ile Allah arasında bir perde yoktur.” (Buhârî, Zekât 41, 63, Meğâzî 60, Tevhîd 1; Müslim, Îmân 29, 31)

Mevlânâ -kuddise sirruh-, adâlet ve zulmü, şu çarpıcı teşbihlerle îzâh eder:

“Adâlet nedir? Meyve ağaçlarını sulamaktır. Zulüm nedir? Dikenleri sulamaktır.”

“Adâleti bilmeyen kişi, kurt yavrusunu emziren keçiye benzer.”

Yâni besleyip büyüttüğü zulüm, gün gelir onu paramparça ederek ortadan kaldırır.

Fânî menfaatler uğruna adâletten ayrılanlar, kendi kuyularını kazmış olurlar. Birgün gelir içine düşerler. O hâlde, ne kadar zor da olsa, dâimâ adâlet üzere bulunmak ve doğruluktan hiçbir zaman ayrılmamak îcâb eder.

İSLAM’DA ADALET ÖRNEKLERİ

Alacaklının Borçlu Üzerinde Söz Hakkı Vardır

Bir adam, borç verdiği Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e gelerek, gününden evvel alacağını talep etti. Bunu yaparken de, bâzı kaba ve yakışıksız sözler sarf etti. Rasûlullâh’a karşı sergilediği bu saygısız tavrı sebebiyle Ashâb-ı Kirâm, adama haddini bildirmek istediler. Lâkin Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- müsâade etmeyip:

“–Bırakın! Zîrâ alacaklı kimsenin, hakkını alıncaya kadar borçlu üzerinde söz hakkı vardır.” buyurdular. (Buhârî, İstikrâz, 7; Müslim, Müsâkât, 118-122/1600-1601)

Peygamberimiz Borçlanır mıydı?

Ebû Saîd el-Hudrî -radıyallâhu anh- şöyle anlatıyor:

“Bir bedevî Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e gelerek, Efendimiz’den alacağını istedi ve bunu yaparken sert davrandı. Hattâ:

«–Borcunu ödeyinceye kadar Sen’i rahatsız etmeye devâm edeceğim.» dedi. Ashâb-ı Kirâm, bedevîyi azarlayıp:

«–Yazıklar olsun sana! Sen kiminle konuştuğunu bilmiyorsun gâliba!» dediler. Adam:

«–Ben hakkımı talep ediyorum.» dedi.

Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, ashâbına:

«–Sizler niçin hak sâhibinden yana değilsiniz?» buyurdu ve Havle bint-i Kays -radıyallâhu anhâ-’ya adam göndererek:

«–Yanında kuru hurma varsa benim borcumu ödeyiver. Hurmamız gelince borcumuzu sana öderiz.» dedi. Havle -radıyallâhu anhâ-:

«–Hay hay! Babam Sana kurban olsun ey Allâh’ın Rasûlü!» dedi.

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, bedevîye olan borcunu ödedi ve ayrıca ona yemek ikrâm etti. (Bu tavırdan memnun kalan) bedevî:

«–Borcunu güzelce ödedin. Allah da Sana mükâfâtını tam versin!» diye memnûniyetini ifâde etti. Bunun üzerine Efendimiz:

«–İşte bunlar (borcunu hakkıyla ödeyenler) insanların hayırlılarıdır. İçindeki zayıfların, incitilmeden haklarını alamadıkları bir cemiyet iflâh olmaz...» buyurdular.” (İbn-i Mâce, Sadakât, 17)

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, zaman zaman borçlanırdı. Bu da ekseriyetle şu sebeplerle olurdu:

1. Kendisine gelen zayıf ve muhtaçların ihtiyacını karşılamak.

2. Beşeriyete numûne olarak borcun ne şekilde ödenmesi gerektiğini göstermek.

Çocuklarınız Arasında Adâletli Davranın

Nûmân bin Beşîr -radıyallâhu anhümâ- şöyle anlatır:

Babam beni Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e götürdü ve:

“–Ben, sâhip olduğum bir köleyi bu oğluma verdim.” dedi. Bunun üzerine Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem:

“–Buna verdiğini diğer çocuklarına da verdin mi?” diye sordu. Babam:

“–Hayır, vermedim.” dedi. Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–O hâlde yaptığın hibeden dön!” buyurdu. (Buhârî, Hibe 12, Şehâdât 9; Müslim, Hibât 9-18)

Diğer bir rivâyete göre, Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Bu hibeyi çocuklarının hepsine yaptın mı?” buyurdu. Beşîr:

“–Hayır, yapmadım.” dedi. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz:

“–Allah’tan korkunuz; çocuklarınız arasında adâletli davranınız!” buyurdu. Bunun üzerine Beşîr, hibesinden döndü ve derhâl o bağışını geri aldı. (Müslim, Hibât, 13)

Başka bir rivâyete göre de Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Bu bağışına benden başkasını şâhit göster.” buyurdu ve:

“–Çocuklarının sana iyilik yapmada eşit olmaları seni sevindirir mi?” diye sordu. Beşîr:

“–Elbette sevindirir.” cevâbını verdi.

“–O hâlde sen de böyle yapma (onlar arasında eşit davran)!” buyurdu. (Müslim, Hibât, 17)

“Evlatlar Arasında Âdil Olun” Hadisi

Sahâbînin biri Peygamber Efendimiz’in yanında otururken, yanına küçük oğlu geldi. O da çocuğu kucaklayıp öptü ve dizine oturttu. Az sonra küçük kızı da geldi. Adam onu dizine değil, yanına oturttu. Bunu gören Peygamber Efendimiz dayanamadı. Ona:

“–Çocuklar arasında adâleti gözetmeli değil miydin?” buyurdu.

Kız ile oğlana farklı davranmamak, birini diğerine tercih etmemek gerektiğini söyledi.[5]

Kıyamet Günü Kimseye Hiçbir Şekilde Haksızlık Edilmez

Bir adam Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in önüne oturdu ve şöyle dedi:

“–Ey Allâh’ın Rasûlü! Benim kölelerim var. Durmadan bana yalan söylüyor, ihânet ediyor ve baş kaldırıyorlar. Ben de onları azarlıyor ve dövüyorum. Onlar yüzünden benim durumum ne olacak?”

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

“–Onların sana karşı yaptıkları hıyânet, isyan ve yalanlar ile senin onlara verdiğin cezâ hesaplanacak, eğer senin verdiğin cezâ onların suçuna eşit olursa senin lehine ya da aleyhine bir şey yoktur. Eğer senin verdiğin cezâ, onların suçundan az ise, bu lehine fazîlet olacaktır. Eğer verdiğin cezâ, onların suçunu aşarsa o fazlalığı ödemek zorunda kalacaksın ki, bu senden kısas yoluyla alınacaktır.”

Adam bir kenara çekilerek hüngür hüngür ağlamaya başladı. Bunun üzerine Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

“–Allah Teâlâ’nın; «Biz, kıyâmet günü için adâlet terâzileri kurarız. Artık kimseye, hiçbir şekilde haksızlık edilmez. (Yapılan iş,) bir hardal tanesi kadar dahî olsa, onu (adâlet terâzisine) getiririz. Hesap gören olarak Biz (herkese) yeteriz.»[6] kavl-i celîlini okumuyor musun?”

Adam bunun üzerine şöyle dedi:

“–Vallâhi yâ Rasûlallah, hem kendim hem de onlar için birbirimizden ayrılmaktan daha hayırlı bir yol kalmadı. Şâhid olunuz, onların hepsi de hürdür.” (Tirmizî, Tefsîr, 21/3165)

Köle de bir insan olduğundan, İslâmî kâidelere göre sâhibi ona yediğinden yedirmeli, giydiğinden giydirmeli, ağır yük yüklememeli ve zulümde bulunmamalıdır. İslâm’ın getirdiği bu yüksek adâlet sâyesinde köle edinmek, neredeyse köle olmak mânâsına geldi ve eskiden beri devâm edegelen kölelik müessesesi tedrîcen ortadan kalktı.

Müslüman Adalet Sahibidir

İrbâz bin Sâriye -radıyallâhu anh- anlatıyor:

Rasûlullah -aleyhissalâtü vesselâm- ile Hayber Kalesi’ne inmiştik. Beraberinde ashâbından başka kimseler de vardı. Hayber’in lideri, cebbar ve mütekebbir birisi idi. Allah Rasûlü’ne gelerek:

“–Ey Muhammed! Sizin merkeplerimizi kesmeye, meyvelerimizi yemeye, kadınlarımızı dövmeye hakkınız var mı?” dedi.

Rasûlullah Efendimiz gazaplanarak:

“–Ey İbn-i Avf, atına bin ve şöyle nidâ et; «Haberiniz olsun, cennet sâdece mü’minlere helâldir, namaz kılmak üzere toplanın!»”

Cemaat toplandı. Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- onlara namaz kıldırdı. Sonra da ayağa kalkıp şunları söyledi:

“–Sizden biri, (rahat) koltuğuna kurulup Allâh’ın, Kur’ân’dakilerin hâricinde haramlarının bulunmadığını mı zannediyor? Haberiniz olsun, vallâhi ben nasihatte bulundum, (Kur’ân’da olmayan bâzı şeyler) emrettim, birçok şeyleri de yasakladım. Bunlar, Kur’ân’ın bir misli kadar, belki de daha fazladır. Allah Teâlâ Hazretleri, Ehl-i Kitâb’ın evlerine izinsiz girmenizi helâl kılmamıştır. Kadınlarını dövmenizi, borçları (olan cizyeyi) verdikten sonra meyvelerini yemenizi de helâl kılmamıştır.” (Ebû Dâvûd, Harâc, 31-33/3050)

İslâm düşmanlarına karşı bile kılı kırk yararcasına bir adâleti emreden dînimiz ne yücedir! Müslüman, kâfire bile yapılsa zulümden mutlaka hesâba çekileceğini düşünerek dâimâ adâlet üzere hareket eder.

"Güçsüzlerin Hakkının Güçlülerden Alınmadığı Bir Toplumu Allah Nasıl Temize Çıkarır?” Hadisi

Hazret-i Ali’nin ağabeyi Câfer-i Tayyar -radıyallâhu anh-, ilk Müslümanlardandı. Mekkeli müşriklerin zulmünden kaçıp hanımıyla birlikte Habeşistan’a hicret etti. Orada yıllarca kaldı. Ancak hicretin 7. yılında Medîne’ye döndü. Bir gün Peygamber Efendimiz, Habeşistan’da gördüğü bâzı garip şeyleri anlatmasını isteyince, Câfer-i Tayyar -radıyallâhu anh- şu hâdiseyi anlattı:

“Bir gün oturuyorduk. Yaşlı bir râhibe yanımızdan geçti. Başında da büyükçe bir su testisi vardı. Genç bir adam bu zavallı kadını arkasından itti. Kadın iki dizinin üstüne düştü ve başındaki testi de kırıldı. Râhibe ayağa kalktı; o gence şöyle bir baktı ve:

«–Ey zâlim! Yarın Allah Kürsü’yü ortaya koyduğunda, gelmiş geçmiş bütün insanları bir yere topladığında, eller ve ayaklar yaptıklarını îtirâf etmeye başladığında ve mazlumun hakkını zâlimden aldığında, aramızdaki dâvânın nasıl hâlledildiğini göreceksin!» dedi.

Bu sözleri duyunca, Peygamber Efendimiz, azı dişleri görünecek şekilde tebessüm etti ve:

«–Kadın doğru söylemiş. Evet, doğru söylemiş. Güçsüzlerin hakkının güçlülerden alınmadığı bir toplumu, Allah nasıl temize çıkarır!» buyurdu.” (İbn-i Mâce, Fiten, 20; Ebû Ya’lâ, Müsned (Esed), IV, 7-8; İbn-i Hibbân, es-Sahîh (Arnaût), XI, 443-444)

Gökler ve Yerler Adaletle Ayakta Durur

Hayber zaferinden sonra Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, Abdullah bin Revâha’yı oraya gönderirdi. Abdullah bin Revâha da, alınması gereken hurma miktârını tahmin edip bunu tahsil ederdi. Hayber arâzîsini işleyen yahûdîler, Abdullâh’ın tahminde gösterdiği titizlik sebebiyle rahatsız oldular. Hattâ bir ara kendi lehlerine müsâmahalı davranması için rüşvet teklif ettiler. Kadınlarının süs eşyalarından onun için biraz mücevherât topladılar ve:

“–Bunlar senin, taksim esnâsında bizim lehimize davran ve bize göz yum!” dediler. Abdullah ise onlara:

“–Vallâhi birçok menfîlikleriniz sebebiyle size duyduğum buğz, size karşı âdil davranmama mânî olamaz. Sizin bana teklif ettiğiniz rüşvettir. Rüşvet ise haramdır, biz onu yemeyiz!” dedi. Yahûdîler, Abdullah -radıyallâhu anh-’ı takdîr edip:

“–İşte bu adâlet ve doğrulukla gökler ve yer nizâm içinde ayakta durur.” dediler. (Muvatta, Müsâkât, 2)

Adaletle Hükmeden Yöneticiler

Müslümanlar, Bizans Kralı Hirakl’in büyük bir orduyla üzerlerine gelmekte olduğu haberini alınca, Humus ahâlîsine, ödedikleri vergileri iâde ettiler ve:

“–Biz şu anda bir saldırıya mâruz kaldığımız için sizi muhâfaza ve müdâfaa etme imkânından mahrumuz. (Bu vergileri ise sizi muhâfaza karşılığında almıştık). Siz artık işinizde serbestsiniz, dilediğiniz gibi hareket edebilirsiniz.” dediler.

Humus ahâlîsi:

“–Vallâhi sizin idâreniz ve adâletiniz, bizim için daha önce içinde bulunduğumuz zulüm ve zorbalıktan daha iyidir. Sizin vâlinizle birlikte şehri Hirakl’e karşı müdâfaa edeceğiz.” dediler.

Yahûdîler de kalkıp:

“–Tevrât’a yemin olsun ki biz mağlûb olup perişan olmadıkça Hirakl’in vâlisi, Humus şehrine giremez.” dediler.

Şehrin kapılarını kilitlediler ve düşmana karşı şehri müdâfaa ettiler.

Kendileriyle sulh yapılmış olan diğer şehirlerin Hristiyan ve Yahûdî ahâlisi de aynı şekilde hareket ettiler ve:

“–Şayet Rumlar ve onlara tâbî olanlar Müslümanlara gâlip gelirse, biz yine eski zulüm ve zorbalık günlerine geri döneriz. Eğer Müslümanlar gâlip gelirse önceki anlaşmamız üzere onlarla birlikte oluruz.” dediler.

Allah Teâlâ, kâfirleri hezîmete uğratıp Müslümanlara zafer bahşedince de, şehirlerini Müslümanlara açtılar, oyuncularını çıkararak sevinç gösterilerinde bulundular ve vergilerini ödediler.[7]

İslâm ordusu bu adâleti yalnız Humus’ta değil, önce fethedip sonra çekilmek zorunda kaldığı bütün beldelerde tatbik etmiştir. Meselâ, Plevne kaybedildiği zaman Gâzi Osman Paşa, Hristiyan halktan, onları muhâfaza mukâbilinde aldığı cizyeleri iâde etmiştir.

Sultan ve İnek Kıssası

Abdullah bin Abbâs -radıyallâhu anhümâ- anlatıyor:

Sultanlardan biri kıyâfet değiştirip ülkesini dolaşmaya çıktı. Bir köylüye misâfir oldu. Adam tek ineğinin sütüyle geçiniyordu. Ama bu inek birçok inek kadar süt veriyordu. Sultan, ben bu ineği alıp sarayıma götüreyim, diye düşündü.

Sabahleyin ineği yine çobana teslim edip otlatmaya gönderdiler. Akşam olup da ineği sağınca, her zaman verdiği sütün yarısı kadar süt verdiğini hayretle gördüler. Buna en çok köylü kıyâfetindeki sultan şaşırdı ve ineğin sâhibiyle konuşmaya başladı:

“–Çoban ineği bugün başka bir yerde mi otlattı?”

“–Hayır, her zamanki otlağa götürdü.”

“–Hayvancağız her zaman içtiği sudan başka bir su mu içti?”

“–Hayır, içmedi.”

“–Öyleyse sütü niye yarıya düştü?”

İnce bir idrâke sâhip olan köylü şunları söyledi:

“–Öyle sanıyorum ki, sultanımız bu ineği kendine almayı düşündü. Bir devlet başkanı halkına zulmeder veya zulmetmeyi aklından geçirirse o memlekette bereket kalmaz.”

Sultan şaşırdı ve:

“–Sen sultânı nereden tanıyorsun?” diye sordu. Köylü bildiğinin doğruluğundan emindi:

“–Bu iş böyle olmalıdır.” dedi.

Sultan böyle bir haksızlığı düşündüğüne pişman oldu. Kendi kendine; “Allâh’ım! Kimseye zulmetmeyeceğim. Bu ineği de kesinlikle almayacağım.” diye söz verdi.

Ertesi akşam inek sağılınca, yine her zamanki gibi bol miktarda süt verdiği görüldü.[8]

Adaletle Hükmeden Halife

Mâlik bin Dinar -rahmetullâhi aleyh- anlatır:

“Ömer bin Abdülaziz hilâfet makâmına geçtiği zaman, dağlardaki çobanlar:

«–İnsanların idâresini sâlih bir kimse üstlendi.» dediler. Onlara:

«–Bunu nereden bildiniz?» diye soruldu. Onlar da:

«–Hayvanlar bile huzur ve sükûn içinde...» dediler.”

Muhammed bin Uyeyne -rahmetullâhi aleyh- de şöyle der:

“Ömer bin Abdülaziz halîfe iken Kirman’da koyun güderdim. Halîfenin rûhâniyet ve adâletinden dolayı bana koyunlar ile kurtlar âdeta birlikte dolaşır gibi görünürdü. Bir gece ansızın kurtların koyunlara saldırdığını gördüm. Şaşırdım. Sanki dünya, bütün huzur ve sükûnunu kaybediyor gibiydi. İçimden:

«Şu âdil ve Hak dostu halîfe ölmüş olmalı!» dedim. Araştırdım, Ömer bin Abdülaziz’in o gece vefât ettiğini öğrendim.”

Hak Dostunun Verdiği Adalet Dersi

Bir kimse Hak dostlarından birinin yanında zâlim Haccâc’a, zulmü sebebiyle hakâret etmişti. Hak dostu ona şu dersi verdi:

“–Ona hakârette o kadar ileri gitme! Zîrâ Cenâb-ı Hak, malına ve canına kıydığı kimselerden dolayı Haccâc’a cezâ verecektir. Fakat iş bu kadarla kalmaz. Sonra Cenâb-ı Hak, Haccâc’ın hakkını alarak onun haysiyetine tecâvüz edenlere de cezâlarını verir.”

Yâni bir kul zulme uğrar, sonra kendisine zulmedene o kadar hakâret eder ve kötü şeyler söyler ki, zâlimin günâhı seviyesine çıkar. Hattâ daha da ileri gittiği için zâlimin ondan alacağı olur ve bu sebeple mazluma kısas yapılır.[9]

Cenâb-ı Hak şöyle buyurur:

“...Kim size saldırırsa siz de ona misilleme olacak kadar saldırın. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah müttakîlerle beraberdir.” (el-Bakara, 194)

“Eğer cezâ verecekseniz, size yapılan işkencenin misliyle cezâ verin. Ama sabrederseniz, elbette o, sabredenler için daha hayırlıdır.” (en-Nahl, 126)

Sultanlığı Bırakan Hak Dostu

Bir gün Telemsan pâdişâhı Sultan Yahyâ, saray erkânı ile birlikte şehri dolaşmaya çıkmıştı. Onun ve etrafındakilerin debdebe ve ihtişâmı karşısında gözleri kamaşan halk da, Sultân’a hürmet için korkuyla ayağa kalkıp; “Pâdişâhım çok yaşa!” diyerek alkışlamaya başladılar. Ancak sultânın gözüne bu kalabalıktan ziyâde az ileride yalnızlığı tercîh etmiş, kayıtsız, dünyadan âzâde, nûru etrafını parıldatan bir kimse ilişti. Yanındakilere o nûr yüzlü garibin kim olduğunu sorunca:

“–Sultânım, o, meşhur Tunuslu Şeyh’tir. Bir mağarada ve inzivâ hâlinde yaşar.” dediler. Sultan, binbir merak içinde atını Tunuslu Şeyh’in yanına sürdü ve içini kemiren bir suâli ona sormak istedi:

“–Üzerimdeki şu ipekli elbise ile namaz kılmak câiz midir?” dedi. Tunuslu Şeyh, bu suâle cevap vermek istemeyip, onu sarayındaki ulemâdan sormasını istediyse de Sultân’ın ricâ ve ısrarları üzerine şöyle dedi:

“–Bir köpek düşününüz ki, bir hayvan ölüsü bulmuş ve onu tıka basa yeyip içini dışını pisliğe bulaştırmış olduğu hâlde, bevlederken kirlenmemek için ayağını havaya kaldırmak sevdâsındadır!..”

Sultan kızdı:

“–Ne demek istiyorsunuz?!” dedi. Şeyh:

“–Şunu demek istiyorum ki, sizin mideniz ve cisminiz en ağır haram yükleri, zulüm ve kul hakları ile doludur. Böyleyken siz tutup ipekli elbise ile namaz kılmanın câiz olup olmadığını soruyorsunuz?” dedi. Bu hikmetli sözler, Sultân’ın gönlüne derinden tesir etti. Bu tesir bereketiyle derhal üzerindeki sırmalı elbiseleri çıkarıp attı. Sonra belindeki kılıcı fırlattı ve kendisine şaşkınlıkla bakan halka:

“–Müslümanlar! Haklarınızı helâl ediniz ve kendinize bir pâdişah bulunuz!” diyerek Tunuslu Şeyh’in peşinden gitti ve onun sâdık bir talebesi oldu.

Sultan Yahyâ, Şeyh Hazretleri’nin mânevî terbiyesinde o derece büyük bir makam elde etti ki, Tunuslu Şeyh, halkın kendisinden duâ talebi olduğu zaman şöyle demeye başladı:

 “–Duâyı Yahyâ’dan isteyiniz; zîrâ onun yerinde ben olsaydım, onun yaptığını yapamazdım... Eğer sultanlar, onun eriştiği saâdet hazinesini bilselerdi, onlar da Yahyâ gibi her şeylerini fedâ ederlerdi.”

Bahâeddin Veled’in Sultân Alaaddin Keykubad’a Nasihati

Selçuklu Sultânı Alaaddin Keykubad, şehrin kalesini tamamladığında, Hazret-i Mevlânâ’nın babası Bahâeddin Veled’den teberrüken kaleyi görmesini ve kale hakkındaki fikrini beyân etmesini ricâ eder. Bahâeddin Veled Hazretleri, gidip yapılanları görür ve şöyle der:

“–Kaleniz, sel felâketlerini, düşman akınlarını önlemek için fevkalâde güzel ve kuvvetli görünüyor. Lâkin sen, idâren altındaki mazlumların, ezilen insanların bedduâ oklarına karşı hangi tedbiri aldın? Çünkü onların bedduâ okları, yalnız senin kalen gibi bir kaleyi değil, yüzbinlerce kale burcunu deler geçer ve dünyayı harâbeye çevirir.

En iyisi sen, adâlet ve iyilikten kale burçları yap ve sâlihlerden, hayırlı duâ askerleri teşkîl etmeye gayret et. Böylesi senin için surlardan daha emindir. Zîrâ halkın ve dünyanın güven ve huzuru o duâ askerleriyle sağlanır.”

Yıldırım Beyazıt’ın Adaleti

Dış siyâsette birçok başarılar sergileyen Yıldırım Beyazıt Han, Anadolu birliği yolunda da büyük adımlar attı. Beyliklerin en büyüğü olan Karamanoğulları’nın büyük bir kısmını Osmanlı’ya ilhâk etti. Ancak bu ilhâk, ahâlînin kendi isteğiyle gerçekleştirilmişti. Nitekim 15. asırda yaşayan Osmanlı tarih yazarı Âşık Paşazâde bu hakîkati şöyle anlatır:

“...Beyazıt Han, Konya önlerine geldiğinde, şehrin kapıları kapatıldı. Ancak harman vakti olduğundan Konya ovasında her tarafta arpa ve buğday yığınları vardı. Halk, telâşla kaleye sığındığı için bunları içeri alabilmeleri mümkün olmamıştı. Bunu gören Yıldırım Hân’ın askerleri, hisar dibine yaklaşarak Konya halkına seslendiler:

“–Gelin, bize arpa ve buğday satın; atlarımıza yedirelim!” dediler. Halk bu teklife çok şaşırdı, bir anlam veremedi. Birkaç kişi:

“–Bakalım dedikleri doğru mu?” diyerek kaleden çıkıp Osmanlı ordusunun yanına geldi. Durumdan haberdar olan Beyazıt Han, her ihtimâle karşı askerlerine şu tâlimâtı verdi:

“–Bunlar bizim Müslüman kardeşlerimizdir. Sakın ola kimseye zulmetmeyin! Kul hakkına riâyetkâr olun; arpa sâhipleri, kendi gönül rızâlarıyla satsınlar!..” dedi.

Böylece gelenler, kendi arzuları istikâmetinde ve talep ettikleri fiyata satış yaptılar. Akçelerini de alarak hiç ummadıkları büyük bir memnûniyetle kaleye döndüler. Konya halkı, bu göz yaşartan adâlet ve insanlığı görünce, şehrin kapılarını kendi istekleriyle ardına kadar açtı ve Osmanlı’yı içeriye buyur etti. Bu hâdiseyi duyan etraftaki diğer bâzı şehirler de, elçiler gönderip Osmanlı’yı beldelerine dâvet ettiler:

“–Buyrun, gelin! Şehirlerimizi sizler idâre edin!” dediler.

Adaletten Sapan Paşanın Tövbesi

Fâtih, adâlete ve adâleti tevzî eden kadılara çok ehemmiyet verir, onların hakkı ve hukûku tenfîz edebilmeleri için kendilerine dâimâ yardımcı olurdu. Bu husustaki şu misâl çok ibretlidir:

Devrin ricâlinden Dâvûd Paşa, yaptığı bir haksızlıktan dolayı Edirne kadısına şikâyet edilmişti. Kadı efendi, Dâvûd Paşa’yı bu işten vazgeçmesi için önce îkâz etti. Ona alacağı cezâyı bildirdi. Aralarında bir münâkaşa çıktı. Bu münâkaşada ileri giden Dâvûd Paşa, kadı efendiye birkaç tokat attı. Bunu haber alan Fâtih:

“Adâletin hizmetkârı olan kadıyı döven kimse, dîni tahkîr etmiş ve harâb etmiş olur...” diyerek, Dâvûd Paşa’yı ağır şekilde cezâlandırdı.

Dâvûd Paşa, maddî ve mânevî ıztırâbından yataklara düştü. Nihâyet tevbe edip pişman oldu. Allâh’ın emirlerine bir daha karşı çıkmayacağına ve böyle bir kusur işlemeyeceğine dâir söz verdi. Bundan sonra Fâtih’le aralarında yeniden yakınlık peydâ olup vezirlik pâyesine kadar yükseldi. Daha sonra 2. Beyazıt zamanında, vezîr-i âzam oldu.

Yavuz Sultan Selim’in Adaleti

Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferi esnâsında vukû bulan ehemmiyetli hâdiselerden biri şöyledir:

Sefer üzere olunduğundan birtakım masraflara hazineden henüz para ulaştırılamamış ve zengin bir bezirgândan borç alınmıştı. Daha sonra hazineden para geldi ve defterdar da alınan bu borcu sâhibine takdim etti. Ancak adam, defterdâra şöyle bir teklifte bulundu:

“–Servetim hayli çoktur. Bir oğlumdan başka kimsem de yoktur. Kabûl ederseniz, verdiğim paramı hazineye bağışlayayım. Buna mukâbil siz de benim oğluma devlet kapısında bir iş verin!..”

Defterdar, bu talebi Sultân’a arz edince Yavuz, son derece öfkelendi ve muhâtabına hiddetle haykırdı:

“–Bana getirdiğin şu usûlsüzlük teklifi sebebiyle, yemin ederim ki seni de teklif sâhibini de katlettirirdim. Fakat «Sultan Selim, parasına tama’ ettiği için bezirgânı ve defterdârı öldürttü.» demelerinden çekinirim. Tez bezirgânın parasını iâde edin ve bir daha huzûruma böyle kanuna muhâlif şeyler getirmeyin!”

Sultân’ın bu tavrının ardından yapılan tahkîkatta bezirgânın bir Yahûdî olduğu tespit edilmiş ve devlet merkezinden uzaklaştırılmıştır.

Dillere Destan Türk Adaleti

Lehistan’da; “Osmanlı atları Vistül Nehri’nden su içmedikçe, bu ülke hürriyet ve istiklâle kavuşamaz!” sözü, ecdâdımızın adâletini gösteren bir darb-ı mesel hâline gelmişti. Gerçekten Lehistan, yâni Polonya, târihte üç defâ istiklâline kavuşmuştur ki, bunlar da hep Türk atlarının Vistül Nehri’nden su içtiği zamanlarda olmuştur.

Bu yönüyle Osmanlı, başka milletlerin tercih ettiği bir devlet hüviyetinde olmuştur. Nitekim Fâtih’in askerleri surları zorlarken, Bizans asillerinden olan Hristiyan Grandük Notaras’ın, Ayasofya’daki bir müzâkerede Papa’dan yardım talep edilmesi teklîfine karşı sarf ettiği şu ifâde meşhurdur:

“İstanbul’da kardinal serpuşu (şapkası) görmektense, Türkler’in sarığını görmeyi tercih ederim!..”

Hristiyanların Osmanlı’ya Bağlılığı

Nâil oldukları âdil muâmele sebebiyle Hristiyan tebaanın devlete bağlılığını gösteren şu misâl ne kadar ibretlidir:

Kânûnî’nin bir Macaristan seferinde bâzı Macarlar, Alman imparatorunun menfaati istikâmetinde Sultân’ı zehirlemek istediler. Sultân’ın husûsî aşçısı Ermeni Manuk’u Hristiyanlık adına kandırmaya çalıştılar. Ancak Ermeni aşçı, adâletine ve insânî duygularına hayran olduğu Kânûnî için yapılan bu çirkin teklifi, büyük bir sadâkat örneği göstererek şiddetle reddetti.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Adaleti

Kânûnî’nin Avusturya’ya yaptığı seferlerin birinde idi. Ordu düşmana doğru ilerlerken, gayr-i müslimlerin köylerinden de geçiliyordu. Kânûnî, mola verdiği bir sırada Hristiyan bir köylü, huzûruna geldi ve:

“–Sultânımız! Askerlerinizden birisi bağımdan üzüm koparmış ve yerine de parasını asmış! Size teşekkür ve tebrîke geldim.” dedi.

Bunun üzerine Kânûnî Sultan Süleyman Han, derhal o askeri buldurtup seferden menetti. Buna hayret eden Hristiyan köylüye de şöyle dedi:

“–Askerin hâli, zafer ve nusretin ilk adımıdır. Eğer o asker, parayı üzümünü aldığı asmaya bağlamamış olsaydı, bu ordunun adı zâlimler ordusu olurdu ve o askerin kellesi giderdi. O parayı asmaya bıraktığı için kellesini kurtardı, ancak sâhibinden izinsiz mal aldığı için seferden men cezâsına çarptırıldı.”

Bu seferin dönüşünde Kânûnî’nin karşısına bir ihtiyar kadın çıktı. Pâdişâhın atının dizginlerini tutarak:

“–Senden dâvâcıyım!..” dedi. Sultan:

“–Beni kime dâvâ edeceksin?” diye sordu. Kadın:

“–Sultânım, seni ilâhî mahkemede dâvâ edeceğim. Çünkü askerlerin bilerek veya bilmeyerek tarlamı çiğnedi. Ekinlerim mahvoldu.” dedi.

Sultan buna çok üzüldü. Başını önüne eğdi. Gözlerinden yaş damlaları dökülmeye başladı. Kadının gönlünü hoş edip helâlleşti.

***

Kânûnî’nin, tebaasına karşı gösterdiği adâletin şu tezâhürü ne kadar takdîre şâyandır:

Mısır vâlisi Mehmed Paşa, İstanbul’a gönderilen yıllık tahsisâtı, bir defâsında belirlenen miktardan fazla olarak göndermişti. Bu durum üzerine Kânûnî, beklendiği gibi vâliyi takdîr ve tebrîk etmedi. Aksine şüphe ve hiddetle:

“–Acep bu paşa, bizim gözümüze girmek için Mısır ahâlîsine ağır külfetler mi yükleyip bu kadar para topladı? Böyle ise halka zulmetmiş demektir!” diyerek paşayı İstanbul’a çağırttı.

Kânûnî, paşayı ciddî bir sorgulamadan geçirdi. Neticede paşanın yaptığı îzahları zâhiren kabûl ettiyse de, kalben mutmain olmadığı için Mısır’dan gelen vâridâtın fazlasını su kemerleri tâmirâtı gibi umûmî hayır hizmetlerine aktardı.

MÜSLÜMAN ADİL OLMALIDIR

Velhâsıl zulüm, her ne kadar parlak görünse de sonu zifiri karanlıktır. Adâlet de her ne kadar zor görünse de nihâyeti nûrlu ve huzurludur. Her zaman, her yerde ve herkese karşı âdil olan bir Müslüman, Allâh’ın ve kullarının sevgisini kazanır, iki cihanda da azîz ve bahtiyâr olur.

Nefislerine uyarak adâletten ayrılanların ise hiçbir şey elde etmeleri mümkün değildir. Aldatıcı ve geçici bâzı menfaatler sağlasalar bile bu, nihâyetinde zarar, pişmanlık ve hüsrandan başka bir şey getirmez.

Dipnotlar:

[1] Bkz. Tirmizî, Deavât, 82/3507. [2] Bkz. el-Hucurât, 9. [3] Bkz. Heysemî, I, 90. [4] Bkz. Buhârî, Şehâdât 27, Hıyel 10, Ahkâm 20; Müslim, Akdiye 4. [5] Tahâvî, Şerhu Meâni’l-Âsâr, Beyrut 1987, IV, 89; Beyhakî, Şuab, VII, 468; Heysemî, VIII, 156. [6] El-Enbiyâ, 47. [7] Belâzurî, Fütûhu’l-Büldân, Beyrut 1987, s. 187. [8] Beyhakî, Şuab, VII, 53; Süyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr, Beyrut 1993, II, 76-77. [9] Babanzâde Ahmed Naîm, İslâm Ahlâkının Esasları, İstanbul 1963, s. 86.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Faziletler Medeniyeti 2, Erkam Yayınları

Bir bilge, kumun üzerine uzun bir çizgi çizer.
Yanına gelen genç delikanlıya döner ve der ki:
"Bu çizgiyi kısalt ama silmeden, kırmadan."

Delikanlı ne kadar uğraşırsa uğraşsın, başaramaz.
En sonunda pes eder.
Bilge eline çubuğu alır, ilk çizginin yanına daha uzun bir çizgi çizer.
Sonra şöyle der:

"Bak, şimdi o çizgi kısaldı.
Hayatta böyledir evlat...
Düşmanlıkla, kıskançlıkla uğraşmana gerek yok.
Sen kendini geliştir, büyüt, ilerle.
Geride kalanlar zaten küçülecek."

Bu anlamlı yazı için Prof. Dr. Vahit TÜRK Hocama teşekkürler. Var olsun

Bu tespit için Sayın Mete AKSOY Hocamıza teşekkürler.

BİLGİN, AYDIN, BİLGE 

Bütün varlıklara göre akıl, düşünme ve anlama gibi üstün donanımlarla yaratılan kişioğlu, bu üstünlüklerinin kazandırdığı yeteneklerle varlığını sürdürmeyi ve öteki varlıklar üzerinde egemenlik kurmayı başarmış, doğa olaylarına karşı kendini korumanın ve çoğu durumlarda onları buyruğuna almanın yollarını da bulmuştur. Bu çabalarını sürdürürken bilginin ne olduğunu kavramış, değerini anlamış, elde ettiği bilgileri biriktirmiş ve dil donanımıyla da gelecek kuşaklara aktarmıştır. Kişioğlunun kayıt tutmaya başladığı, hatta var olduğu çağlardan bugüne bu çaba sürmüş, bilgi edinme, bilgi üretme, bilgi peşinde koşma, bilgi biriktirme ve biriktirdiklerini aktarma pek çok kişinin yaşamasının ana amacı olmuştur.   
Pavlov ile ilgili olarak bir fıkra anlatılır. Bu ünlü bilgin, her gün sabah saat sekizde laboratuvarına gider, o gün yapacağı deneyler için hazırlıklarını yapar, saat dokuzda da asistanı gelir ve birlikte çalışmaya başlarlarmış. Bir gün Pavlov yine alışkanlığı üzere laboratuvarına gitmiş ama saat dokuz olmuş asistan yok, on olmuş yok, o gün asistan laboratuvara gelmemiş. Ertesi gün geldiğinde Pavlov, “Dün niçin gelmedin?” diye sorunca asistan; “Dün ülkede devrim oldu hocam” demiş. Bunun üzerine Pavlov, “Devrimden sana ne evladım” diye karşılık vermiş. 
Pavlov’a göre devrimin olması, onun toplum hayatına etkileri, devrim sonrasında hem kendini hem de toplumu nasıl bir hayat beklediği önemli değildir. Bu fıkrayı duyan kişi ilk anda Pavlov’un işine ne kadar önem verdiğini düşünecek, onun boşuna bugün de adından söz edilmediği, bunu hak etmiş olduğu yargısında bulunacaktır. Bu, doğrudur. Bilim insanı, her koşulda işini yapmayı düşünen, yaptığı işi, her şeye tercih eden kişidir. Bilim insanının amacı, bilim yapmaktır. Yaptığı çalışmaların sonucunun kime ya da neye yaradığı onun meselesi değildir. O; laboratuvarında, kütüphanesinde, doğada, çalıştığı alan her neyi gerektiriyorsa onun peşinde hayatını bilime adamıştır. Zihni, sürekli çalıştığı konularla meşguldür, hayat ile ilgili tutumunu da alanıyla ilgili çalışmaları belirler. Onun için mutluluğun kaynağı, yaptığı çalışmalardır. Onlarla mutlu olur ve mutlu oldukça da yeni çalışmalar için heyecan duyar, zamanını onunla geçirmekten zevk alır.
Bilgin, ciddi bir eğitimle yetişir ve yaşadığı sürece alanıyla ilgili çalışmaları izlemekten, öğrenmekten uzak kalamadığı gibi bundan sonsuz haz duyar. Öğrendiği ölçüde de öğretme becerisi gelişir ve başka bilginler yetiştirmek için çaba gösterir. Çünkü bilgin olmanın önemli gereklerinden biri, kendi araştırmaları üzerine yeni bilgiler ekleyecek takipçiler yetiştirmek, onlara yol göstermek, yöntem öğretmektir. İyi bir bilginde aranan bir özellik de bütün bunları yaparken bilgisini kıskanmamaktır. Çünkü bilimin gelişmesi biraz da buna bağlıdır. Bilgisini kıskanan, paylaşmaktan kaçınan kişi, bilgin sıfatına gölge düşürür.  
Bilgin, hata ve yanlış yapma hakkına sahiptir. Çünkü hata da yanlış da çalışmakla ortaya çıkacak durumlardır. Bir çalışma yapmazsanız hatanız da olmaz, yanlışınız da olmaz. Fakülte koridorunda Ahmet Caferoğlu’nun hatasını buldum diyen öğrenciye hocanın verdiği karşılık ne de güzeldir.  
Bilgin, çalışma alanının düşlerini gören kişidir. Bir yazmanın peşinde aylarca koşuşturan ancak bir türlü izini bulamayan Mükrimin Halil Yınanç, esere ulaşma hikâyesini şöyle anlatır: “Bir gece babam düşüme girdi ve yarın Cuma namazımızı Ayasofya’da kılalım oğlum dedi. Uyanınca düşündüm ve kendi kendime ‘Babam, Cuma namazlarını sürekli Süleymaniye’de kılardı, acaba niçin Ayasofya dedi’ diye kendime sordum. Böyle düşünerek Ayasofya’ya gittim ve aradığım yazmayı orada buldum.”  
Bilim ile uğraşan kişi; alanı her ne olursa olsun birtakım sorular sorar, bu soruların karşılığını bulmak için bir ömür harcar. Bilim insanının alanıyla ilgili merakı, konuşmayı yeni öğrenen, hayatı, çevreyi, doğayı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışan küçük çocuğun merakını andırır. 
Soru, ilginin ve merakın ürünüdür. Soracağı sorusu ve ilgisi, bir başka deyişle arayacağı cevap olmayan, daha genel bir tanımla merakı, eski tabirle tecessüsü olmayan kişiden bilim insanı olmaz. Çünkü merak duymayan kişinin öğreneceği bilgi yok demektir. Belki yalnızca öğretmek ve bu yolla geçim sağlamak amacıyla öğretmenlik yapılabilir ancak bu anlayıştan da kalıcı bilgi üretimi, başka araştırmacıların da yararlanacağı kaynak bir eser çıkması beklenmez. 
Bilime talip kişinin ilk sorusu “Ne yapacağım?”, ikinci sorusu “Niçin Yapacağım?”, bir sonraki aşama, “Nasıl Yapacağım?” olur. Bu soruların karşılığını arayan bilim insanı adayı, birtakım sonuçlara ulaştıktan sonra önce eldeki bulguları sınıflandırma/tasnif, ikinci olarak sınıflandırdıklarını tahlil/çözümleme ve çözümlemelerini değerlendirip sonuç çıkarma aşamasına geçer. Çıkan sonucun çalışılan alana herhangi bir katkısının olup olmaması; seçilen konuya ve sıralanan sorulara verilen karşılıkların yeterli olup olmamasıyla yakından ilgili olduğu gibi sınıflandırma, çözümleme, değerlendirme ve sonuçlandırmanın da gerektiği gibi yapılıp yapılmamasına bağlıdır. 
Bilim yapmanın sonucu; makam, daha iyi yaşama, maddi kazanç vb. olabilir ancak bilim adamı, bilimle uğraşırken bu ve benzeri şeyleri amaçlamaz. Bilgisini bunlar için araç olarak kullanmaz. Bilim ahlakı ve tarihten gelen deneyim bunun böyle olmaması gerektiğini sürekli hatırlatır. Bilim yaparak zenginleşmiş, maddi olarak rahat bir hayata kavuşmuş gerçek bir bilim insanı da zaten pek az çıkar. Bunların da çoğunun pazarlamacı sıfatı, bilim insanı sıfatının önüne geçmiştir.
Balasagunlu Yusuf’un dediği gibi “İnsan akıl ile yükselir, bilgi ile büyür; bu ikisi ile insan itibar görür.” O, bir başka beyitte de “Dikkat edilirse herkes üzerine bir şey giyer ancak akıllı ve bilgili insanın değeri giydiğinde değil, özündedir.” der. Yani bilgin zaten yalnızca taşıdığı bilgin sıfatından dolayı bir değere ve itibara sahiptir, onun değer kazanması için bir makama ya da zenginliğe gerek yoktur. Eğer aksi oluyorsa ahlakla ilgili bir sorun söz konusudur. Bilim çevresi bu tür durumlarda verilmesi gereken tepkiyi vermiyor, durumu görmezden geliyorsa ahlak sorunu genelleşmiş, geçerli anlayış, yürürlükteki ahlak durumuna gelmiştir. Böyle bir durumda gerçek bilim insanı yalnızlaşır, çoklukla içine kapanır, zaman zaman da küsüp köşesine çekilir ancak bilim sevgisi çoğunlukla onu rahat bırakmaz ve o da elinden geldiğince, koşullar elverdiğince kısaca mümkün olduğunca üretmek için çaba gösterir. 
Bilim insanının bilgiyi makam için kullanması iz bırakmış büyük aydın ve bilgelerimizce hoş görülmemiş hatta bu tip kişiler ağır hakaretlerle anılmışlardır. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Ali Şir Nevâyî,  Hayretü’l-Ebrâr’ın yirmi makalesinden birini bilgiye ve bilim insanına ayırmıştır. Aslında bu, Nevâyî eserlerinde özel bir çalışmayı hak edecek düzeyde geniş işlenen konulardan biridir. Eserin konuyla ilgili birkaç beytinin aktarmasını şöyle yapmaya çalıştık: “Bilgisiyle makam elde etmeye çalışan kimse, deniz suyuyla alın terini denk görmektedir.”, “Amacı leş bulmak olan köpeğe süslü giysiler giydirmenin ne anlamı var.”, “Bir makamı elde etmek için bilim edinen alçak, ipek örtüyle pislik örtmüştür.” Nevâyî, gerçek bilgini ise şöyle anlatır: “Gerçek bilgin bir ocak ve yüz yanı da mücevherdir. O; bir evren, her yanı da yıldızdır.”, “Ocağındaki mücevherlerin hepsi tertemiz, göğündeki yıldızlar da parlaktır.” “Böyle bir talihe sahip olan kişinin dünya malına ve makamına dönüp bakmaması şaşılacak bir durum değildir.” Özellikleri bu beyitlerle açıklanan kimse bizce bilgin olmanın ötesinde bir sıfata erişmiş kişidir. Her ne kadar Nevâyî bunları gerçek bilgin olarak vasıflandırıyorsa da bunları, bilginliğin ötesinde bir değer ifade eden “bilge” sıfatıyla anmak daha uygun olacaktır.

Aydın olmak, bilim insanı olmaya göre daha farklı özellikler isteyen bir durumdur. Her bilim insanı aydın olmayabilir. Çünkü aydın olmanın koşulları, kişiden istedikleri, toplumun aydınlardan beklentileri ya da onun topluma vermesi gerekenler daha değişik ve çeşitlidir. 
Aydın da soru sorar ancak aydının sorularının alanı bilim insanının soru alanına göre çok daha geniş, çok daha kapsamlı ve kapsayıcıdır. Bilim insanının soruları ve sorumluluğu çalıştığı, geçimini sağladığı alanla ilgiliyken aydın, içinde yaşadığı toplumun hatta genel olarak insanlığın sorunlarıyla ilgili sorular sorup çözümlemeler, sınıflandırmalar yapmaya, çözüm önerilere getirmeye çaba gösterir.
Bilgin gibi aydın da ciddi bir eğitim görerek yetişir ancak bir kişinin bilgin olmasında aldığı eğitim birinci derecede gereklilik iken bir kimsenin aydın olmasındaki ilk gereklilik kişinin kendi çabası ve beyninin işlevlerini kullanma biçimidir. Bilgin, uğraştığı bilim alanının kurallarına ve yöntemlerine göre çalışır ancak aydın beynini ve düşüncelerini kısıtlayan engelleri aştığı, sınırlamaları kaldırdığı ölçüde kendini geliştirip bu sıfatı hak edebilir. Aydın adayının mücadelesi daha çok kendi içine yöneliktir. Bu uğraştan başarılı çıktığı oranda aydın olma özelliğini hak eder. 
Bilgin, çalışma alanıyla ilgili yenilikler, yeni buluşlar, yeni bakış açıları ortaya koyabilir. Aydın ise genel olarak içinde yaşadığı toplum ya da daha geniş anlamda kişioğlunun durumu ve geleceğiyle ilgili düşünceler üretebilen, yaratıcı ve etkileyici fikirler ortaya koyabilen kişidir.
Bilimle uğraşanların düşünce evreni çalışma alanıyla sınırlı iken aydın, geniş kitleleri ilgilendiren konularla ilgili çözüm üretme düşüncesiyle davranmak durumundadır.
Bilgin ve aydının ortaklaştığı bir konu, her ikisinin de bitmez tükenmez bir heyecana ve bu heyecandan kaynaklanan enerjiye sahip olmalarıdır.  
Bilgin kişinin çalışması, mensup olduğu alanla ilgili olduğundan toplumdaki otorite sahipleriyle çok ilgisi olmaz, pek zülfü yâre dokunmaz. Özellikle doğa bilimleriyle uğraşan bilginlerin dünyası, hemen bütünüyle günlük işleyişin dışında olduğu için kendilerine hastır, kendilerine aittir. Toplum bilimlerinde değişik durumlar oluşabilir ancak bilgin burada da gerektiğinde çalışmalarının gösterdiği sonuçları ortaya koymanın ötesine geçmeyi gerekli görmez. Aydın için durum değişiktir. Aydın, bilgisini ve deneyimini toplum için kullanma gerekliliğini yaşama nedenlerinden biri olarak görür ve bu konuda tavizsiz davrandığı için zaman zaman otorite sahiplerini huzursuz ve rahatsız edebilir. Bu anlamda aydın yer yer otoriteye karşı düşüncelerini savunan bir isyankâr görünümündedir. Böyle olunca da aydının başı, otorite sahipleriyle hoş olmayacak, özel hayatında bile birtakım sıkıntılar yaşayacaktır. Bu durumun hem yakın tarihimizde hem de uzak geçmişimizde pek çok örnekleri olduğu bilinmekte ancak zulmedenler ya zalimlikleriyle anılmakta ya da unutulmakta ancak zulme uğrayanlar genellikle iyi anılmaktadırlar. Hallac-ı Mansur’u, Nesimi’yi, Pir Sultan Abdal’ı, Şeyh Bedrettin’i, yakın geçmişten Ziya Gökalp’ı Mehmet Akif’i, Nihal Atsız’ı, Galip Erdem’i, Necmettin Hacıeminoğlu’yu hatırlarsak söylemek istediğimiz daha açık anlaşılacaktır.
Alanı toplum bilimleri olanlar, özellikle de dil, tarih, edebiyat, felsefe, sosyoloji gibi alanlarla uğraşanlar içinde bilginliği yanında aydın davranışı sergileyenlerin de çok olduğu görülür. Sayılan bu alanlar, içerikleri gereği bilgin olma ile aydın olmanın sıkça iç içe geçtiği alanlardır. Türklük Bilimi alanı; Türklüğün var ettiği ve bir yönüyle de Türkleri var eden duygu, düşünce ve malzeme ile uğraşan bir alandır. Bu alanda çalışan Türk kökenli bir bilgin ister istemez çalıştığı alana hem bilim ölçüleriyle hem de duygularıyla yaklaşacak, çalışmalarını da buna göre yapacaktır. İşin içine duyguların girmesinin onu bilimin ölçütlerinden uzaklaştırdığı düşünülebilir ancak bu durum, bütünüyle kişinin aldığı bilim terbiyesi ile ilgilidir ve her kişide aynı sonuç ortaya çıkmaz. Bu durumun önemli sonuçlarından biri, bilim insanının aynı zamanda bir aydın davranışı da göstermesi, bu iki özelliği birleştirmesi olur. Toplum bilimleriyle uğraşan bilginler içinde aydın sıfatına da sahip pek çok kişi olması, çalışılan alanla doğrudan ilgilidir.   
Aydının ilgi alanı bütün kişioğludur. O, bütün davranışlarının temeline insanı koyar, insan merkezlidir ve geniş bir bakış açısıyla insanlığa bakar. Aydın, itiraz etme özelliği çok gelişmiş bir kişidir. Yanlışı gördüğünde dayanamayıp müdahale eder, itiraz eder, hatta gerektiğinde isyan eder. 
Kişioğlu, içine doğduğu toplumun gelenekleri, inanç ve alışkanlıklarıyla büyütülür. Bebekliğinden başlayarak sorgulanmayan, sorgulanması akla dahi gelmeyen birtakım kabuller, önyargılar edinir. Toplumun büyük bir bölümü için olağan görülen bu kabuller, zaman içinde birtakım kimselerce sorgulanır. Aydın, bu sorgulamaları sonucunda yanlış gördüklerini cesaretle söyleyen, değişmesi ya da büsbütün ortadan kalkması gerekenleri açık olarak ortaya koyan kişidir. Yani aydın kişi, gerekli gördüğünde toplumu da karşısına almaya cesaret edebilendir.
Aydın yokluğunun, kıtlığının ya da toplumlarda aydınların değersiz görülmesinin, etkisizleşmesinin ya da yöneticiler, siyasetçiler tarafından değersizleştirilmelerinin sonucu ne olur? Bu sorunun karşılığı olarak içinde yaşadığımız Türkiye gösterilebilir. Yaşadığımız ve gözbebeğimiz olan ülkemizde bugün, herkes her işi yapabilir ve herkes her şeyi bilir çağı yaşanmaktadır. Bilgi değersizleşmiş, bilginler ve aydınlar hor görülmüş, küstürülüp susturulmuştur. 

Bilgelik; bilgin ve aydın olmanın da üzerinde bir sıfattır. 
Bilge kişinin en belirgin özelliği, olgunluğudur. Eski metinlerimizde “kemâl” mertebesi olarak adlandırılan olgunluk; bir yönüyle mistik bir kişiliğe, tasavvufi bir özelliğe işaret eder. Olgunluk, bir başka yönüyle gönül sahibi olmak, gönlü zengin olmak, geniş gönüllü olmak, varlığa gönül gözüyle bakabilmektir. Yani gönül ile olgun kişilik, yakın ilişkili iki kavramdır. 
Bilge kişi, yalnızca kişioğluna değil bütün varlığa gönül gözü ile bakabilen, bütün varlıkla sohbet edebilen, bütün varlığın bir kişiliği olduğunu düşünen ve ona göre davranmayı bilen, derinliği olan, duygu yoğunluğu her davranışına yansıyan kimsedir. Bu yönüyle bilge kişi, sanatkâr bir ruha sahiptir, şairdir, aşk ehlidir.
Bilge kişi; bilgisinden çok davranışlarıyla, yumuşak başlılığıyla, sükûnetiyle, sözünün gönüllere işlemesiyle etkili olur. En aykırı durumları dile getirdiğinde bile dinleyenler içinde kolay kolay itiraz eden çıkmaz. Çünkü o, hayatın pişirdiği bir kişidir, çiğlik; ona yakışmaz, ondan uzaktır. 
Bilge kişi; irfan sahibidir. Sanki bin yıllar öncesindeki bilgelerin varisidir. Onların bugüne gelmiş temsilcisi gibi görülür. 
Bilge kişinin ağzından çıkan sıradan bir sözde bile bir anlam, bir hikmet aranır, o sıradan söz, muhataplarının gönlünde, zihninde yer eder. Çünkü onun kendine has üslubu, o sözü değerli kılar.
Dünya, dünya nimetleri, bilge kişinin pek de umurunda olmaz. O, derdi olan bir kişidir ancak onun derdi, dünyevî dert değil, insanlıkla, doğayla, varlıkla ilgili derttir. Çok uzaklarda ıstırap çeken bir insan, onun dert alanı içindedir. Nevada çölünde nükleer denemelerle yok edilen Kızılderililerle Semey’de aynı biçimde nükleer denemelerle yok edilen Kazaklar onun dert yükü içindedir. Kurutulan Aral gölü, Urmiye gölü, yok edilen Uygur Türklüğü, yok edilen Filistinliler, onun dert yükünün içindedir. O, Afrika’nın masum kara derili insanlarının derdiyle dertlenir. İdeolojilerin kör ettiği gözlerle bakıp bunlardan birini görüp ötekine gözlerini kapatanlar da bilge kişinin dert yükü içindedir. O, bu tür kişileri de anlamaya çaba gösterir. Çünkü bilge kişi aklından çok gönlüyle düşünen kimsedir. Ne aklı ihmal eder ne de gönlü ancak seçmek zorunda kaldığında gönülden yana meyleder. 
Bilgin ve aydın için gereklilik olarak belirttiğimiz eğitim, bilge kişi için ilk koşul değildir. Hiçbir eğitim almamış ancak içinde yetiştiği toplumun geçmişten getirdiği, yaşattığı güzel özelliklerini süzüp kendine mal etmiş ve onları kendi akıl süzgecinden geçirirken kendinden de birtakım eklemeler yapmış özel yaratılmış pek çok bilge kişi örneği gösterilebilir. Bu tip bilgeliğin son çağlardaki önemli temsilcisinin Âşık Veysel olduğunu söyleyebiliriz. Veysel’in saz çalışına takılan biri; “Âşık, herkes saz çalarken parmaklarını dolaştırıp duruyor ama senin parmakların sabit, bunun nedeni ne diye sorar.” Âşığın bu densiz soruya “Onlar, benim bulduğumu arıyorlar” diye karşılık verdiği anlatılır. Âşık Veysel ve benzeri bilgeler, bulduğu aranan kişilerdir. Bu tür bilgeliği, irfan bilgeliği olarak adlandırmak yanlış olmaz. Bilgelik için eğitim ilk koşul değildir ancak eğitimli bilgelik, irfan bilgeliğine göre daha etkili ve daha kalıcı sonuçlar ortaya çıkarabilir. 
Büyük bilgin ve bilgelerimizden Fahrettin Razi, Harezmşah ülkesine gider ancak sultan pek rağbet etmez. Bir süre sonra durumdan pişman olan sultan bilginin gönlünü almanın yollarını arar ancak bilgin pek de oralı olmaz. Bir gün hamamda karşılaştıklarında sultan ona kıyametin nasıl olacağını sorar ve şu karşılığı alır: “Kıyamet, bu hamama benzer. Senin gibi makam ve varlık sahipleri içeri girince varı yoğu dışarıda kalacak ancak benim gibi bilgi ve amel ehli olanlar ise ne biriktirdiyse yanında götürecek.”
Orkun anıt-yazıtlarında Türk devlet geleneği ile ilgili birtakım özel durumlar dikkat çeker. Bunlardan biri; “Babam İlteriş Kagan, annem İlbilge Hatun” ibaresinde gizlidir. Burada özel ad gibi görülen İlteriş ile İlbilge kağanlık ve hatunluk unvanları olmalı. Erkek, yani kağan gücü temsil etmekte ve halkı, ülkeyi derleyip toparlamak onun görevi olduğu için ona İlteriş denmektedir. Kağanın eşi olan hatun ise en yakın danışmanı olarak düşünülmekte ve onun da olgun bir kişiliğe, bilgi birikimine, devlet yönetimi konusunda deneyime sahip olması gerekmektedir. Bütün bu özellikleri üzerinde toplayan hatunun unvanı, “İlbilge” olmuştur. Bilgeliğin kadınla temsil edilmesini, cinsiyet ayrımının pek de mümkün olmadığı, özgür düşünmenin ve yaşamanın ana kaynağı olarak değerlendirebileceğimiz bozkır hayatının doğal bir sonucu olarak görmek uygun olur kanısındayım. Güç ile bilgi ve bilgelik yan yana geldiğinde devlet sağlam temeller üzerinde yükselecektir. Tonyukuk’un unvanının da “Bilge” olduğu düşünülürse Türk devlet geleneğinde ve Türk toplumunda bu kavramın ne düzeyde değerli olduğu anlaşılacaktır. İlteriş ile İlbilge’nin çocuğunun adının Bilge oluşu da bir başka güzelliktir.
Türk töresi, bilge kişilerce oluşturulmuş ve yine bilge kişilerce her çağa uygunlaştırılıp bugüne ulaştırılmıştır. Irkıl Ata’yı, Bilge Tonyukuk’u, Balasagunlu Yusuf’u, Kâşgarlı Mahmut’u, Yesili Hoca Ahmet’i, Dede Korkut’u, Yunus Emre, Hacı Bektaş, Ali Şir Nevâyî ve benzerlerini yaşadıkları çağın Türk bilgeleri olarak sayabiliriz. Nevâyî’nin Korkut Ata’yı tanıtırken söylediği “Kendinden yıllarca önce olanları ve yine kendinden yıllarca sonra olacakları bildiği oldukça ünlüdür” cümlesi, Korkut Ata’nın bilgelik özelliğinin belirlenip kayda alınmasını ve bu bilginin geleceğe aktarılmasını sağlar. Dede Korkut Oğuz Namelerinde de onun bilgelik özelliğine vurgu yapılır.    
Bütün bu sayılanlar, yani bilgin olmak, aydın olmak ve bilge olmak bir kişinin şahsında toplanabilir mi? Bu durum, çok az karşılaşılabilecek bir haldir. Bir toplumda böyle kişilerin varlığı ve çokluğu, o toplumun sağlıklı olması, gelişip büyümesi, düşünce üretmesi, zenginleşmesi, kişioğlu için yeni ufuklar açması ve bütün kişioğlu üzerinde etkili olması sonucunu doğurur. Ancak bu tür kişilerin bu belirtilenleri yapabilmesinin ilk koşulu, devlet ve dolayısıyla toplum katında bir değer görmeleri, devletin ve toplumun bu tür kimselere muhtaç olduğunun ayırdında olmasıdır. Bu tür kişilerin değeri çoğunlukla yaşadıkları çağda bilinmez ancak bu kişilerin bıraktığı eserler topluma, insanlığa yarar sağlamayı sürdürür ve zaman, bu kişilerin hakkını er geç teslim eder.

Paylaşım için Prof.Dr. Vahit TÜRK Hocama teşekkürler. 

“Oruç Tutmanın 10 Faydası: İslami Bakış Açısı ve Bilimsel Araştırmalarla Açıklanıyor”

Ramazan ayında oruç tutmanın sadece manevi bir değeri değil, aynı zamanda sağlık üzerinde de bir dizi olumlu etkisi olduğunu biliyor muydunuz? Yapılan bilimsel araştırmalarla da desteklenen oruç tutmanın 10 faydasını sizin için derledik.

1) Yağ Yakımını Hızlandırır:

Oruç tutmak, vücuttaki depolanan yağ hücrelerini aktive eder ve bu sayede kilo verme sürecini hızlandırır. Aynı zamanda alınan gıdaların hızlı bir şekilde enerjiye çevrilmesi, yağ yakım oranını artırır.

2) Mide ve Bağırsakları Dinlendirir:

Uzun süreli açlık, mide ve bağırsaklara dinlenme fırsatı tanır. Pasif kalan mide, asidin düşmesiyle rahatlar, sindirim sistemi daha sağlıklı çalışır, ve metabolizma hızlanır.

3) Zihin Fonksiyonlarını Güçlendirir:

Oruç, iradeyi geliştirme ve zihinsel gücü artırma konusunda da etkilidir. Bilimsel olarak kanıtlanmıştır ki, oruç tutmak beyinde yeni kök hücre oluşumunu tetikleyerek zihinsel hastalıklara karşı koruyucu bir etki sağlar.

4) Vücudu Zor Şartlara Karşı Güçlendirir:

Açlık durumuna karşı direnç geliştiren oruç, vücudu hastalıklara ve strese karşı korur. Kontrol sistemini güçlendirerek hem fiziksel hem de bilişsel olarak daha zinde bir vücut oluşturur.

5) Daha Canlı ve Parlak Bir Cilde Sahip Olmayı Sağlar:

Oruç, böbreklerin ve karaciğerin temizlenmesini sağlar, toksinleri uzaklaştırır ve bu temizlik cilde yansır. Cilt güzelliği için içten gelen sağlık oruç tutmanın bir başka faydasıdır.

6) İnsülin Direncinde Olumlu Etkileri Vardır:

Oruç esnasında hücrelerin kandan daha fazla glikoz alınmasını tetikleyerek insülin seviyesini dengeleyebilir. Ancak şeker hastalığına yatkınlık durumunda uzman kontrolünde oruç tutmak önemlidir.

7) Bağışıklık Sistemini Güçlendirir:

Oruç, bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sağlar. Uzun süre çalışmayan organların yenilenmesiyle birlikte vücut, hastalıklara karşı dirençli hale gelir.

8) Kolesterolü Dengeler, Kalp Sağlığını Korur:

Oruç, kolesterol düzeyini dengeleyerek kalp damar sistemi sağlığını olumlu yönde etkiler. Ayrıca, depresif duygu durumuna karşı da etkili olabilir.

9) Detoks Etkilidir, Hücreleri Onarır:

Oruç, vücudu baştan aşağı yenileyerek hücre tamirini sağlar. Büyüme hormonunun tetiklenmesiyle, bedenin gençleşmesine katkı sağlar.

10) Yaşlanma Etkilerini Geciktirir:

Oruç, yaşlanmaya bağlı yavaşlayan beden fonksiyonlarını iyileştirir. Anti-aging etkisiyle, saç telinden tırnak yapısına kadar vücudun gençleşmesine destek olur.

Hiç şüphesiz oruç, yüce rabbimizin bize bir emridir. Orucu Müslümanlar, yüce rabbimiz emrettiği için tutarlar. Ancak fiziki olarak vücudumuza faydası olan oruç ibadeti hakkında yapılan bilimsel araştırmalar, bu ibadetin muhteşemliğini ortaya koymaktadır.

RAMAZANIN GELİŞİYLE

Sen geldin ya Ey Mübarek Ramazan
Konuşan dillere güzellik geldi.
Gölgen üstümüze düştüğü zaman
Perişan kullara güzellik geldi.

Sen gelince rahmet indi gözlere
Kuvvet verdin derman erdi dizlere
Tebessümlü çehre vardı yüzlere
Sert esen yellere güzellik geldi.

Zahmetsizce geldin gönüller mesrur
Kaynaştı yürekler aşktan dem vurur
Yaşatırsın bize böyle bir gurur
Kol kanat dallara güzellik geldi. 

Mihman geldin otur gönül köşküne
Dikkat çektin gariplere düşküne
Yönümüzü çeldin Allah aşkına 
Sarıldık kollara güzellik geldi. 

Nefis sofrasını kurduk oturduk
Günahları bir masaya yatırdık
Hevaya kapılan ömrü getirdik
Kuruyan göllere güzellik geldi. 

Hak Kelamın nuru sardı her yanı
Merhamet baş oldu kurdu divanı
On bir aydır uyutmuşuk vicdanı
Baycan'ım hallere güzellik geldi.

Martin LUTHER (1483–1546)

       İnsanı gerek toplum nezdinde gerekse Hak divanında bu denli aşağıya çeken kendi iradesiyle işlediği kendi fiilleridir. 
       Bu eylemleri yaptırmaya teşvik eden sebepler; şahsiyetsizliğini dünyalık menfaat ve mevki, makam hırsı için aradığı ikbaldir. Narsist düşünce yapısı, haset, kibir ve aşağılık duygusu bu eylemleri içten içten zorlayarak teşvik eder. 
       Bunları yaparken kullandığı argümanlar; sivri zekası, eğitimi, ağzının laf yapmasıyla birlikte hile, desise ve kandırmaya odaklı niyetidir.
       Bu argümanları kullanmak büyük bir cesaret ve aynı zamanda risktir. Bunu yaparken muhataplarını çok saf, bilgisiz, uymaca akıllı ve ahmak yerine koyarken kendisinin çok zeki olduğunu fiillerinin ve asıl niyetinin anlaşılmayacağını düşünür.                Oysa muhataplarının iyi niyetini suistimal etmiştir. Zayıf kişiliğini, bozuk şahsiyetini sergilemek adına çıkarının kendisi için elzem olduğu fikrinden taviz vermemistir. Akibet; müptezel bir şahsiyet olduğunu bilir, farkettirmemeye çalışır.

       Kendi kendini aldatır.

BİLMEZSİN

Nasıl bir muamma şu insanoğlu 
Menfaatler çatışmadan bilmezsin.
Güven duyup bel bağlayıp dostluğu
Rotaların ayrışmadan bilmezsin

Bakarsın ki sağlam gayetten mazbut
Başa taç eyleyip en yüksekte tut
Nefsini nefsine eylemişse put
Nefsi ile yarışmadan bilmezsin.

İnan diye berkiştirir sözünü 
Mutlak senden gizler öbür yüzünü
Kendin gibi bellen bilmen özünü
Dar gününde görüşmeden bilmezsin

Külfetine ortak arar yanına
Dost gibi kucaklar sarar canına
Eremezsin onun bozuk kanına
Yüzü gözü buruşmadan bilmezsin

Aldanırsan kelamına ahtına
Bazen adam çıkar o da bahtına
Layık değil ise gönül tahtına
Divan kurup duruşmadan bilmezsin

Eşref dersin lakin muaf şereften
Baksan göremezsin dört bir taraftan
Geç anlarsın farkı yoktur keneften
İşe sütü karışmadan bilmezsin.

Baycan bu hayattan aldınsa dersi
Çiy süt emmişlerin böyle ötesi
Yıkılmazmış nankörlüğün kalesi
Mert yiğidi döğüşmeden bilmezsin.

 SİYASETE NİYET
Ben de siyasete girmek istedim
Senden siyasetçi olmaz dediler.
Heveslenip çok umutlar besledim
Hiç kimse peşinden gelmez dediler.

Sebebini bilenlere sorunca
Siyasette dönen çarkı görünce
Biat etmelisin her şeyden önce
Siyaset her yüze gülmez dediler.

Söz verip de cayar mısın sözünden
Haksızlığa uyar mısın azından
Yol eğriyse çıkar mısın düzünden
Siyaset bunları bölmez dediler.

Araştırma olan biten planı
Sol koynunda besle büyüt yılanı
Sular gibi içmelisin yalanı
Siyaset yalandan ölmez dediler.

Hak hak deyip fitne katma sürüye
Rücu edip bakmayasın geriye
Ne yanlışa karış ne de eğriye
Siyaset doğruya gelmez dediler.

Vatan Millet Devlet; sloganı geç
Böyle düşünceden uzak dur vazgeç
Sen yerinde otur adayları seç
Siyaset bir süzek dolmaz dediler.

Boşa heveslenme özüne uymaz
Gözün o göz değil gözüne uymaz
Yakıştıramazsın bezine uymaz
Siyaset özünü bilmez dediler.

Bütün umutlarım başıma çöktü
Yoldaş bildiklerim yolda U çekti
Dedikleri her şey karşıma çıktı
Siyaset kötüyü silmez dediler

A parti B parti hepsi de boşa
Hiç katılma Baycan sen bu yarışa
Gel dünyana çekil gönlünce yaşa
Siyaset dürüstü almaz dediler.

Acı ve elem içindeki kalbi ferahlatmak, yalnızlığını gidermek, ateşine su serpmektir taziye. Musibete uğramış, yakını/sevdikleri ölmüş olanların yanında olmak, onlara sabır telkin etmek, maddi ve manevi gereken desteği vermektir. Allah’ın ayetlerini ve Hz. Peygamber’in (s.a.s.) hadislerini hatırlatarak acılı yüreği teskin etmektir.

Müslüman'ın görevlerinden olan bu manevi desteğin elbette bir adabı vardır. Büyük bir hassasiyetle seçilecektir söylenecek her cümle. Susmak bile mana ifade edecektir taziyede. Giyilen kıyafetler dahi anlayacaktır hüznün dilinden. Bütün bunlar, cenaze yakınının hâliyle hemhâl olmaktır. Sabr-ı cemil dilemektir tahammülü zor durumla karşı karşıya kalana.

“Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele.” (Bakara, 2/155.) ayet-i kerimesini hatırlatmak, “İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn” [Biz şüphesiz (her şeyimizle) Allah'a aitiz ve şüphesiz O'na döneceğiz (Bakara 2/156.)] diyerek acıya tahammül göstermek, mükâfatını Allah’tan bekleyerek sabretmeyi telkin etmektir taziye. Fakat sözü uzatmamak, abartmamak gerekir taziyede. Belki bazen sarılmak bazen de susmak en uygunu olacaktır. İhtiyaçları olması durumunda bütün samimiyetimizle yanında olduğumuzu hissettirmektir taziyenin amacı aslında.

Ölüm, hakkında en az bilgiye sahip olduğumuz konulardan bir tanesi. Geride kalanlar elemli, gidenler de geri dönmedi. Fakat ahirete iman eden Müslümanlar, sabır ve vakar ile karşılar geri dönüşü olmayan bu göçü. Kavuşma umuduyla susar ya da belli belirsiz cümleler dökülürken cenaze yakınının dilinden, sadece hüzünlü melodisi kalır kulağımızda. Onun neye yandığını tam olarak bilmez hiç kimse. Bilemediğimiz acılarla, ahuvahlarla geride kalan cenaze yakınlarına nasıl davranmamız gerekir? İnsan hayatındaki en kritik anlardan olan ölüm karşısında takınılması gereken tavır ne olmalıdır?

Ölüm soğuktur. Her ölen ardında bir hikâye bırakır belki de. Cenaze evinde ne fırtınalar kopuyor bilinmez. Bu sebeple, adabımuaşerete dikkat edilmeli; taziye mümkün mertebe uzatılmamalı, üç gün ile sınırlandırılmalı; cenaze yakınlarını yoracak, masrafa sokacak, kalbini kıracak her türlü davranışlardan uzak durulmalı. Hassas davranıldığı hâlde bazen bilmeyerek de olsa yanlış ve kırıcı durumlar sergilenmektedir taziyelerde. Örneğin taziye evinde karşılaştığı arkadaşıyla sohbet ederken çocukluk anılarına kadar inmek ve gafilce yükselen kahkaha sesleri… “Ateş düştüğü yeri yakar.” gerçeğiyle birlikte, Müslümanlar bir vücudun azaları gibi olup acısıyla uykusuzluk çeken, derdiyle dertlenen kimselerdir aynı zamanda. Ölenle ölünmese de geride kalanların acısına ortak olmak, hafifletecektir elemi, hüznü…

İnsanın ölüsünün de hürmete layık olduğunu telkin, tekfin, teçhiz ve taziyeye değin her aşamasındaki uygulamalarla ortaya koyan dinimiz ve kültürümüz, cenaze yakınına karşı sorumluluğumuzu, söz ve davranışlarımızı da belirlemiştir. “Allah, merhum/merhumeye rahmet eylesin. Mekânı cennet olsun. Sizlere de Rabb’im sabr-ı cemil ihsan etsin. Geride kalanlara hayırlı, uzun ömür versin. Başınız sağ olsun.” şeklindeki dua ve temennilerle cenaze yakınına taziyede bulunmak âdet hâline gelmiştir.

Peygamber’in (s.a.s.), “Ölülerinizin iyiliklerini anın, onların kötülüklerini zikretmekten kaçının.” (Ebû Dâvûd, Edeb, 42.) sözü de, ölünün arkasından iyiliklerini konuşmayı, cenaze yakınlarını üzecek her türlü söz ve davranıştan kaçınmayı özetleyecek niteliktedir.

Cenaze törenlerinde ve taziyelerde zaman zaman nahoş durumlarla karşılaşıyoruz maalesef. Yaygın olarak görülen uygulamalar, gafletler ve cenaze yakınlarını üzen bu durumlar ile yanlışları bertaraf edecek önerileri şöyle sıralayabiliriz:

Taziye üç gün yapılmalı, fazla uzatılmamalıdır. “kara bayram” vb. isimlerle, cenaze yakınlarına bayramda ayrıca başsağlığına gitmek, acılarını artırmaktan başka bir şey sağlamayacaktır.

Cenaze törenlerinde ve programlarda amacını aşan, israfa kaçan uygulamalar yapılmamalıdır.

Cenaze yakınlarının hüznünü artırıcı sözler ve davranışlardan kaçınmak gerekir. Uzunca sarılıp mevtanın bahtsızlığını, son anlarını anlatmak taziyenin amacına terstir.

Taziye evinde konuşulacak her cümle özenle seçilmeli, ölenin arkasından iyilikleri konuşulmalı veya susulmalıdır. Ölüleri güzel hasletleriyle anmak, yakınlarını teskin edecektir. Taziye evi; sanat, spor, siyaset ve felsefi tartışma/paylaşma yeri değildir.

Taziye evinde uzun süre oturmak, farklı mevzulardan bahsetmek, espri yapmak hem mevtaya hem de yakınlarına saygısızlıktır. Dost ve akrabalarını görmüşken çocukluk anılarına gidecek kadar muhabbeti koyulaştırmanın yeri değildir taziye evi.

Sabahın erken vakitlerinde veya geceleyin geç saatlerde taziye evine gitmekten kaçınmak gerekir.

Taziye evine meşrubat, çikolata vb. götürmenin ve taziyeye gelenlere de bunları ikram etmenin cenaze yakınlarının acısını artıracağı muhakkaktır. Mümkün mertebe taziye evinde yiyip içmemek en doğrusu olacaktır. Komşu ve akrabalar tarafından yapılmış olsa dahi ikram ve hizmetlerin “Taziye evi mi, düğün evi mi?” dedirtecek kadar abartılmaması gerekir.

Taziye evi, kendi derdi ve hüznünü yaşama yeri ve zamanı da değildir. Ölenin yakını ve arkadaşı olmadığı hâlde, yakınlarından daha çok ağlamak da abestir.

Cenaze yakınlarını teselli etmek amacıyla kişi; kendi tecrübelerini, başından geçen felaketleri örnek verirken abartıya kaçılmamalıdır. “Senin bu yaşadığın ne ki…” diye başlayan hikâyeleri taziye sahibi dinleyecek durumda olmayabilir.

Cenaze yakınlarını endişelendirecek, korkutacak şekilde Kur’an ve hadislerde olmayan bilgiler vermemek gerekir. Cenaze yakınının içini ferahlatan Allah’ın merhameti, Hz Peygamber’in (s.a.s.) şefaati anlatılabilir.

“Ağlarsan kabirde azap görür.” gibi sözlerle cenaze yakınlarının merhamet gözyaşlarına engel olunmamalıdır. Belki, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) oğlu İbrahim için gözyaşı döktüğü ve kendisine: “Ya Resûlallah sen de mi?” denildiğinde: “Göz yaşarır, kalp üzülür fakat biz Rabb’imizin razı olacağı sözlerden başkasını söylemeyiz.” (Ebû Dâvûd, Cenâiz, 23,24.) hadis-i şerifi hatırlatılarak varsa bu konudaki endişesi giderilmelidir.

Uzak yerden gelen cenaze yakınlarının taziye evinde uzun süre yatıya kalması, ev sahiplerinin normal hayata geçmesini geciktirecektir. Taziye evinde oldukları sürece 

akrabaların ev sahibine maddi ve manevi anlamda yardımcı olmaları hüznü giderecek ve muhabbeti artıracak, ortamın uygunluğunu da dikkate alarak üç günden sonra evlerine dönmeleri uygun olacaktır.

Taziye evine gelen gidenin çetelesini tutan, yenip içileni, konuşulanları rapor edip cenaze yakınlarına ileten veya cenaze yakınlarının söz ve hâllerini taziyeye gelenlere anlatan meraklı akraba ve komşular varsa bunları dinlememek, hatta uygun bir üslupla uyarmak gerekir.

Cenazenin defnedilmesi, uzaktan gelecek yakınları için bekletilmesi, vasiyeti, mirası vs. özel ve ailevi durumlara müdahale etmekten kaçınmak; cenaze yakınlarını bir ömür pişmanlığa sebep olabilecek konularda yönlendirmemek gerekir. İhtiyaç duymaları hâlinde cenaze yakınlarına maddi ve manevi olarak yanlarında olduğumuzu hissettirmek, bunun dışındaki işlere ve kararlara müdahale etmemek isabetli olacaktır.

Cenazeyi yıkayanlar veya mevtanın son anlarına şahit olanlar, cenazenin mahremiyetine dair bilgileri kimseyle paylaşmamalıdır.

Cenazeyi yıkamak, namazını kılmak, cenazenin kabre taşınmasına yardım etmek ve yakınlarına sabır telkin etmek yani taziyede bulunmak, Müslüman'ın Müslüman kardeşine karşı görevidir. Bu görevi en güzel şekilde yapmak, hem cenaze hem cenaze yakınları hem de kendimiz için tefekkür, teslimiyet, teskin ve duadan ibarettir.

Taziyede “Ya Rabbi! Sen her şeye kadirsin. Bizler aciziz. Sen rahmetinle merhuma/merhumeye muamele et. Mekânını cennet eyle. Geride kalan yakınlarına sabr-ı cemil ver. Ya Rabbi! Sen bizden memnun olduğun hâlde, iman ile ruhumuzu teslim etmeyi nasip et.” diyerek cenaze ve yakınlarına, kendimize ve taziyede bulunanlara dua etmek ihmal edilmemesi gereken güzel bir uygulamadır.

Not: Bu yazı Diyanet aylık dergiden istifade edilerek hazırlanmıştır.

Tâziye kavramı bazı hadislerde geçmektedir. Abdullah b. Mes‘ûd’un rivayet ettiğine göre Hz. Peygamber, “Başına bir musibet gelene tâziye ziyaretinde bulunan kimseye musibete uğrayanın sevabı kadar sevap verilir” buyurmuştur (İbn Mâce, “Cenâʾiz”, 56; Tirmizî, “Cenâʾiz”, 71). Kaynaklarda bu hadisin bilhassa cenazeyle ilgili olarak ele alınması hadisteki musibet kelimesinden ölümün anlaşıldığını göstermektedir. Diğer bir hadiste, yaşadığı bir ölüm acısından dolayı mümin kardeşine tâziyede bulunan kimseyi Allah’ın kıyamet gününde herkesin gıpta edeceği güzellikte bir elbiseyle donatacağı bildirilir (Hatîb, VII, 397). Bazı hadislerde Hz. Peygamber’den tâziye örnekleri yer almaktadır. Meselâ oğlu vefat etmek üzere olduğu için büyük acı çeken kızı Zeyneb’i, “Veren de alan da Allah’tır; O’nun katında her şeyin belli bir vakti vardır” şeklinde teselli etmiştir (Buhârî, “Cenâʾiz”, 33; Müslim, “Cenâʾiz”, 11). Bu ifadelerin sonraki dönemlerde müslümanlar arasında yaygınlaşan tâziye sözlerine örnek teşkil ettiği anlaşılmaktadır. Çocuğu ölen Muâz b. Cebel’e Resûl-i Ekrem’in yazdığı rivayet edilen bir mektuptaki ifadeler de Kalkaşendî’ye göre en anlamlı tâziye örneğidir (Ṣubḥu’l-aʿşâ, IX, 82-83). Mektupta canlarımız, mallarımız ve aile fertlerimizin Allah tarafından bize bağışlanmış tatlı hediyeler, geçici bir süre için yanımıza bıraktığı emanetler olduğu belirtilir ve Allah’ın evlât vererek kulunu sevindirmesi gibi onu geri alması halinde kulunu mükâfatlandıracağı, böyle durumlarda Allah’ın rahmetine, mağfiret ve hidayetine erişmek için sabretmek gerektiği, ağlayıp sızlamanın gideni geri getirmeyeceği ifade edilir (Hâkim, III, 273). İslâm âlimleri, bu tür rivayetlere dayanarak tâziyenin hem erkekler hem kadınlar için sünnet veya müstehap olduğunu kaydetmiştir. Kadının, kocası dışındaki bir yakınının ölümü halinde üç günden fazla yas tutmasının câiz görülmediğini ifade eden hadisi delil gösterip (Müsned, VI, 37, 249, 286; Buhârî, “Cenâʾiz”, 31; Ebû Dâvûd, “Ṭalâḳ”, 43) tâziye süresinin üç gün olduğu söylenmişse de bazı âlimler tâziyeyi bir süreyle sınırlamayı isabetsiz bulmuşlardır. Ağırlıklı görüşe göre tâziyenin definden sonra ve cenaze yakınlarının evinde yapılması münasiptir, nitekim uygulama da bu yönde gelişmiştir. Camide tâziyede bulunulması mekruh sayılmıştır. Baş sağlığı için birçok kişinin gelebileceği dikkate alınarak tâziye yerinde fazla kalınmaması tavsiye edilir. Ca‘fer b. Ebû Tâlib şehid olduğunda Resûlullah etrafındakilere Ca‘fer’in ailesinin üzüntüleri sebebiyle yemek hazırlayacak durumda bulunmadığını söylemiş ve onlara yemek yapmalarını öğütlemiştir (Tirmizî, “Cenâʾiz”, 21; İbn Mâce, “Cenâʾiz”, 59). İslâm âlimleri bu rivayetten hareketle cenaze evine yemek götürmenin sünnet olduğunu belirtmiştir. Uygulamada da ölü evinde tâziye süresince yemek pişirilmez; cenaze yakınlarına ve tâziye için gelenlere ikram edilmek üzere komşular cenaze evine yemek getirir.

Müslümanlar akraba, komşu ve tanıdıklarından birinin yakını vefat ettiğinde cenaze namazına katılmayı hem dinî hem insanî bir görev bilir. Defin işleminin ardından genellikle cenaze evine veya tâziye için belirlenmiş başka bir yere gidilerek ölenin yakınlarına tâziyede bulunulur. Bazı yörelerde definden sonra cenaze yakınları, mezarlığın uygun bir yerinde ya da cenaze evinin önünde bir araya gelip cenaze törenine katılanların tâziyesini kabul ederler. Ölü evi ziyaretçilere yetmediği takdirde komşulardan biri evini tâziye için açar. Tâziyeye gelenler bazan yanlarına bir okuyucu alarak ölünün ruhu için Kur’an’dan birkaç âyet (çoğunlukla Bakara sûresinin 153-157. âyetleri) okuturlar. Bazı yerlerde mahallenin imamı birkaç gün süreyle cenaze evine gelir ve Kur’an okuma görevini ifa eder. Kur’an okunduktan sonra “el-hükmü lillâh, innâ lillâh” gibi ifadelerle Allah’tan gelene razı olmak gerektiği belirtilir. Ölen hakkında, “Allah rahmet eylesin; mekânı cennet olsun; Allah gittiği yerde utandırmasın; Allah taksiratını affetsin” gibi sözlerle dua edilir. “Geride kalanların başı sağ olsun; Allah sabırlar versin; merhumun geride kalanlarına Allah hayırlı uzun ömürler versin; Allah başka acı göstermesin; ölenle ölünmez, er geç hepimiz öleceğiz, Allah iman nasip etsin” gibi cümlelerle ölenin yakınları teselli edilir. Yaşlı ve hatırlı kişiler, kendilerini kontrol edemeyecek derecede ağlayıp dövünen cenaze yakınlarını ölümden kurtuluş olmadığı, isyan etmemek gerektiği vb. sözlerle yatıştırmaya çalışır. Hz. Peygamber’in ölenler hakkında çirkin sözler söylemeyi yasaklayan, ölüleri iyilikle anmayı emreden hadislerine göre (Ebû Dâvûd, “Edeb”, 42; Tirmizî, “Cenâʾiz”, 34; Nesâî, “Ḳasâme”, 22) tâziye için gelenler ölünün iyi taraflarından bahseder, güzel hâtıraları yâdeder. Bazı yörelerde ölümden sonraki ilk bayram yas bayramı sayılır; ölenin evinde cenaze yeni çıkmış gibi bir matem havası yaşanır, tâziye ziyaretleri yapılır.

Butalihsiz durumda insanların çok emeği vardır. Kimi sözünü tutmamış, kimi yalan söylemiş, kimi yüzüstü bırakmıştır. Yalnızlık bir süre sonra tiryakilik de yapar. Buna dikkat etmek lazım. İnsan bir kez bu konfora alıştı mı bir daha dönemez kalabalığa. Dönse de asıl yalnızlığı başlamıştır artık.

NOT:DÜZELTME :KÜRŞAT YOZCU

Havalar soğumaya başlamış, ilk yağmurlar toprakla buluşmuş ama istenilen miktarda yağmamak içinde her geçen gün insanı umutsuzluğa sevk edecek kadar da güneş parlıyor, yağmur bulutları ufukta görülmüyordu. Ihlamur ağacının yaprakları sararırken diğer ağaçlardaki yapraklarda renklerini karışık hâle getirerek sarıya doğru yol almaya girişmiş, çatılarda yuva kuran leylekler çoktan başka memleketlere yol almak için yollara revan olmuştu.

Turan Çavuş her zamanki gibi yine binlerce kilogram buğdayı toprakla buluşturmuş ve bunun için günlerce tüm aile uğraşmıştı. Havada bir parça bile bulut yoktu. Günler geçiyor ama bir türlü güz yağmurları istediği gibi olmuyor, toprak ve buğday tohumları bir türlü kaynaşmıyordu. Yavaş adımlarla tarlanın başına kadar gelmiş, dudaklarında dua mırıltıları kendi kendine bir şeyler söyleniyordu. Bir avuç toprak aldı, koklayıp tarlaya saçaladı. Toprağın kokusu genzini yakarken, umutsuzlukla karışan korku kendini daha çok hissettirdi. Her tarafa borçlanmış, masraflar katlanarak geçen yıla göre daha da büyüyerek gelmiş, ne yapacağını bilmeyen bir yaralı ruha dönüşmüştü. Korkuyordu. Bunca çoluk çocuk nasıl aç kalmadan yaşayacak, borçlar nasıl ödenecekti. Biraz daha yürüdü ve durdu, oturdu. Toprağın kuruluğunu daha yakından gördü irkildi, korkusu daha da büyüdü. Birden birkaç damla ter alnından göğsüne doğru yuvarlandı ve kendine geldi. Yürüdü, yürüdü ve sonra tekrardan başını kaldırıp gökyüzüne baktı, eğildi yerden bir avuç toprak aldı. “Satılık Köy” filmindeki Ağa’nın serzenişi aklına geldi, gülümsedi. Aç mezarı yoktu ama yokluk hele hele umutsuzluk insanı için için yerle bir eden bir duyguydu. 

Korku, her insan için doğal bir duygu olduğu kadar algılanan bir tehdide karşı insan vücudunun geliştirdiği bir savunma mekanizmasıydı. İnsanı gergin tuttuğu kadar birçok uyarana karşıda diri tutardı. Korkularıyla yüzleşenler korkularıyla baş edebilir ve korkmamayı da öğrenirlerdi. Ama umutsuzlukla yoğrulan korku insan ruhunu da daha çok yaralıyordu. Güneşli her gün, yağmursuz geçen sonbahar, havada toprağı savuran rüzgar, ellerinde topraktan kalan tozlar ve her şeye korku dolu gözlerle bakmaya başlayan insan. Öyle ki Turan Çavuş bakışlarında umutsuzluk olmayan biriydi. Ancak yağmursuzluk ve korku onun da teninin ateşini yükseltmiş, kalbini korkunun sarmasına izin vermiş, umutlarını yok etmiş bir savaştan mağlup ayrılmış komutan edasında her gün tarlanın etrafında dönüp duruyordu. Uyku, huzur çoktan yerini kaygı ve korkuya teslim etmiş, uykusuz geçen her gece sabah parlak bir güneşin doğmasıyla içindeki korkunun büyümesini engelleyememişti. 

Allah var gam yoktu, tamam ama her geçen yağışsız gün onun düşünceleriyle birlikte ruhunu da yakıyor ve yaşam umudunu biraz daha kırıyordu. Turan Çavuş tarlanın başından ayrılırken “kaçış yok kaderin çemberinden” diyerek mırıldandı, başını kaldırıp gökyüzüne tekrardan baktı. Yürüdü ağır adımlarla içinde korkusu büyüyerek.

Kemal TÜRK

Kemal TÜRK 

KAYNAKÇA:
Korku Türünün Dünya Çocuk Edebiyatındaki Yeri ve Türk Çocuk Edebiyatında Yaygın Olmamasının Nedenleri 
Hakan İSKENDER

Bir yere gitmek için üzerinden geçilen yer, hat, çizgi, tarz ve maksat olarak anlam bulan yol kelimesi; çare aramak, göstermek, yürümek ve düzen anlamlarını da kapsayabilir. Yola gelmek, yola yatmak, yola revan olmak, yolları tutmak, yolları ayrılmak gibi anlamları da insanoğlu zamanla bu kelimeye yüklemeyi başararak yol kelimesinin anlamı üzerine hayatında birçok olayı da ilişkilendirmeyi uygun görmüştür. 

Yolcu kelimesine ise yola çıkmaya hazırlanan veya yolda hareket hâlinde olan kimse olarak anlamlar yüklemiş, dolayısıyla bu iki kelimeyi yerli yerine oturtmayı başarabilmiştir.

Yolun anlamlı olması doğrudan doğruya yolcunun aldığı karara bağlıdır. Uzunluk veya kısalık göreceli olup zaman ile çok da ilgisi yoktur. Yolu anlamlı kılan yolcunun kendisi ve ortaya koyduğu eylemdir. Birçok kişi yolun meşakkatinin ve uzunluğunun önemli olduğunu vurgularken bir grupta yolda karşılaşılan ve yaşananların daha önemli olduğunu anlatır. Yola anlam katan yolcunun ortaya koyduğu eylemidir. Geçenlerde sosyal bir platformda gördüğüm bir portre de yolcu çıplak bir kadın olarak bir atın üzerinde hareket ederken, etrafta onun yaptığı şehrin bir ucundan diğer ucuna bu kısa ama anlamlı yolculuğu görmemek için gözlerini kapayarak, perdelerini bile açmadan bu yolcunun yolunun bitmesini bekleyen insanlar aynı zamanda yaptıkları bu eylemle hem yolcunun iffetini koruyor hem de insani bir davranış gösterdiklerinden dolayı şehrin kralı tarafından ödüllendiriliyordu.

Yolun kendisi varılacak yerden, kavuşulacak ve ayrılınacak kişilerden bile daha önemli asıl eylemdir. Aslında gidinilecek en iyi yol içimize yani ruhumuza, kendi öz benliğimize yapılan yolculuktur. Çünkü bu yolculukta yolda yolcuda insanın kendisi olup, kendini arama, kendini bulma, kendini tanıma ve varılacak yer ise gerçek insan olmanın zevkine ulaşmak olsa gerektir. 

İbrahim Tenekeci’nin dediği gibi:

"Yaş ilerledikçe daha iyi anlıyoruz. Yolcu gider, Han yıkılır, Fakat yol kalır..."

Yolunuz açık, bahtınız güzel olsun.

  Kemal TÜRK

“Sizden önceki ümmetlerden birinde yaralı bir adam vardı. Yaranın acısına dayanamadığından bir bıçak alıp elini kesti. Kanaması durmadı ve sonunda öldü. Bunun üzerine Yüce Allah (cc), "Kulum, kendisi konusunda benden daha acele davran(arak canına kıy)dı. Ben de ona cenneti haram kıldım." buyurdu.”

حَدَّثَنَا جُنْدُبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ… قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ رَجُلٌ بِهِ جُرْحٌ، فَجَزِعَ فَأَخَذَ سِكِّينًا فَحَزَّ بِهَا يَدَهُ، فَمَا رَقَأَ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: بَادَرَنِى عَبْدِى بِنَفْسِهِ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ.”

(B3463 Buhârî, Enbiyâ, 50)

***

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) : قَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمْ الْمَوْتَ مِنْ ضُرٍّ أَصَابَهُ، فَإِنْ كَانَ لَا بُدَّ فَاعِلًا فَلْيَقُلْ: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتْ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتْ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي.”

Enes b. Mâlik'ten (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:

“Hiçbiriniz başına gelen bir sıkıntıdan dolayı ölümü istemesin. Eğer mutlaka isteyecek olursa, "Allah'ım, yaşamak benim için hayırlı olduğu sürece beni yaşat, ölüm benim için hayırlıysa canımı al!" desin.”

(B5671 Buhârî, Merdâ, 19)

***

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “مَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَهْوَ فِى نَارِ جَهَنَّمَ يَتَرَدَّى فِيهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ تَحَسَّى سَمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَسَمُّهُ فِى يَدِهِ يَتَحَسَّاهُ فِى نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ، فَحَدِيدَتُهُ فِى يَدِهِ، يَجَأُ بِهَا فِى بَطْنِهِ فِى نَارِ جَهَنَّمَ ﴿خَالِدًا﴾ مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا.”

Ebû Hüreyre'den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:

“Bir dağdan aşağı atlayarak canına kıyan kimse, cehennem ateşinde ebedî olarak yüksekten aşağıya atlayıp duracaktır. Zehir içerek canına kıyan kimse, elinde zehri olduğu hâlde, cehennem ateşinde ebedî olarak zehir içip duracaktır. (Bıçak, mızrak gibi) bir demiri karnına saplayarak kendisini öldüren kimse de demiri elinde olduğu hâlde cehennemde o demiri karnına ebedî surette saplayıp duracaktır.”

(B5778 Buhârî, Tıb, 56)

***

عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: أُتِيَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) بِرَجُلٍ قَتَلَ نَفْسَهُ بِمَشَاقِصَ، فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ.

Câbir b. Semüre (ra) anlatıyor: “Oklarla canına kıyan bir adam(ın cenazesi) Peygamber'e (sas) getirildi de (Hz. Peygamber) onun cenaze namazını kılmadı.”

(M2262 Müslim, Cenâiz, 107)

***

Hz. Peygamber (sas), ordusuyla birlikte Hayber Savaşı’nın yapılacağı yere ulaşmıştı. İslâm ordusu ile müşrik ordusu savaşmaya başladılar. O günün akşamında savaşa ara verildi. Hz. Peygamber (sas) kendi karargâhına, düşman kuvvetleri de kendi karargâhlarına döndüler. Müslüman ordusunda Kuzmân ez-Zufurî adında biri de vardı. O, kahramanca savaşıyor ve düşmandan geriye kalanlardan kimi yakalarsa öldürüyordu. Bu durum Hz. Peygamber’e (sas) anlatıldı: "Ey Allah’ın Elçisi! Sahâbîlerin hiçbirisi falan kişi kadar yeterlilik gösteremedi." Allah’ın Elçisi (sas), "Fakat o, cehennem ehlindendir." buyurdu. Duruma çok şaşıran Ebû Ma’bed el-Huzâî, "Ben o zâtı takip edeceğim." dedi ve onunla beraber savaş meydanına çıktı. Kuzmân nerede durduysa o da orada durdu. Hep onu takip etti; o hangi tarafa yöneldiyse o da oraya hareket etti. Nihayet Kuzmân ağır bir şekilde yaralandı. Yarasının acısıyla bir an önce ölmek istedi ve kılıcının sapını yere, keskin ucunu da iki memesinin arasına koydu. Sonra kılıcın üzerine yüklendi ve intihar etti.

Bunun üzerine Ebû Ma’bed el-Huzâî, Resûlullah’a (sas) gelip, "Ben senin Allah’ın Resûlü olduğuna şahitlik ediyorum." dedi. Resûlullah (sas), "Ne oldu?" diye sordu. Ebû Ma’bed, "Cehennemliklerden olduğunu söylediğin adam hakkında söylediklerini insanlar garipsemişlerdi. Bu nedenle ben de, "Bu adamı takip edeceğim." demiştim." diyerek olanları anlattı. Onu dinleyen Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurdu: "Öyle bir kişi vardır ki insanların gözünde cennetliklerin yaptığı işleri yapar ama o cehennemliktir. Yine öyle bir kişi vardır ki o da insanların gözünde cehennemliklerin yaptığı işleri yapar ama o cennetliklerdendir."  "Ameller ancak sonuçlarıyla değerlendirilir." buyurdu.

Hz. Peygamber (sas), fetanet, basiret ve feraseti ile Kuzmân’ın hâlinde diğer sahâbîlerin muttali olamadığı bir duruma vâkıf olmuş ve onun sonunda cehenneme sürükleneceğini anlamıştı. Nitekim Resûl-i Ekrem’in (sas) söyledikleri doğru çıkmış, savaşta gösterdiği bunca kahramanlığa rağmen Kuzmân hayatını intiharla sonlandırmıştı. Hâlbuki bu şahıs, her ne acı çekerse çeksin, Allah’ın (cc) verdiği canı almamalıydı. Ve kendisini şehitlik beklerken, intiharın bedelini ödemek durumunda kalmamalıydı.

Kişinin ölümle sonuçlanacağını bildiği hâlde kendi hür iradesiyle, bilinçli bir şekilde ölümü tercih etmesi ve hayatına son vermesi anlamına gelen intihar, her şeyden evvel Allah’ın (cc) kendisine verdiği canı almak demektir. İntihar, insanın hayatında kötü bir son olup cehenneme götüren büyük günahlardandır. İnsan, kendi canı da olsa neticede Allah’ın (cc) verdiği bu emanete hıyanet etmemelidir.

İslâm, insanı şerefli bir varlık olarak tanımlar. O, hem bedenen hem de ruhen diğer canlılardan daha üstün yaratılmıştır. Ayrıca Kur’ân-ı Kerîm’de insan hayatının dokunulmaz olduğu belirtilmiş ve kasten bir cana kıymanın bütün insanları öldürmek gibi olduğu ifade edilmiştir. Henüz ana rahminde iken, ‘yaşama hakkı’ yani dokunulmazlık kazanan insanoğluna karşı işlenebilen en büyük suçlardan biri onun hayatına son vermektir. Zira İslâm’ın gaye edindiği temel ilkelerden biri de canın korunmasıdır ve dinimiz bunu güvence altına almak için birçok ahlâkî ve hukukî hükümler getirmiştir. Ayrıca Allah (cc), hayatı verenin de alacak olanın da sadece kendisi olduğunu açıkça ifade etmiştir. Bedende emanet olarak duran ruhu alma yetkisi sadece O’na aittir. Dolayısıyla kişinin kendi hayatına son verme yetkisi ve hakkı bulunmamaktadır.

İnsanları hayatlarına son vermeye sürükleyen pek çok neden vardır. İntiharı tetikleyen unsurların en başta gelenlerini, psikolojik ve fiziksel rahatsızlık ve hastalıklar, ailede iletişimsizlik, geçimsizlik, şiddet ve baskı, geçim zorluğu, alkol ve kumar, sosyal baskı ve toplumda küçük düşme gibi çeşitli sebepler oluşturmaktadır. İntiharı tetikleyen bu faktörler, kişinin ailesi ve çevresi tarafından dışlanması sonucu kendini yalnız hissetmesi, hayatın onun için anlamsızlaşması, mutsuzluğu ile birleşince intihara sebep olabilmektedir. Aynı şekilde bazı insanlarda görülen hazcılık, sınırsız özgürlük ve kuralsızlık da intihara sevk eden etkenlerdendir. Toplumda meydana gelen ekonomik ve sosyal dengesizlikler ve mânevî değerlerin zaafa uğraması da kendine sağlam dayanak bulamayan kişilerin, ne yazık ki intiharı bir çare olarak görmesine neden olabilmektedir.

Büyük sıkıntılar ve psikolojik hastalıklar neticesinde ortaya çıkan akıl ve bilinç kaybı sonucu kişinin kendini öldürmesi ise intihar olarak değerlendirilmemelidir. Çünkü bu kişilerin akılları başlarında değildir ve şuurlu hareket edememektedirler.

Uzmanlarca daha birçok sebebi sıralanan intihar, olgun imana sahip, dinî inançları kuvvetli Müslümanlarda çok nadir olarak görülmektedir. Bunun nedeni de müminin Allah’ı (cc) sürekli olarak yanında hissetmesi, hiçbir zaman yalnızlık duygusuna kapılmaması, kadere inanması ve böyle bir şeye kalkışmanın âhirette azaba neden olacağını bilmesidir.

Zaten intihar ilâhî kaynaklı dinler tarafından doğru bir çözüm yolu olarak da kabul görmemiştir. Bütün ilâhî dinler insanın canına kıymasının günah olduğunu bildirmiştir. İntihar tıpkı cinayet gibi bizden önceki ümmetlerde de yasaklanmış bir fiildir. Bu da onun cinayet işlemekten farklı bir şey olmadığını göstermektedir. Konuyla ilgili olarak Hz. Peygamber (sas), bize şu ibretli olayı anlatmaktadır:

"Sizden önceki ümmetlerden birinde yaralı bir adam vardı. Yaranın acısına dayanamadığından bir bıçak alıp elini kesti. Kanaması durmadı ve sonunda öldü. Bunun üzerine Yüce Allah (cc); "Kulum kendisi konusunda benden daha acele davran(arak canına kıy)dı. Ben de ona cenneti haram kıldım." buyurdu."

İnsan, Rabbinin bahşettiği bedeninin ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. Allah Resûlü’nün (sas), "Bedeninin de senin üzerinde hakkı vardır." sözü bedenin insan için emanet olduğu gerçeğine işaret eder. Bu nedenle İslâm, bırakın insanın kendi hayatına son vermesini, herhangi bir organına zarar vermesini bile yasaklamıştır.

Hz. Peygamber (sas) Medine’ye hicret edince Tufeyl b. Amr da onun yanına hicret eder. Tufeyl’le birlikte kavminden bir zât da hicrete katılır; fakat Medine’de sıkılır. Bir süre sonra o kişi hastalanır, oklarıyla parmak eklemlerini keser ve kanı durmaz ve sonunda ölür.

Daha sonra Tufeyl b. Amr onu rüyasında güzel bir şekilde görür, fakat adamın elleri bir şeyle kaplıdır. Tufeyl ona, "Rabbin sana ne yaptı?" diye sorar. O da, "Peygamberi’nin (sas) yanına hicret ettiğim için beni affetti." diye cevap verir. Tufeyl, ellerinin durumunu sorunca da, kendisine, "Senin bozduğun bir organını biz düzeltmeyeceğiz." denildiğini belirtir. Tufeyl rüyasını Hz. Peygamber’e (sas) anlattığında ise Peygamberimiz (sas), "Allah’ım, onun ellerini bağışla." diye dua eder.

Hayber Savaşı’nda Kuzmân’ın kendini öldürmesiyle bu olayda anlatılan zâtın ölmesi arasında fark vardır. Kuzmân yarasının acısına dayanamayarak kılıcını göğsüne saplamak suretiyle dönüşü olmayacak bir şekilde ölümü seçmiştir. Tufeyl’in anlattığı bu kişi ise muhtemelen ellerinde bulunan kangren benzeri bir rahatsızlığın vücuduna yayılmasını engellemek, acıyı sonlandıracak şekilde kendisini tedavi etmek amacıyla parmaklarını kesmiştir. Sonuç olarak ikisi de ölmesine rağmen, niyetleri farklı olduğundan dolayı birincisini intihar olarak değerlendirmek mümkünken, ikincisi, intihar kastı olmaksızın ölümle sonuçlanmış bilinçli bir eylemdir. Sonuçta âhirette, yaptığımız fiillerin değerlendirilmesinde niyet önemli bir yer tutmaktadır.

İslâm’ın insan hayatını kutsal saydığını, değil intihar etmek, hayatın tehlikeye atılmasına dahi izin vermediğini gösteren diğer bir olayı ise Amr b. Âs anlatmaktadır: "Zâtü’s-Selâsil Gazvesi’nde iken soğuk bir gecede ihtilâm oldum. Boy abdesti alırsam hastalanıp öleceğimden endişelenip teyemmüm ettim ve arkadaşlarıma böylece sabah namazını kıldırdım. (Medine’ye döndükten sonra) bunu Resûlullah’a (sas) haber verdiler. Resûlullah (sas), "Amr, sen ashâbına cünüp olarak namaz mı kıldırdın?" diye sordu. Neden yıkanmadığımı Hz. Peygamber’e (sas) anlattım ve Cenâb-ı Allah’ın (cc), "Kendi kendinizi öldürmeyin; şüphesiz Allah (cc) size karşı çok merhametlidir." âyetini işittiğimi söyledim. Bunun üzerine Peygamber (sas) güldü ve hiçbir şey demedi.

İnançlı insan, başına gelen musibetler karşısında kendine zarar vermeyi düşünmek yerine, bu sıkıntıların kendisi için birer imtihan olduğunu hatırlar. Allah Resûlü’nün (sas) ifadesiyle, "Müminin hâli ne hoştur. Onun bütün işleri hayırlıdır. Bu duruma müminden başka hiç kimsede rastlanmaz. Mümin bir nimete kavuştuğunda şükreder, bu onun için hayırlı olur. Darlık ve sıkıntıya düştüğünde sabreder, bu da onun için hayırlı olur."

İşte bu bilince sahip olan mümin, canına kıymak gibi bir hataya düşmez, sabreder. Çünkü Peygamber Efendimiz (sas), başa gelebilecek sıkıntı ve musibetler karşısında sabretmemiz gerektiğini belirtmiş ve ölüm temennisinde dahi bulunmamamızı tembihlemiştir: "Hiçbiriniz başına gelen bir sıkıntıdan dolayı ölümü istemesin. Eğer mutlaka isteyecek olursa, "Allah’ım, yaşamak benim için hayırlı olduğu sürece beni yaşat, ölüm benim için hayırlıysa canımı al!" desin."

Mümin, başına gelenler karşısında, "Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele. Onlar, başlarına bir musibet gelince, "Biz şüphesiz (her şeyimizle) Allah’a (cc) aidiz ve şüphesiz O’na döneceğiz." derler." âyetini prensip edinerek imtihanı başarıyla vermeye çalışır. O, Allah’ın (cc) her zaman sabredenlerle beraber olduğunu ve her zorluktan sonra kolaylıklar verdiğini çok iyi bilir. Ayrıca sabrına karşılık Yüce Allah’ın, "Sabredenlere mükâfatları elbette hesapsız olarak verilir." müjdesini düşünerek teselli bulur. Peygamber Efendimizi (sas) örnek alarak her durumda ve her şeyden Allah’a (cc) sığınır. Rabbinin rahmetinden hiçbir zaman ümidini kesmez. En önemlisi o, ölümün bir son olmadığını bilir. Onun açısından ölüm, dünyadaki yolculuğunun sonu ve ebedî hayata açılan kapısıdır. Âhiret inancı olmayan biri için ise intihar ne yazık ki bir çözüm gibi görülebilmektedir.

İnanan bir insan, intihar ederek yaşamakta olduğu problemlerden kurtulmaya çalıştığı takdirde ebedî hayatında azaba duçar olacağını bilmelidir. Âhiretteki azabın yanı sıra intihar eden kişi geride bıraktığı annesini, babasını, eşini, çocuklarını ve akrabalarını üzüntüye boğacak, kim bilir onları ne tür sıkıntılara sürükleyecektir. Çocukları varsa onların yetim veya öksüz olarak sevgiden yoksun yetişmesine neden olacaktır.

Peygamberimizin (sas) haber verdiğine göre herhangi bir biçimde intihar edip kendini öldüren kişi kıyamet gününde kendine aynı şekilde ebediyen azap edecektir. Bu bağlamda Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurur: "Bir dağdan aşağı atlayarak canına kıyan kimse, cehennem ateşinde ebedî olarak yüksekten aşağıya atlayıp duracaktır. Zehir içerek canına kıyan kimse, elinde zehri olduğu hâlde, cehennem ateşinde ebedî olarak zehir içip duracaktır. (Bıçak, mızrak gibi) bir demiri karnına saplayarak kendisini öldüren kimse de demiri elinde olduğu hâlde cehennemde o demiri karnına ebedî surette saplayıp duracaktır."

Hz. Peygamber’e (sas) namazını kılması için kendini oklarla öldüren bir adamın cenazesi getirilmişti. Fakat Hz. Peygamber (sas) onun cenaze namazını kılmadı. Belki de Müslümanları, şiddetle sakınılması gereken bu yoldan alıkoymak amacıyla o adamın cenaze namazını kılmamıştır. Fakat intihar eden bir başka kişinin cenaze namazını kılmalarını ashâbına emretmiştir. Zira intihar eden kişi İslâm’dan çıkmış olmaz ve ölen her Müslüman gibi onun da cenaze namazını kılmak geride kalanların yerine getirmesi gereken bir görevdir.

Her ne kadar dinimizin insana verdiği değer ve inananlarına aşıladığı dünya görüşü sayesinde Müslüman ülkelerdeki intihar oranları, Batılı ülkelere göre çok düşükse de intihar, çağımızın bir gerçekliği olarak karşımızda durmaktadır.

Genç yaşta gerçekleşen intiharların engellenmesinde ise aile içi sağlıklı iletişimin önemli bir rolü vardır. Çünkü hayatının baharında olan ve daha çok duygularıyla hareket ettiği için sağlıklı bir muhakeme yapamayan birçok gencimiz, ne yazık ki çocuklarıyla iyi bir iletişim kuramayan ebeveynlerin uyguladıkları baskılar sonucu intihar etmeyi seçmektedirler.

Sonuç olarak, her Müslüman bu dünyada imtihan için bulunduğunun farkında olarak başına gelen sıkıntılar karşısında sabretmesini bilmeli ve bunun kendisi için Allah katında büyük bir mükâfat vesilesi olduğunun bilinciyle sorunlarını halletmeye çalışmalıdır. Zira hayattan vazgeçmeden, sabrederek ve Allah’a (cc) sığınarak sıkıntılarla mücadele etmek, Müslüman olmanın gereğidir. İntihar ise mücadeleden kaçıştır. Allah’ın (cc) verdiği emanete ihanettir.

Can bu tende, bu bedende emanettir. Dolayısıyla inanan insan, emanete ihanet etmemelidir. İnsanoğlu için en büyük hedef Müslüman olmak, Müslüman ölmektir. Nitekim Yüce Allah (cc) da bizden bunu istemektedir: "Ey iman edenler! Allah’a (cc) karşı gelmekten nasıl sakınmak gerekiyorsa öylece sakının ve ancak Müslümanlar olarak ölün."

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

11'inci yüzyılda İngiltere'nin Coventry şehrinin lordu olan Lady Godiva’nın eşi Leofric, kentin ekonomisini güçlendirmek için vergileri ağırlaştırdı. Kocası yüzünden halkın giderek yoksullaşmasına kayıtsız kalamayan Lady Godiva ise, ondan vergileri düşürmesini istedi. Lord Leofric buna şiddetle karşı çıktı. Godiva’nın ısrarı devam edince de, sokakta çırılçıplak dolaşması karşılığında vergileri düşüreceğini söyledi. Lady Godiva’nın muhafazakar olması ya da dönemin muhafazakar bir yapıya sahip olmasının etkisiyle Leofric, eşinin bu teklifi kabul edebileceğini hiç düşünmemişti. Hıristiyanlıkta çıplak gezmenin büyük günah olduğu, erkeklerin ise çıplak kadına bakınca cehenneme gideceğine dair yaygın görüş vardı. Lady Godiva ise beklenmeyeni yaptı; atın üstünde, uzun saçlarını açarak bütün şehri dolaştı. Bu esnada halk, Lady Godiva’nın kutsal amacına saygı duydukları için evlerine girip kapıları, pencereleri kapattı. Gizlice Lady Godiva'ya bakan tek kişi olan Tom ise kör oldu ve böylece İngiliz edebiyatında yer bulan 'Peeping Tom' (Röntgenci Tom) tabiri doğdu.

Sonuç olarak Lord Leofric vergileri düşürdü. Lady Godiva ise özgürlüğün simgesi haline geldi. Cesareti, kararlılığı ve saflığıyla birçok kişiye ilham oldu. Hala hakkında bir sürü efsane anlatılır. Gerçekten çıplak olmadığı, hikayede soyut bir çıplaklığın kast edildiği ya da saçlarının aslında kısa olduğu, kilisenin onu uzun saçlı resmettiği gibi söylemler var. Her ne olursa olsun Lady Godiva’nın tarihi etkilediği bir gerçek. Hikayesi şiirlere ilham verdi, resimleri yapıldı, hatta 1982 yılında keşfedilen bir göktaşına adı verildi. Bununla beraber 1678 yılında Coventry’de onun adına bir gösteri yürüyüşü düzenlendi, 1955 yılında filmi çekildi ve Femen grubunun ilham aldığı kadın oldu. Broadgate şehir merkezinde de Lady Godiva’nın heykeli bulunuyor.

Milyonlar sokaklara caddelere bulvarlılara koşuyor, arabalar çılgınca kornalarını çalıyor,  gençler, kadınlar, çocuklar arabaların pencerelerinden bayraklarını sallıyor, yüksek sesli takım marşları, müzikleri her yanı inletiyor. Öyle ya birtakım şampiyon olmuştur.

Yüz yıllık rekabet, zafer sarhoşluğu, çılgın insan bağırtıları, akşamın sisli ufkunu daha da karartıyor.  Silahlar patlıyor,  havai fişekler atılıyor. Öyle ya bir takım şampiyon olmuştur, ezeli rakibini yenerek zafer elde etmiştir

 Futbol günümüz de basit bir spor olmaktan çıkmıştır. Futbol küresel sermayenin,  üzerinde hegemonyasını kurup işlettiği,  milyarlarca insanı oluşturduğu faşist kültürle başka bir varlığa dönüştüren adi bir dönüştürücü rolünü üstlenmiştir.

Futbol artık bir dindir bu dinin milyonlarca müntesibi vardır. Her bir takım bu dinin bir tarikatı, takım başkanları bu ilkel, faşist dinin tarikat lideri,  teknik direktörler,  oyuncular bu dinin keşişi, papazı ve ruhbanlarıdır.  Taraftarlar ise bu dinin farklı tarikatlarda ki bağlılarıdır. Holiganlar, cezbeye gelip maçlarda boğazları yırtılırcasına bağıran, yeri gelip bayrak, yeri gelip sallama ve satırlar sallayarak gözü karalık sergileyen kabadayı tıynetli yeniçerilerdir. Taraftarlar, her tarikatta, cemaatte olduğu gibi tüm fedakârlığı üstlenen,  takımı sırtlayan,  takımı için para harcayan, maç kovalayan saatlerce yaz kış sıralarda bekleyen ve 90 dakika sürecek o çılgın tapınma seanslarında aynı tonla ve  enstrümanlarla dakikalarca arada her türlü küfür ve hakaretler sözleriyle karışık bağırtılarını meşk eden zavallılardır. Bu dinin tapınakları elbette stadyumlardır. 90 dakikalık bir maçın heyecan ve kesitlerini başa sararak defalarca izleyip bu ilkel ayinin tüm sahnelerini günlerce tv programlarında tartışarak rant devşiren propaganda yapan spor medyası ise bu dinin davetçi sınıfını teşkil etmektedir.

 Futbol bir dindir,  içinde Allah'ın hesaba katılmadığı, öbür dünyanın umursanmadığı, hayat pahalılığının, enflasyonun devülasyonun, terörün, doğal felaketlerin, deprem gibi endişelerin unutturulduğu,  milyonların hafızalarını, duygularını, yıkıma uğratan bir morfindir.  Futbol,  ülkesini adaletle yönetmekten aciz yöneticilerin halklarının sorgulama yeteneklerini yok ettiği kitlesel bir uyuşturucu ve sömürü aracıdır.

 Futbol en büyük kumarların üzerinde oynandığı, milyonların ümitlerinin sömürüldüğü, buna rağmen sürdürülebilirliği, kalıcılığı gittikçe perçinlenen toplumsal bir bukağı, tasma veya zincirdir. Bu tasma ve zincirlerin ucu, bu dinin en büyük baronlarının ellerindedir. Aşağılık,  bayağı ve çıkarcı kapitalist sermayenin patronları bu zincirlerin ucundan tutmak ve kitlelere hükmetmek için sıraya girmişlerdir.

Bu ülkenin aziz halkı, yüzlerce yıldır gerçek zaferlere susamış, bilgelik, saygınlık, anlayış, nezaket ve nezafetini kaybetmiş bir durumdadır. Tarihte şehir surlarından ordularıyla seferden dönen hakanların zafer haberleri ile sokağa dökülen, şehrin en büyük camisinde şükür namazı için toplanan ecdadın torunlarının düşmüş olduğu sefalet, sefahat ve ahlaki çöküntüye tanıklık etmek isteyenler her derbi maçtan sonra yaşanan rezaletleri gözlemlemesi yeterlidir. Hani zamlardan, sağlık sisteminden, enflasyondan, adli yapıdan şikâyetçiydiniz.  Şampanyalar patlatarak çılgınlar gibi eğleniyorsunuz. Ağızlarınızdan çıkan naralar, bağırtılar, çığlıklar, küfürler her yanı inletiyor.  Oysa aynı saatlerde Gazze'de katliam zincirlerine bir yenisi ekleniyor, Siyonist köpekler bir kampı yerle bir ediyor yüzlerce ölü ve yaralı kimin umurunda. Siz kitlelerin tatmin aracı haline gelmiş iğrenç tarzınızla kazanılan bir maçı yüzyıllık rekabet masallarıyla pazarlamaya devam ederken, kafirle zamanı adem'den beri rekabet halinde oluşumuzu dikkatlerden kaçırıp toplumsal şuurun köklerine kezzaplar döküyorsunuz. Kâfir tepemizde ve hissiz kalabalıklar böyle bir rekabetten haberdar bile değildir.

 Şeytanla savaşımızdan ve şeytan ordularının her gün içimizden binlercesini cehenneme sürüklemesinden bihaber hayat süren, topluma,  insanlara ve Müslümanlara karşı yüzlerce cephenin açıldığı şu sürüngen çağda, harp meydanında, safını belirleyememiş milyarlarca insanın, korkunç bir savaşın içinde bulunduğundan habersiz yaşayan  zavallıların, dökülen kanlarında sömürülen emeklerinde maalesef futbol denilen Vandal bir dinin rolü gün geçtikçe artmaya devam etmektedir.

 Gerçek zafer,  yerin altı ve üstünün,  hakkın,  adaletin hükümranlığına teslim olması ile gerçekleşecek, futbol dini dâhil diğer bütün batıl dinlerin, izmlerin, ideolojilerin, cereyan ve akımların, vahyin kutsi hakikati karşısında diz çöküp yok olmasıyla gerçekleşecektir. “ De ki hak geldi, batıl zâil oldu çünkü batıl, zail olmaya mahkûmdur.” İsra/ 81

Evet sevgili kader dostlarım telefonuma gelen bir mesajla bu haftanın engelliler haftası olduğunu öğrendim. İçimden dedim ki mesajlar,etkinlikler, engellinin yanındayız olan boy boy resimler. Ama bir nebze de olsa yine hatırlanmak bazı kardeşlerimin adına seviniyorum.Bizleri hatırlanan hafta bu hafta duymayan kader dostlara duyurulur.   Bu hafta yada hafta girmeden bir gün önceden duyarlı davranıp paylaşım yapanlar sizlere sesleniyorum.

Yapmayın bizim duygularımızla oynamayın bizleri  Reklam malzemesi yapmayın tamam düşünmeniz bile yeter Allah razı olsun cümleniz den günler , haftalar , aylar , yıllar yani ömür geçiyor oluyorsanız her zaman yanımızda olun reklam sevenler.

Bizler sonradan veya doğuştan olan engelli kişileriz ömrümüz son nefesine kadar çok zorluk çekenleriz imtihanı mız büyük inşallah şükür le biter. Hasta oluruz olümüz olur hüzün sevinç yaşarız yanımız da yok olursunuz. Yine de iyi ki varmış bu hafta çıkaran in atasına rahmet olsun.

Haftamız var ama hiç  ne bir sevinç ne bir heyecanım yok Mayıs ayının 10-16 olmuş ellisi yüzü olmuş hiç bir içinde kıpırdama yok ki niye ben bu hafta enğelimi bir yere bırakıp bir hafta da olsa keyif mi sürüyorum yok değişen bir şeyler yok ki yine engelliyim doğru değil mi bizi bizde iyi bilen kader dostlarım ve bize hak veren yüreği güzel kalbi sevgi ile çarpan kardeşlerim bilir. İyi ki varsınız.

Yazıyı fazla uzatma ya gerek yok sevgili arkadaşlarım yine sizler en iyisini ediyorsunuz. Bizleri haftamız ın içinde bir gün bile telefüz ediyorsunuz ya sizlerde var olun. Dışardan durup da  bakmayın yanımızda gelin bizlerin dünya pençeresin den bakarsanız ne dediğimi anlayacaksınız. O zaman ne diyelim Haftamız kutlu olsun. Klişe olmuş bir sözle yazıya son noktayla bitireyim. Bir gün değil 365 gün . Allah'ım sizleri bizleri cümlemizi el ayağa düşürmesin inşallah. Selam ve dua ile kalın.

Gördüğümden farklı, bildiğimden bambaşka bir dünya varmış önümde cereyan eden. Her bir gerçek bir bir gözümün önünde parça parça edilip yalanlanırken ben de oradaymışım aslında. Şahitliğimden bihaber bir şekilde durup izlemişim olan biteni.

Dünyaya diktiğim gözümün her şeyi cam gibi gördüğünü sanırdım, oysa görmezmiş. Duvarlar arkasında kalan antlaşmaları, fillerin karıncaların üstünde tepinip ardından kendilerini mazlum gösterirkenki sahici olmayan mimiklerini ve senaryolarını, kilometreler ötesinde gözüm göre göre parçalanan çocuk cesetlerini, namuslarına tasallut edilen kadınları, evladına ekmek bulmaya giderken vurulan babayı, annelerini tanımadan ölümle tanışan bebekleri görmemişim.

Duymam gereken şeylerden uzak, izbe bir hayat tercih etmişim. Zalimlerin masum çocuklara, masum insanlara ve aslında tüm Müslümanlara yaptıklarının arasında kopan çığlıklar ilgimi çekmemiş, kendimi kendimle hesaplaşmalar yaparken bulmuşum hep. Hiçbir yaraya merhem olamamanın acısından dem vururken açılan yaraların farkında bile olmamak dokunmamış gururuma.

İstemişim ki zorlukla birlikte imdada yetişen kolaylıktan yalnızca “kolay olan”la geçsin ömrüm. Biricik Allah’a inanan gönlüm yalnızca dünya saadetimi düşlesin, kendim için istediğim her şeyi biraz daha kendim için isteyeyim.

Ötekini yok sayarken benim de var olamayacağım aklıma gelmemiş. Açıkçası başkasından bana neymiş.

Bana neymiş savaşlar oluyorsa, bana neymiş açlık birilerinin ölümüne sebepse. Ben hiç hayvan yemlerine muhtaç kalacak kadar aç kalmadım ki. Yağmur sularını avuçlarımda biriktirmeme bile müsaade etmeyen caniler benim kapımı hiç çalmadı. Yıllarca hasretini gönlümde taşıdığım, 8 yıl aradan sonra Rabbimin bana hediye ettiği minicik evladımı hain bir kurşunla elimden almadılar hiç. Ben hiç, yemek bulmak için ardımda bıraktığım evime döndüğümde evimin ve ailemin yok edildiğine şahit olmadım. Dimağımdan Müslümanlık mührünü sökmek için bana işkence etmediler hiç. Kılmak için yerimden zorla doğrulduğum namazlarım vardı benim, hevessiz bir şekilde dururdum namaza. Namaz kılması dahi engellenen, anasından babasından ayrı konulan, tanımadığı adamlarla sırf Müslüman kimliğinden sıyrılsın diye evlendirilen ben değildim.

Tanık olduğum savaşlar siyaset savaşlarıydı, bildiğim tek mahrumiyet ekonomik bunalımlardı. Kendimce kavgalarım vardı lakin ben bu dini kucaklamamın bir kavga sebebi olabileceği ihtimaline çok uzaktım. Rahattım, aç değildim açıkta değildim. Dilimde hüzünlü şarkılar olsa da asla onlar kadar hüzünlenmedim. Talip olduğum cennetin onların da talip olduğu cennet olduğu gerçeğini kavrayamamıştım. Sahiden aynı cennete mi taliptik onlarla? Verdikleri savaşların arasında yüreklerinde diri tuttukları İslam’ı nasıl anlayıp bildiğimi hiç sorgulamamıştım. Bana göre değildi çünkü karmaşık olan şeyler. Namazımı kılar, Ramazan’da oruçlarımı tutar, faiz yemezdim. Bunun ardında kalan şeylerin teferruat olduğunu düşünür, dinin bir hayat olduğunu, yaşayışın kendisinin din olduğunu bilmezdim. Bilmezdim nefes almak, dini uğruna savaşmaktır. Bilmezdim gökyüzü, eğer ben İslam için yaşıyorsam geniştir, aksi halde daracıktır. Bilmezdim benim Müslüman olmam, dilimdeki dua, kalbimdeki iman, kalbinde en ufacık bir küfür kalıntısı olana karşı bir inkar, bir başkaldırıdır.

Bilmedim, görmedim, duymadım.

Elimdeki kolanın, kullandığım kozmetiğin birinin elinde silah olabileceği düşüncesine güldüm, dalga geçtim. Gazze için gözyaşı dökenlere “Çok üzülüyorsan git sen de savaş..” diyebilecek cüreti kendimde bulabildim. Müslümana söylenen ufacık kem söz umurumda olmazken gönlüme diktiğim putlara halel gelecek diye ömrümden ömür gitti. Asaf Halet’in “İbrahim, içimdeki putları devir, elindeki baltayla” derken neyi kastettiğini şimdiye değin anlamamıştım zira elimdeki telefon, kulağımdaki melodi anlama kabiliyetimin önündeki kati bir engeldi. Koşarak uzaklaştığımı görmedim aslımdan, kendimden. Gerçeğimi inkâr etmeyi boynumun borcu bildim.

Ama şimdi ne kaçabilirim ne de reddedebilirim gerçeği. Zalimin zulmüne sebep “La ilahe illallah” cümlesini haykırarak söyleyebilirim. Koşabilirim elimde hakikat bayrağı, kalbimde dolu imanla. Dualarımın arasına kardeşlerimi katabilirim, dokunabilirim kalbime cümle Haktan kelimelerle. Bundan utanç duymam, ezilmem ya da büzülmem. Kendimi bir Müslüman olarak bilmemin sebebi, annemin babamın Müslüman olması sanırdım lakin Filistinli, Doğu Türkistanlı, Myanmarlı, Somalili, Suriyeli Müslüman kardeşlerimi görünce anladım. Kendimi Müslüman olarak biliyorum çünkü kalbimdeki Allah sevgisi var oldukça ben de var olacağım. Kalbimdeki iman varken ben, kardeşimin derdinin ortağı, gözyaşlarının tuzu olacağım, olmalıyım. Dualarımda onların kurtuluşu olurken elimden gelen ne varsa yapmaktan geri durmayacağım. Yapabildiğim en büyük şey boykot etmekse, meydanlarda yürümekse, paylaşımlar yapmaksa, madden yardımda bulunmaksa bunu hafife almayacak, bunu yapmaktan yılgınlık duymayacağım. Sesim onların sesi, onların mücadelesi benim mücadelemdir. Yalnızca buğzetmekle kalbimi dondurmayacağım.

Biliyorum, görüyorum, duyuyorum.

Kardeşlerimin sesi zaferin ayak sesidir.

Bildim, gördüm, duydum.

Sesim kardeşlerimin sesidir.

Mehmet Akif, Balkanlardan Balkan Türklüğü ile Türkistan Türklüğünü birleştiren bir ailenin çocuğu. Yani annesi Buhara’yı Şerif’ten Tokat’a hicret etmiş, Emine Şerife Hanım; babası da Kosova’nın İpek köyünden İstanbul’a gelen Hoca olan Temiz Tahir Efendi. Mehmet Akif işte bu anne ve babanın izdivacının neticesinde bir aralık ayında 1873 yılında İstanbul’da Fatih’te dünyaya gelir. Babasının Hoca olması, annesinden işte o Buhara’yı Şerif’ten gelen derin kültür bizim havamız bizim havamızın rüzgarı Mehmet Akif Ersoy’u zaten ailede olgunlaştırır. Zaten Mehmet Akif Ersoy 5 yaşında hafız olur. Bizim bir geleneğimiz var, Osmanlı’da çocuklarımız 4 yaş 4 ay 4. Gününe geldiği zaman artık onu okula verir. Çünkü zihnin en açık zamanıdır. “İlim, çocukken taşa yazı yazmak gibidir. İlim büyüdükten sonra öğrenilirse suya yazı yazmak gibidir.” Yani küçükken çocuklarımıza ilimi, irfanı, hikmeti öğretirsek adeta taşa yazılır ve artık çıkmaz akıldan. Büyüdükten sonra öğrenmeye çalışırsan öğrenirsin ama belirli aralıklarla tekrarlamazsan uçar gider.

Mehmet Akif, hafızlığını tamamlar. En iyi hocalardan dersler alır ve kendisi baytar mektebini yani bu günkü adıyla veterinerlik fakültesini bitirir. Bir doktor aynı zamanda bir hafız hem de demir hafız. Demir hafız, teravihi hatimle kıldırabilecek hafızlığa mahir. Yozgatlı İhsan Efendi anlatıyor: Mehmet Akif’in 1924 ile 1936 yılları arası Mısır’da geçmiş, diyor ki: Hilvan’da evinde Ramazan ayında defaatle Mehmet Akif’in arkasında defalarca hatimle teravih kıldım. Mehmet Akif tek bir harfte bile teklemedi. Bize bir ay hatimle teravih kıldırdı. Yani bu kadar hâkim Kur’an-ı Kerime.

Aynı zamanda Mehmet Akif güçlü bir vaaz. Aynı zamanda Mehmet Akif Türkiye Cumhuriyetinin bir kültür elçisi Mısır'da. Mehmet Akif sadece tarih yazmadı. Mehmet Akif sadece şiir yazmadı. Mehmet Akif bizzat tarihe şahitlik yaparak tarihi yaşadı, tarihi oluşturdu tarihi vukufiyete getirdi. Yani tarih yazan bir şahsiyet değil, aynı zamanda o tarihe tanıklık eden ve tarihe mühür vuran bir şahsiyettir Mehmet Akif. Çünkü Balkan harplerinde Mehmet Akif’i görüyoruz. 1. Dünya Harbinde Mehmet Akif’i görüyoruz. Osmanlı’nın görevlisi olarak nereye gidiyor Avrupa’ya gidiyor. Neden Avrupa’ya gidiyor oradaki Müslümanları uyandırmak için gidiyor, Hintli Müslümanları. Aynı zamanda Çanakkale Savaşı’nın olduğu dönemde nerededir? Arap çöllerindedir. Oradaki Arap kabilelerini ümmet birliği çatısı altında toplamak ve tutmak için gayret etmektedir.

Millî Mücadele yıllarına geldiğimizde Mehmet Akif Milli Mücadelenin manevî kumandanıdır. Nasıl ki maddi kumandanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk ise manevi kumandanı Mehmet Akif Ersoy’dur. Bizzat Atatürk, Mehmet Akif’ten rica ederek İstanbul’dan Ankara’ya çağırtmıştır. Mehmet Akif 24 Nisan 1920’de Ankara’ya ulaşmış, sonra Balıkesir Zağnos Paşa Camisinde ve Kastamonu Nasrullah Paşa camisinde, Çankırı’da Konya’da Anadolu’nun birçok yerinde Milli Mücadelenin düşmanlara karşı necip milletimizin bir ve beraber olması gerektiğini, Allah’ın emrinin peygamberin sünnetinin imanın bir gereği olduğunu her yerde vaazlarında belirtmiş, Mehmet Akif’in bu vaazları özellikle Kastamonu Nasrullah Paşa camiindeki vaazı Sebilürreşad dergisinde de yayınlanmış ve Mehmet Akif’in bu mesajları bizim milli mutabakat metinlerimizdir. Anadolu’nun her bir tarafına bu  vaazlar gitmiş, Anadolu halkını bir ve beraberliğinde toparlamıştır.

Nasıl ki Hz. Davud’un elinde demir bir bal mumuna dönüşebiliyorsa, nasıl ki Hz. Davut demire şekil verebiliyorsa teşbihte hata olmasın Mehmet Akif’te şiire öyle yön vermiştir.

Akif, aruz vezniyle resim yapan, aruza dans ettiren şairdir.

Aruz: Şiirde uzun veya kısa, kapalı ya da açık hecelerin belli bir düzene göre sıralanarak ahengin sağlandığı ölçü. Aruz Osmanlı da 600 yıl neredeyse kullanılan bir vezindir.

--------------

ONURLU ADAM ÂKİF

YOKLUĞU GURURUYLA YOK EDİP HÂLÂ HATIRLANMASI BUNDANDIR

İstiklal Marşı için tahsis edilen beş yüz lira mükafatı Üstat’ın kabul etmemesi, o zaman çok kimselerce tuhaf görülmüştü. Bahusus o sırada sıkıntısı da vardı. Bu ikramiyeden bahsedenlere çok kızardı.

Baytar Şefik de bir gün bu sebeple Üstat’tan fena bir azar yedi.

Üstat, Ankara’da ceketle gezerdi. Paltosu yoktu. Pek soğuk günlerde Şefik’in muşambasını istiare ederek giyerdi. Bir gün Şefik:

“– Akif Bey, şu mükafatı red etmeyip de bir muşamba yahut bir palto alsaydın daha iyi olmaz mıydı? diyecek oldu. Hiddetinden ne hallere geldiğini görmeliydiniz. Böyle söylediği için tamam iki ay Şefik’le konuşmadı.

Şu karşımızdaki mahşer kudursa, çıldırsa,

Denizler ordu, bulutlar donanma yağdırsa,

Bu altımızdaki yerden bütün yanardağlar

Taşıp da kaplasa âfakı bir kızıl sarsa,

Değil mi cephemizin sinesinde iman bir;

Sevinme bir, acı bir, gaye aynı, vicdan bir;

Değil mi ortada bir sine çarpıyor, yılmaz,

Cihan yıkılsa emin ol bu cephe sarsılmaz!

Mehmet Akif Ersoy

*Akif bu toprakların ruhudur.

*Akif’i anlamak bu milleti anlamaktır.

*Akif bir denizdir.

*Akif öldüğü gün bu milletin gönlünde dirildi.

*Mehmet Akif, sıkıntılı zamanların şairi olduğu zaferlerimizin de davamızın da şairidir.

*Akif millî mücadelenin sivil kahramanıdır.

*Millî Mücadelenin fikrî cephesini Akif oluşturur.

*Mehmet Akif TBMM kayıt defterine İslam şairi olarak kaydedilen adamdır.

*Akif, Ankara’dan İstanbul’a bir madalya bir tüfekle dönmüştür.

*Akif hassas bir adam: Vefa abidesidir.

*Akif insanları kitap gibi okuyan bir adamdır.

*Akif doğru sözlü dimdik duran bir adamdır.

*Akif deyince şuurlu bir neslin yetişmesi gelir.

***

Nurettin Topçu

Yarınki Türkiye kitabının Şahsiyet bölümünde sayfa 133'te yazar şöyle demekte:

En tehlikeli hastalığın imansızlık ve hiçbir şeye inanmamak olduğunu, insan ruhunu hasta ettiğini, böylece insanın kainat içinde yapayalnız kaldığını, imansızlığın iradesizlik olduğunu böylece aşktan, hakikatten, Allah'tan kaçacaklarını, uzun yaşamak ve kayıtsız yaşamak girdabına düşeceklerini ve ömürleri boyunca ışıksız bir boşlukta ömür geçireceklerini ve bu durumu hasta terennümlerinde en iyi anlatanın Tevfik FİKRET olduğunu ve bu hastalığın panzehirinin de Mehmet Akif olduğu belirtiliyor...

***                                                                 

''Akif, içine doğduğu ve içinde yaşadığı millete mensubiyet bilincini hiçbir komplekse kapılmadan benimsemiş bir TÜRK'tür. Alt kimlik üst kimlik gevezeliklerine pirim vermeden köken ırkçılığı davasında bulunmamış, Türk'üm demekten ne kadar mutlu olduğunu ifade etmiştir." Bir yazısında şöyle der:

''Türklerin yirmi beş asırdan beri istiklallerini muhafaza etmiş bir millet oldukları tarihen müsbet bir hakikattır. Halbuki Avrupa'da bile mebde-i istiklali bu kadar eski zamanda başlayan bir millet yoktur. Türk için istiklalsiz hayat müstahildir. Tarih de gösteriyor ki Türk, istiklalsiz yaşayamamıştır!''

21 Ağustos 1919

ASIM

Âsım, bir semboldür. Müslüman Türk gençliğini temsil eder. İnancı tamdır. Ülkesini işgal etmek isteyenlere karşı aklıyla, gücüyle mücadele eder. Kazanır. Bunun en canlı örneği Çanakkale Savaşı’dır.

Çanakkale’de yedi düvele karşı mücadele vermiştir, yılmamıştır ve başarmıştır.

“Âsım’ın nesli… diyordum ya… nesilmiş gerçek;

İşte çiğnetmedi namusunu, çiğnetmeyecek.”

Âsım, bir bakıma Mehmet Âkif’in kendisidir. Vefakârdır. Sözüne sadıktır. Baytar mektebinde okurken sınıf arkadaşları ile sözleşirler. Kim önce vefat ederse geride kalan çocuklarına diğerleri bakacaktır. Sözleşmelerinden yirmi yıl sonra arkadaşı vefat eder geriye iki çocuğu ile hanımı kalır. Âkif’in son derece maddi sıkıntıda olduğu bir dönemde meydana gelen bu olay karşısında verdiği sözü tutar ve arkadaşının ailesine sahip çıkar.

Safahat’ın 6. kitabı Âsım, ideallerin zirvelerini yakalamak isteyen gençlerin ana hatları çok iyi belirlenmiş yol haritası gibidir. Âsım’ın neslini yetiştirecek geleceğin anne, baba ve kurumları bu haritayı kullandıkları sürece zirveye tırmanacaklardır.

İyi ki bu dünyadan bir Akif geçti, iyi ki yüreğimize nakış nakış işlenen o dizelere can verdi.

Ruhu şâd olsun.

Büyük ve ölümsüz şairimiz Mehmet Âkif’i bir kez daha rahmetle anarken en yakın arkadaşı Mithat Cemal’in O’nun için yazdığı bir dörtlük:

“Toprak, sen kol kanat ol, öyle kucakla!

Bilmezsin, O gökten de, adın da temizdi!

Ey yeryüzü, ma’bet kesilip Allah’a yüksel;

Koynunda yatan gölge bizim Âkif’imizdi!”

Akif resmi konuşmaları seven biri değil ama hitabeti çok güçlü biri. Akif sadece bir şair değil aynı zamanda aksiyon adamıdır. Akif’i Akif yapan fikirleridir.

Ordunun Duası, Çanakkale Şehitlerine, Birlik ve daha birçok şiiri olan Akif bu milletin Milli şairi ünvanını sonsuza kadar taşıyacaktır.

Değerli Arkadaşlar Akif bizim için çok önemli: bir edebiyat ve şiir dehası var, bir duruşu bir ağırlığı var. Akif’in şahsiyeti eserinden önemlidir. Yani gerçek bir ahlak adamı, bir fazilet adamı ve gerçek bir karakter abidesidir. Dost ve düşman herkes Akif’in adam gibi adam olduğunu söyler.

Hakikatlerin dili diye bir sözlük var bizde. Mizahi olarak kelimelerin anlamını açıklayan bir sözlük bu. Cüce kelimesinin karşısında: Büyük adamların yakından görünüşü yazıyor. Birçok büyük adama yaklaştıkça onun zaaflarını görmeye başlıyorsunuz, defolarını yakalıyorsunuz bir de bakıyorsunuz bu küçük bir adammış.

Akif ise bunun tersi yaklaştıkça büyüyen bir adam. Her bakımdan örnek alınabilecek bir adam.

Bu vesileyle İstiklal Marşı'mızın kabulünün 103. yılı kutlu olsun.

 Başarısızlığın temel sebeplerinden birisi hayatımıza yön veren ilahi kurallara tam bir teslimiyet ve samimiyetle bağlı olmayışımızdandır. Bir Müslüman’ın hayatında en önemli etken, bağlı olduğu ilahi yasalar olmalıdır. Yaşadığı toplumun gelenek ve görenekleri, idari ve sosyolojik zorunlulukları bir Müslüman’ın hedeflerini gerçekleştirme konusunda önemli engeller oluşturabilir. Ancak tüm engelleri aşmaya yardım edecek en etkin iki faktör,  iman ve samimiyettir. Müslüman içinde yaşadığı toplum neyi dayatırsa dayatsın,  her türlü sıkıntıdan bu iki faktörün işlerliği ile kurtulabilir.  

Bunlardan birincisi olan iman,  Kur’an ı Kerim’in ortaya koyduğu tüm inanç ilkelerine inanıp bağlanmayı emreder.  İmanın altı rüknü olarak bilip inandığımız ve bütün inanç esaslarını kendi içinde toplayan ilkeler ve Kuran’ın emrettiği diğer bütün inanç yasaları da imanın ilkeleri içinde yer alır. Allah mutlak iktidar sahibidir.  İnsan hayatında onun dokunmadığı, şekillendirmediği hiçbir alan neredeyse yoktur. Allah’ın varlığı, meleklerin ve cinlerin varlığı, vahiy gerçeği ve peygamberlik, ahiret hayatı, cennet, cehennem inancı, adalet, ihsan, ibadet, dini esaslara bağlılık, güzel ahlak, saygı, sevgi, merhamet, utanma duygusu, şeriata bağlılık, zulme ortak olmamak, cihad, kâfirlerin ve müşriklerin aşağılanmış konumları, müminlerin izzet ve yüceliği, aile, evlilik, miras, boşanma, hukuki ve idari cezalar bütün bunlar ve daha fazlası aynı zamanda imanın temel konulardandır. 

 Samimiyet, imanın kuvvet ve derecesinin kişi hayatına yansıma oranıdır.  İmandan kastedilen şeyin akademik bilgi çokluğu olmadığı aşikârdır.  Kitabın taşıyıcısı olan insanların, kitabın hükümlerini içselleştirip hayatlarında yegâne kılavuz haline getirmedikleri sürece, kitap bilgisi o kişi üzerinde bir yükten başka bir şey değildir. Kur’an ‘ı Kerim bu gibi bilgi sahiplerini kitap yüklü merkepler olarak zikretmektedir. Müslümanlar olarak iman ve samimiyet ile ilgili edindiğimiz bilgileri  uygulama ve bağlılık unsurlarıyla desteklediğimiz zaman bilginin imana ve samimiyete dönüştüğüne tanık oluruz. 

 Başımıza gelen ve gelecek olan her şey Allah’ın bilgisi ve kudreti dâhilinde gerçekleşir. Onun izni ve bilgisi dışında bir yaprak dahi dalından düşmez. Yer, gök ve ikisi arasında bulunan her şey onun hükmüne boyun eğer, teslim olur. 

 Müslümanlar olarak bizler ise rast gitmeyen işlerimiz, kabul edilmediğini öne sürdüğümüz dualarımız tutarsızlıklarımız,  mutsuzluklarımız,  ailevi, ticari, sosyal ve siyasi sorunlarımız karşılığında Allah’a iman ve hükümlerine içtenlikle teslim olmayışımız sebebiyle başarısızlıklara uğruyoruz. Mutlu olamıyoruz dengeli davranmıyoruz sonuç olarak mutsuz ve agresif bir hayat yaşıyoruz. Müslümanlar olarak iman ve samimiyete sahip bir hayat yaşayıp iki dünya saadetini kucaklayan bir hayatı arzu ediyorsak iman ve İslam ekseninde yönelişimizi hızlıca sağlamamız gerekir. 

 Şunu unutmayalım Türkiye insanı yaralı bir toplumdur. Bakmayın siz on yılda her savaştan açık alınla çıktığımıza,  ya da muasır medeniyet hikâyeleriyle nasıl da uyutulduğumuza. 

 Türkiye yüzyılında çağa mührünü vuracak idarecilerimizin asrın Siyonist katliamı karşısında ağızlarına mühürler vurarak sus pus olduklarına şahit olduğumuz bu günlerde iman ve samimiyet kavramlarının yeni olaylar ekseninde ele alınması gerektiğine inanıyoruz.   

Gazze cihadı ve İsrail’in uygulamış olduğu soykırım,  İslam ülkelerinin yöneticilerinin ve halklarının düşünsel ve eylemsel olarak kalitelerini ortaya koyan bir turnusol görevi gördüğünü rahatlıkla söyleyebiliriz. Katliam karşısında, sınırları katil ordular tarafından kuşatılarak küçücük bir kara parçasına hapsedilen masum ve mazlum halkın açlık, susuzluk, ilaçsızlık ve türlü türlü sıkıntılar karşısında yıkılmayan iradeleri; adına “ İslam dünyası” denen ucube dünyanın katliam karşısında büründüğü sessizlik ile sarsılmıştır. 

 İslam âlemi haddizatında,  karanlık yönetimlerin ve liderlerin sultası altında sürüleştirilmiş insanlardan müteşekkil bir yığından ibarettir.  Halkı Müslüman olan ülkelerin yönetimlerinin suskunluğu,  korkaklığı ve vefasızlığı Gazze’li kardeşlerimizin sinelerinde en onulmaz yaralar açan ihanet belgeleridir. 

  Gazze’ye yapılan saldırı emperyalist Amerika’nın vekâletiyle, Siyonist İsrail’in İslam’a ve Müslümanlara karşı acımasız bir şekilde yürüttüğü vahşice bir katliamdan başka bir şey değildir. Bu alçakça saldırı İnsan hakları,  çocuk hakları, demokrasi,  hümanizm gibi batı tarafından sakız gibi çiğnenen kavramların ayaklar altına alınması ve yok sayılmasıdır. Dünyada geçerli olan bütün insan hakları demokrasi ve süslü birçok çağdaş kavram sadece Yahudilerin ve onların dostları olan katliam çetelerinin rahatı ve çıkarı uğruna ihdas edilmiş kurallardır. Katledilen Müslüman olunca bütün dünya adeta kör,  sağır ve dilsiz şeytanlara dönüşmüştür.  İslami hükümetler görevlerini hakkıyla yapmamışlardır. İslami cemaatler sorumluluklarından kaçıp hiçbir varlık göstermemişlerdir. Tarikatlar, sivil toplum kuruluşları,  vakıflar,  dernekler kıytırık birkaç toplantı ve protesto gösterisi dışında hiçbir onurlu faaliyeti icra edememişler, rantlarının kaynağı olarak gördükleri siyasi yapılara ters düşmemek için üç maymunları oynamaya devam etmişlerdir.  Müslümanlar ve onları yöneten liderleri sessizliğe bürünüp zulmün, katliamın ve soykırımın koyu sisleri içerisinde kendi çıkarlarını seçim ve geçim masallarıyla pazarlayarak halklarını aldatmaya devam etmişlerdir. Şimdi samimiyetimizin sorgulanma zamanıdır. Kim daha samimidir? 

 Ehli Sünnet kavramının arkasına saklanarak kendi bağımlılarına dua seansları dışında bir şey tavsiye edemeyen üç kuruşluk deterjan,  çikolata,  sakız vesaire şeyleri boykota davet edip, emperyalistlerin ürettiği trilyonluk arabalarla hatmelere giderek adeta gövde gösterisinde bulunan ve konforlarından hiçbir şey feda etmeyen şeyh efendiler mi samimidir ya da ülkemin silahlarının mazlumlara doğrultulmasını kabul etmiyorum diyerek kendisini yakarak, sağır çağın kulaklarına haykıran Amerikalı asker mi samimidir?  Evet, ehlisünnet kavramının arkasına sığınarak her tevhidi hareketi ya da düşünceyi kendi düşünce kalıpları dışında gördüğü bir yapı  ile özdeşleştirip,  müslümanlar arasında ayrılık tohumları eken din  baronlar mı hayırlıdır yoksa yıllardan beri süren ambargoya rağmen İngiliz, Abd ve İsrail gemilerine füzeler yağdıran “bidat ehli Şii ve Zeydi” Husiler mi samimidir?  

Kudüs kırmızı çizgimizdir deyip bütün çizgileri yeşile dönüştüren anlayış mı samimidir ya da halkının yüzde yedisi Müslüman olduğu hâlde İsrail aleyhine soykırım davası açma cesaretini gösteren Güney Afrika mı samimidir? Başımızı iki elimizin arasına alıp düşünme zamanıdır! 

Demokrasi ve demokratik değerler denilen dünyevi yaklaşımlar,  toplum olarak bizleri insanlığımızdan ve Müslümanlığımızdan uzaklaştırıp bencil,  çıkarcı varlıklara dönüştürmüştür. Müslüman kitleler islam ahlak ve yaşam biçiminden hızla uzaklaşarak  kancık Atina’dan yadigâr seküler bir kılığa bürünmüşlerdir. Bu sistemin devamında, Müslümanların ümmet olarak var oluş mücadelesinde hiçbir olumlu katkısının olmadığı ortaya çıkmıştır. Tarih yeniden yazılıyor ümitsiz değiliz. Allah’ın rahmetinden ancak kâfirler ümit keserler. Peygamber efendimiz din nasihattir buyuruyor.  Başka kutlu bir sözünde efendimiz din samimiyettir buyuruyor. İkiyüzlü demokratik kurumların Siyonist İsrail zulmüne karşı caydırıcı hiçbir etkisinin olmadığı aşikârdır. Aylardan beri yok edilmeye çalışan bir halka dünya üzerinde iki milyara yakın nüfusuyla Müslümanların, bir parça ekmeği suyu ilacı ulaştıramaması içler acısı bir durumdur. Tarihin bu kırılma noktasında İslam ülkeleri alınlarına koyu bir leke olarak bu katliam karşısında suskunluğu, eylemsizliği ve zilleti sürmüşlerdir.  Ümmet derin bir yara almıştır ve yaranın tedavisi ancak Müslümanların ittihadı ve ittifakı ile mümkündür. Müslümanlar sahip oldukları güç unsurlarını zalim İsrail yönetimine ve Abd ye karşı kullanmazlarsa sahip oldukları gücün dünyada bir hayrını da göremeyeceklerdir.  Geçici dünya çıkarları Müslümanların bu süreçte uğramış oldukları vahşete sessiz kalmayı gerektiriyorsa bu çıkarlarımız lanetli çıkarlardır. Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır. Sözlerin en hayırlısı zalim yöneticilerin yanında söylenen hak sözdür. Zulmedenlere meyletmeyin ateş size de dokunur. Allah zalimlerin yaptıklarından habersiz değildir.  

Elbet doğar bir gün Şemsi hakikat  

Hep böyle müebbet mi kalır zulmeti âlem…

 Bu kutlamalardan geriye hiçbir şey kalmadı. Ne meydan yerinde bu sahne,  ne de Kuvayi milliye’ cileri temsilen törene katılan tarihi kıyafetler çerisinde,  ellerinde eski tüfekleri ile geçit yapan beli bükülmüş yiğit gaziler. Şehir, kimliğini ve  kişiliğini kaybetmiş bir durumdadır.

Taş Mektebin yanında annesiyle evine dönerken Kamil isimli on-oniki yaşlarında bir genç çocuk, annesinin örtüsüne uzanan Kâfir Fransız askerlerine direniyor. Direnişinin bedelini şehadetle ödüyor. Cihadı ve zalime karşı direnişi şiar edinmiş necip ecdat için,  şehadet bir gül bahçesine girercesine, darı meşakkat olan bu cihandan, darı saadet olan beka yurduna geçişten ibaret değil midir?

 Şehirde Şehitkâmil’den, beton yığını, ruhsuz bir ilçeye ad olmaktan öte bir şey kalmadı. Karayılanlar, Antep Savaşı'na kan veren, can veren nice yiğitler unutulup gitti. Şehir manevi siluetini kaybederek sadece yeme, içme ile meşhur gastronomi şehrine dönüştü. Bizans artığı, Roma bozuntusu nefsi emarenin kudurttuğu bazı efendiler böyle istiyordu. Zevk, yeme, içme ve şehvetinden başka bir şey düşünmeyen yapay insanların gastro şehri. Ne kadar etkileyici değil mi. Şehir kimliğini yitirdi geriye kalan ise ne gaziliğin ne şehitliğin ruhundan anlamayan kof cesetler.

Bu şehir sadece yeme, içme, eğlence, festival kültürsüzlüğüyle ünlenmiş yığınların şehri oldu.  Şehir, beton yapıları, çarpık yerleşimi ile karma karışık gettoların bir örümcek ağı gibi toprağı sardığı, ruhsuz kalabalıkların,  görgüsüz insanların,  her tarafı işgal ederek sidik yarışına giriştiği manen bir mezbeleye dönüştü.  Her yerde kaba gürültü ve ruhun ancak belası olmaya namzet iğrenç, bağırtılı müzik sesleri, çalmadan oynayanlar, yerli milli üçgenler, beşgenler, yamuklar. Milli ve dini benliğini para, lezzet ve serveti için feda eden kalabalık yığınlar.

 Eskiden bir ilim şehri, âlimlerin eserler verdiği sıcak mescitlerinden salaların inlediği, samimi esnafın helal yoldan rızkını kazandığı, Kurtuluş Savaşı'ndan sonra sanayisi ile girişimcisi ile ve çalışkan halkı ile bütün ülkede parmakla gösterilen Antep bugünlerde sadece bir gastro şehir kimliğine bürünerek sahnede yer almaya çalışıyor. Bir kahramanlık destanının gastro kuklalar eliyle dönüşümünün hazin hikâyesi. Şehri yöneten burjuva akıl “kuş yeme gelir” anlayışıyla,  milleti kuş, bu vatan toprağını da kuş damına dönüştürerek, ağız, yutak, mide ve barsak faaliyetlerinin genel adı olan gastro kavramını, gazilik yerine ikame etmeye çalışıyorlar.

  Bağrında 6317 şehidin yattığı bu mübarek toprağa gastro Antep unvanını layık görenler, gastro tabirinin ağızda yenen bir nesnenin,  yutak,  mide ve bağırsakla sonlanan bir serüvenin parçası olduğunu gözden kaçırdılar.  Çünkü sadece küçük dünyalarında gastro ile bezenmiş bir yaşam tarzı vardı.  Yeme,  içme, şehvet, dünyalık yığma uğruna hayvani bir rekabet, şehrin yeni kodamanlarının hayat anlayışıydı.  Antep direnmişti,  Antep 13 bine yakın nüfusunun 6317'sini Fransızlara karşı cihadında şehit vermişti. Bir şehrin yarısının, özgürlük, bağımsızlık,  namus ve İffeti uğruna şehadetlerinin şahitleri oluyoruz 25 Aralık kurtuluş günlerinde. Ve Antep bu destanını hiçbir yerden yardım alamayarak tek başına imanıyla yazmıştı.

  Sonuç olarak, dünyanın gözü önünde gerçekleşen İsrail terör örgütünün katliamlarına karşılık teslim olmayan, kodaman arap krallarının ve ürkek demokratların yalnız ve yardımsız bıraktığı, kahraman ve yiğit Gazzeli hemşerilerimize selam olsun. Umarım onlarında destansı direnişleri gelecekte demokrat soslu bir gurup şehvetperestin ellerinde kuşa çevrilmez. Kan döken, çocuklara dahi acımadan Gazze’nin her karış toprağını kana bulayan, israil terör devletine anladığı tek dil olan demirin, çeliğin, kurşunun diliyle cevap vermeye çalışan Gazi Gazze’li mücahitlere selam olsun.  Bizler emperyalizme karşı direnişin sembolü olan GAZİ şehirden,  bir savaş sırasında düşmana ok atmasıyla mahir olan sahabeye “At ey Sâd, anam babam sana feda olsun”  diyerek seslenen kutlu komutana (a.s) öykünerek  “At ey Kassam, canımız ruhumuz yolunuza feda olsun” diye sesleniyoruz.

“Zalimler yakında nasıl bir yıkımla yıkılacaklarını bilip, anlayacaklardır.” Şuara /227

-Ya Musa, ben bütün hayvanların dilinden anlamak istiyorum. Tur’u Sina’ya gittiğin zaman Allah’tan iste de benim duamı kabul etsin, diyordu.

Musa Peygamber:

-Her şeyi bilmek iyi olmaz. Senin hayvanların dilinden anlamaman daha iyidir. Bu sevdadan vazgeç, dediyse de, adam illâ öğrenmek istiyordu.

Bir gün Musa Aleyhisselâm Tur’a çıktığı zaman Cenab-ı Allah Musa Aleyhisselâm’a:

"-Ya Musa! O kulumun duasını kabul ettim, bundan sonra bütün hayvanların dilinden anlayacak. Yalnız her şeye ehemmiyet vermesin, sonra onun için iyi olmaz." buyurmuştu.

Musa Aleyhisselâm, Tur’u Sina’dan geldikten sonra durumu bildirip her şeyle fazla ilgilenmemesini söyledi. Kendisine selâhiyet verilen adam, akşam ahıra hayvanlarını yemlemeye girmişti. Orada eşekle öküzün konuşmalarına şâhid oldu.

Onlar aralarında şöyle konuşuyorlardı, öküz:

-Yahu eşek kardeş, senin işin ne iyi, bana yazın rahat yok, kışın rahat yok. Sabah olacak çifte koşacaklar, ama sense akşama kadar rahat gezeceksin, diyordu.

Eşeğin öküze nasihati şöyle oldu:

-Bunlar hep senin ahmaklığından… Sen sabah olunca hasta numarası yaparsın, akşamdan sahibimizin döktüğü yemi bile yemezsin. O da sabahleyin seni bu haliyle görünce çifte koşmaktan vazgeçer ve birkaç gün olsun istirahat etmiş olursun, dedi.

Bu sözler öküzün hoşuna gitmişti. Hakikaten yem yemedi ve öyle aç karnına sabaha kadar yattı. Eşek ise öküzün yemlerini bile kendisi yemişti. Tabii bunların bu konuşmalarını sahibi duymuş ve gülerek ahırdan çıkmıştı.

Sabah oldu, adam ahıra girdi ki, öküz aç. Kalkması için birkaç tekme vurdu ise de öküz hastalanmıştı. Adam:

- Bu sefer de onun yerine eşeği koşalım, diyerek aldı tarlaya götürdü

Akşama kadar eşekle çift sürdü. Eşeğin emdiği süt burnundan gelmişti. Akşam eve geldiği zaman öküz rahat rahat geviş getiriyor kendi kendine hakikaten bu iyi bir numara oldu diyordu. Eşek bu işin çekilemeyecek gibi olduğunu görünce öküze başka yoldan akıl verip kurtulmak istedi:

-Öküz kardeş, sen böyle yatarsan sahibimiz seni satacak. Bu gün tarlada beni gören köylüler sordular. O da, zaten tembel bir öküzdü, şimdi de hasta oldu. Yarın kasaba vereceğim, dedi. Eğer yarın’ da böyle yaparsan kendini bıçağın altında bil, diyerek sabahleyen çifte gitmekten kurtuldu.

Adam bunların bu konuşmalarını dinledikçe kendi kendine gülüyor ve:

- Gördün mü ne kadar iyi bir şeymiş hayvanların dilinden anlamak, diyordu.

Ertesi sabah horozla köpeğin konuşmalarına şahit oldu. Horoz:

-Yarın efendinin, öküzü ölecek. Sana müjdem var. İyi bir ziyafet olacak senin için, diyordu.

Adam bunu duyar duymaz hemen pazara götürüp öküzünü sattı ve zarardan kurtuldu.

İkinci gün oldu, köpek horoza:

- Niye yalan söyledin? Hani ziyafet? Adam öküzü sattı kurtuldu, dediğinde, bu sefer horoz:

-Hiç merak etme! Öküzü sattı ama, yarın kölesi ölecek ve onun hayrına mutlaka bir yemek yedirirler. Sen de artıklarından istifade etsen yeter, dedi.

Adam bunu da duymuştu. Hemen pazara çıkarıp kölesini de sattı. Köpek gene ziyafete erişememişti. Horoza:

-Beni ne kandırıp duruyorsun? diye çıkıştı. Horoz:

-Ben yalan söylemem… Ziyafet var dediysem vardır. Efendimiz öküz ve köleyi satarak zarardan kurtuldu ama, yarın kendisi ölecek, işte o zaman ziyafetin büyüğü olacak, dedi.

Adam horozdan bunları duyunca etekleri tutuştu. Ne yapacağını şaşırdı ve doğru Hazreti Musa’nın huzuruna çıkıp durumu anlattı:

-Hakikaten ben yarın ölecek miyim? Bunun bir çaresi yok mu? diye yalvarmaya başladı. Musa Aleyhisselâm:

-Ben sana demedim mi? Her şeye ehemmiyet vermeyeceksin diye… Eğer sen öküzü satmasaydın, o ölecek ve belâ atlatılmış olacaktı. Ama sen onları satmakla başkalarının zarar etmesini istedin. Kendi menfaatini düşünüp başkalarını kendisi gibi hesap etmeyenin hali budur, dedi.

Osmanlı'da tımar sistemi bozulunca çözülme de başlamıştır. Kısacası hak edilmeyen zenginlikler toplumun yapısını bozmuştur.Konuyu (kullanımı belli bir bedel karşılığı reayaya -çiftçiye ve köylüye- ait olsa da mülkiyeti devlete ait olan arazi anlamına gelen) mirî arazi rejimi bağlamında değerlendirmek isabetli olur... 
Osmanlı arazi rejiminde dönüşüm süreci coğrafî keşiflerin tetiklediği Ticaret Devrimi nedeniyle 16. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak 19. yüzyılın son çeyreğinde İmparatorluğun ekonomik bağımlılığını da beraberinde getiren süreçte Batı kapitalizminin etkileriyle ortaya çıkmıştır. Bu dönüşüm sürecinin etkileri, Osmanlı toplumunun geleneksel yapısını da çözüp dağıtmıştır. 
Bu dönüşüm sürecine katkıda bulunan birçok iç ve dış etken vardı. Bunların arasında devletin Avrupa ticareti ile bağlantılı olan üç değişiklik, hayatî bir önem taşıyordu:
- Bunlardan ilki Avrupalıların Ümit Burnu yoluyla Afrika'nın kıyılarından dolanarak Hindistan’a ve Uzak Doğu’ya giden yolu keşfetmeleri nedeniyle, Avrupa'nın Doğu ile lüks mallar (baharat, ipek, kahve) ticaretinde Akdeniz'in öneminin büyük ölçüde azalmasıdır. Böyle olunca bu transit ticareti kolaylaştıran devlet konumundaki Osmanlı Devleti, transit ticaret gelirlerinin (gümrük ve ticaret gelirlerinin) önemli bir bölümünü yitirmişti
- İkinci olarak keşifler yoluyla Amerika kıtasından Avrupa'ya akan büyük miktardaki İspanyol altın ve gümüşü, sadece Avrupa'da fiyat devrimi olarak bilinen enflasyona yol açmakla kalmayıp ticaret aracılığıyla Osmanlı fiyatları üzerinde de enflasyonist bir baskıya yol açmıştır. 
- Üçüncü etken ise özünde bu fiyat yükselişinin ve Batı Avrupa ticaretinin değişen çehresinin bir sonucudur. Bu süreçte, fiyatların çok düşük kaldığı Osmanlı Devletinden, başta buğday (tahıl) olmak üzere her türlü gıda maddeleri ile çeşitli dokuma sanayi (pamuk, yün, ham ipek ve boya gibi) hammaddelerinin bu maddelerin fiyatlarının arttığı Avrupa-Atlantik ekonomik bölgesine doğru adeta emilmeye başlaması ve devletin özünde bir hammadde kaynağı durumuna dönüşmesi söz konusu olmuştur. Bu süreci tersine çevirmek için Osmanlı'nın gösterdiği tüm çabalara karşın (fiyatların sabit tutulması, stratejik tahıl ihracatının yasaklanması vb.) kaçak ticaret geniş çapta artarken tarım ürünlerinin iç fiyatları da hızla yükselmiştir. 16’ncı yüzyılda başlayan bu olumsuz şartların etkisiyle bir yandan Osmanlı dış ticaret dengesi bozulmaya başlamış, diğer yandan yurt içinde bir hammadde kıtlığı yaşayan ve ucuz Avrupa mallarıyla rekabet edemeyen yerli zenaatlar gerilemek zorunda kalmıştır. 
Osmanlının araziye bağlı ekonomisini çözücü bu etkiler, en çok devlet maliyesi ile buna bağlı olarak Osmanlı tarım ve arazi rejiminde kendisini hissettirmiştir.
16. yüzyılın ikinci yarısından itibâren tehlike sinyalleri veren devlet bütçesinin geniş ölçüde sarsılmasının temel nedeni kamu giderlerinin hızla artmış olmasıdır. 
Mîrî arazi rejiminin çözülmesine etki eden faktörler arasında 16. yüzyılda ülkenin nüfusunun yaklaşık iki kat artmış olmasından da çok Avrupa askerî teknolojisindeki değişimdir. Osmanlılar bazı ye-nilgiler sonrasında modern savaşın; barut, tüfek, ağır top ve hepsinden önemlisi eğitimli ve disiplinli sürekli ordulara dayalı olduğunu anlamışlardır. Osmanlı ordusunun geleneksel gücü olan timarlı sipahiler, bu yeni savaş tarzı karşısında yetersiz kalınca ateşli silahlarla donatılmış, eğitimli meslek ordusunun (İstanbul'daki kapıkulu ocaklarının) asker sayısını ve bütçesini sürekli olarak artırmak gerekmiş, bunun giderek artan malî yükünü karşılama ihtiyacı; timarlı sipahilerin çeşitli nedenlerle tasfiyeye uğramasının ve dirlik gelirlerinin Hazineye aktarılmasının bir sebebi olmuştur. Ayrıca, ya-pılan savaşlar yenilgiyle sonuçlandıkça, askerî seferler Hazine için artık ganimet ve gelir kaynağı olmaktan çıkıp, bir yük oluşturmaya başlamıştır. Böyle olunca modern bir daimî orduyu finanse etmek, esasında tüm arazi sistemini kökünden değiştirmekle aynı anlama gelmiştir.
Gerçekten de uzun süre Osmanlı ordusunun ağırlık merkezini, bağlı olduğu sistem gereğince, devleti daimî ve ücretli bir ordunun ağır malî yükünden kurtaran timarlı sipahiler oluşturmuştur. Yaşanan olumsuz şartlar, 16.  Yüzyıl sonlarından itibâren bu örgütün bağlı olduğu timar rejiminin anlamını yitirmesine ve yeni bir statüye geçilmesine yol açmıştır. Bu yeni statünün gerekçesini, doğ-rudan doğruya Devlet Hazinesinden üç ayda bir maaş alan kapıkulunun sayıca artmasının Hazineye yüklediği büyük malî yükte aramak gerekir. Osmanlı Devleti’nin geleneksel arazi rejiminin temellerini yerinden oynatan da budur. 
Bir taraftan askerî işlevini yitirmekte olan timarlı sipahi teşkilâtının yerini alan ve ücretleri merkezden ödenen bir ordunun yol açtığı harcamalar, diğer taraftan da enflasyon nedeniyle devlet gi-derlerinde meydana gelen büyük artışlar Osmanlı Devleti’ni, bu giderleri karşılayacak yeni kaynaklar bulmaya zorlamıştır. Bu aşamada ilk akla gelen yol ise savaş ve dış ticaret gelirlerinin azalması nedeniyle köylüye yüklenmek olmuştur. Bu sebeple, vergilerin türü ve miktarı artırılmış ve vergi top-lama yöntemlerinde (dolayısıyla mîrî arazi sisteminde) köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler Osmanlı toplum yapısının temel niteliği olan mîrî arazi ilişkisinin tümüyle çözülüp dağılması ve yeni bir şekle dönüşmesiyle sonuçlanmıştır.

Yavuz Yıldar Hocam da şöyle diyor:
Osmanlı'da iktidar değişimi kansız veya sorunsuz olamadığı için devlet büyük  güç kaybetmiştir.

Avrupa'nın gelişmesine paralel olarak, eğitim sisteminde, devlette ve Ordu'da zamanında reform yapılamamıştır.

Özellikle gayr-i müslim tebeanın Hristiyan ülkelerin kışkırtmasına maruz kalması ok önlenememiştir.

Din adamları bilimsel gelişme ve çabalara destek değil köstek olmuştur.

Avrupa'nın 1700'lü yıllarda yakaladığı bilimsel gelişme, tarım ve sanayi reformu hiçbir zaman yakalanamamıştır.

Ordu zamanında modernize edilememiş, şeyhülislâmlar dahil bürokratlar ile birlikte darbelerle padişah devirmek alışkanlık hâline gelmiştir.

Bu alışkanlık Cumhuriyet döneminde de yakın zamana kadar devam etmiştir.

Padişahların sefere çıkmak yerine haremde vakit geçirmeleri, padişah anaları ve eşlerinin devlet idaresine karışmaları, rüşvet ve yolsuzluk, sancak beyleri, kadılar vb neredeyse bütün görevlilerin rüşvetle atanması, devleti çürütmüştür.

Avusturya Macaristan, İngiltere ve Rusya'nın Osmanlı Devletine karşı müşterek savaş açmaları sonun başlangıcı olmuştur.

Nihayet önce gayr-i müslim tebeanın kışkırtılması, bağımsızlık kazanması, Balkanlardaki çetelerin tıpkı günümüzde PKK/YPG gibi silahlandırılıp, eğitilmesi, tecavüzler ve katliamlar ile müslüman ahalinin sindirilmesi veya göçe zorlanması ile önce Balkanlar ve Kafkasya, ardından Ortadoğu ve Kuzey Afrika elden çıkmıştır.

Osmanlı devletinin bu çetelere müdahalesi büyük devletlerin tehditleri veya savaş açmaları ile önlenmiştir.

Ermenilerin doğuda Rusya'nın, Adana, Maraş ve Gaziantep'teki Fransa'nın himayesindeki katliamları ile buralarda adeta etnik temizlik yapılmıştır.

İyice güçsüzleşen Osmanlı'nın Mısır, Kuzey Afrika, Karadeniz kıyıları, Kafkasya, Arabistan ve Ortadoğu'daki önemli toprakları İngiltere, Fransa, İtalya ve Rusya tarafından işgal ve ilhak edilmiştir.

Hasılı Osmanlı içten ve dıştan aldığı darbelerle yıkılmıştır.

Tarih ders alınırsa tekerrür etmez.

Allah devletimize zeval vermesin ????

(Alıntı)

Cumhuriyetimizin 100.yılı kutlu olsun 

Temennimiz odur ki hiçbir anne yavrusunun ayrılmasın. Hiçbir anne de çaresiz kalmasın.

TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI TÜRK ÜNİVERSİTELER BİRLİĞİ REKTÖRLER ÖZEL TOPLANTISI SEMERKANT 7 HAZİRAN 2023

*Prof. Dr. Aziz Sancar’ın*
*KONUŞMA METNİ*

Değerli kardeşlerim!
İlk önce, Türk Devletleri Teşkilatı’na bağlı Türk Üniversiteler Birliği’nin toplantısında sizlere hitap etmenin benim için büyük bir iftihar kaynağı olduğunu belirtmek isterim.
 
Uzun zaman biribirinden ayrı düşmüş Türklerin bir araya gelmeleri, güçlerini birleştirmeleri, kendilerinin ve dünyanın kalkınmasına ortak katkılar sunma imkanına ulaşmaları bizim hep gençlik hayalimiz olmuştur. O yüzden, bügün sizlerin Türk Dünyası’nın Medeniyet Başkenti Semerkant’da bir araya gelerek, milletimizin bilim ve eğitim sorunlarını, bu sorunlara ortak çözümleri ele almanız beni çok mutlu ediyor.

Ben Nobel Ödülü’nü aldığımda, sadece kendimi değil, sadece Türkiye Cumhuriyeti’ni değil, bütün Türk Dünyası’nı temsil ettiğimi hissediyordum, bunu biliyordum ve bununla büyük bir gurur duydum. Fakat, aynı zamanda içimde bir ezginlik vardı. Biz büyük medeniyetler yaratmış büyük bir Türk milletiyiz. Ya, ben niye Nobel kazanan ilk Türk olayım?

Biz tarihimizle övünüyoruz. Bize tarih kitaplarında biz Türklerin büyük medeniyetler yarattığını öğretirlerdi. Gerçeği söyleyim, ilkokulda, ortaokulda buna inanıyordum. Fakat, liseye, üniversiteye gittikten sonra buna şüphe ettim ve bu içimde bir tutku olarak kaldı. Yıllar sonra, Batılı yazarlardan çıkmış eserleri okudum ve anladım ki, gerçekten 750 ile 1250 yılları arasında Türk Dünyası bilim dünyasının merkeziydi. Gerçekten, biz büyük medeniyetler yaratmışız. Ama bir sürü nedenlerle ondan sonra bilim yapmayı bıraktık ve Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri bizi geçti. Bunu çözmemiz lazım. 

Gerçekten de, biz Türklerin yaklaşık son 500 yılda bilime doğru dürüst katkı yapamadığımız ortadadır. Peki neden yapmadık? Bazı insanlar buna ‘zeki olmadığınız için’ yanıtını verir. Ancak bilim yapmak genetik veya zekâ meselesi değil, gelenek meselesidir. Yahudi kardeşlerimiz dünya nüfusunun yüzde 0.2’sini teşkil ediyor ve yüzde 20 bilim Nobellerini almışlardır. Onlar diğer insanlardan daha üstün zekâlı mı? Değiller. Onların kültüründe bilime, eğitime önem veriliyor. Dolayısıyla biz de bunu bir gelenek haline getirmeli ve çocuklarımıza erken yaşta aşılamalıyız. Bu konuda özellikle sosyal bilimcilerin çalışma yapmaları lazım.

Ben gittiğim Türk ülkelerinde teknolojiye önem verilmeye başladığını gördüm. Teknoloji önemli, fakat temel bilim olmadan teknoloji olmaz. Avrupa’dan, Amerika’dan makine alıp, ben teknoloji yapıyorum, ben patent aldım, bilmem ne aldımla ne Türkiye yükselir, ne Türk Dünyası yükselir. Benim inancım bu. Dünyada eğer bir adımızı duyurmak istersek, eğer bir kuvvet olarak tanınmak istersek, eğer yabancılar tarafından yönetilmek istemiyorsak, biz bilim yapmalıyız ve bilimde kuvvetli olmalıyız ki, dünya bizi yaptığımız bilimle tanısın. Unutmamalıyız ki, biz çalıştığımız, ürettiğimiz sürece üstün olacağız. Yoksa, üstünlük genetik değildir. Bütün insanlar birbirine eşittir.

Kuşkusuz ki, Türk Dünyası’nda bilimsel gerikalmışlığın bir çok kurumsal ve sosyal nedenleri vardır. Maalesef ben bunların çözümünü iyi bilmiyorum. Fakat anladığım o ki, maddi yatırım yapmaktan öte bir bilim ortamı geliştirmek lazım. Uluğ Bey, İbn-i Sina, El-Biruni yoktan ortaya çıkmadılar, o zaman Türk Dünyası’nda bir bilim ortamı vardı, yüzlerce başarılı bilim insanı vardı ve bilime çok ilgi vardı, bilime önem veriliyordu. Aynı zamanda, Uluğ Bey, Uluğ Bey gibi Orta Asya Altın Çağı’ndaki diğer bilim adamları Türk Dünyası’nda bilim adamlarıyla ortak çalışarak bilim yapıyorlardı. Bunlara bugün de önem verirsek, Türk Dünyası’nda bilim ve toplum gelişir ve ilerler. 

Türk Dünyası’nda bilimsel gerikalmışlığın nedenleri ve bunlara çözüm yollarının bulunması için hiç kuşkusuz ki, sosyal bilimcilerimizin ortak ve detaylı araştırmalarına ihtiyaç vardır. Fakat Türk Dünyası’nda bilimi geliştirmek için, dünyayla yarışmak için neler yapmamız gerektiğini nacizane kendi gözlemlerime dayanarak, burada özetlemek istiyorum.

1. Birincisi, bilim, adaletin, özgür düşüncenin ve sorgulamanın olduğu ortamlarda yeşerir. Bunu unutmamak ve çocuklarımızı bu ruhla, bu alışkanlıkla büyütmemiz lazım, onlara bu ortamı sağlamamız lazım. Bilimde özgür düşünce çok önemli. Ben Türk Cumhuriyetlerine gittiğimde beni merasimle karşılıyorsunuz, bana büyük saygı gösteriyorsunuz. İnsan olarak, tabi, bu hoşuma gidiyor. Fakat, bunlar bilimde olmaz. Benim yanımda çalışan en başarılı bilim adamları, benim yetiştirdiğim en başarılı öğrenciler benimle münakaşa eden öğrenciler olmuştur. O bakımdan, özellikle genç çocuklarımıza özgür düşünmeyi ve yaşlıların, benim gibilerin söylediklerini sorgulamayı öğretmeliyiz.

2. İkincisi, temel bilime öncelik vermeliyiz. Sosyal bilimcilerimiz kusura bakmasınlar, onlara büyük saygım var, fakat şunu söyeleyim, bizim temel bilimlere yatırım yapmamız lazım, temel bilim yapan çocuklarımızı desteklememiz lazım, onlara özgüven vermemiz lazım.

3. Üçüncüsü, kız ve erkek çocuklarımıza aynı eğitim fırsatı vemeliyiz. Bunun bütün Türk toplumlarında, özellikle de Türkiye Cumhuriyeti’nde bir sorun olduğunun farkındayım. Bunu çözemezsek, toplumumuzun yarısını oluşturan kadınlarımızın potansiyelinden kalkınma yolunda yararlanamayız, bu potansiyeli gerçekleştiren toplumlarla yarışamayız.

4. Dördüncüsü, çocuklarımıza çok erken yaşlarda deney yapmayı öğretmemiz lazım. Bilim, deney yapmakla öğrenilir, bunu unutmamak lazım. Ben Amerika’ya geldiğimde Türkiye eğitim ve teorik bilim açısından beni çok iyi yetiştirmişti. Fakat deney yapma konusunda eksikliklerim vardı. Bunu erken yaşlarda çoçuklarımıza öğretmemiz lazım. Bu alışkanlık haline gelmeli, yaparak öğrenilmelidir. Sadece okumakla buna sahip olamazsınız.  

5. Beşincisi, politika ve din bilime karıştırılıyor, bunları kesinlikle ayrı tutmak lazım. Politika ve din ile bilim kurumları amaç ve yöntem açısından önemli ölçüde biribirilerinden ayrışıyor. Bunları birbirine karıştırısanız bundan ilk önce bilim zarar görür, güvenilirliğini kaybeder, ilerleyemez, gelişemez. 

6. Altıncısı, bilim adamlarını din ve politikanın dışında tutumak lazım. Din ve politika bilim adamlarının işine karışırsa, sonuç bilimin ortadan kalkması olur. Nitekim, buna ibretlik en iyi örnek olarak, Uluğ Bey’in Semarkant’da kurduğu Gözlemevinin akibetini gösterbiliriz. Dini ve politik aşırılık, o zaman dünya çapında bir bilim merkezi haline gelmiş bu gözlemevinin tahrip olması ve oradaki bilim adamlarının dünyanın çeşitli yerlerine kaçıp gitmesiyle sonuçlandı. Bilim adamları da din ve inanç işlerine karışmasın. Çünkü toplumun büyük bir kısmını dışlar ve alçak görür algısı verir. 

7. Yedincisi, bilim adamlarına liyakata dayalı imkan sağlanmalıdır. Onları tayin etmek, terfi etmek için tek kriter liyakat olmalıdır. Mesela, benim çalıştığım Amerika’da dün yaptığına bakmazlar. Ben Nobel’i aldığımdan sonra yayına gönderdiğim ilk makalem reddedildi. Amerika’da çalışacaksınız, durmadan çalışacaksınız ve birşeyler bulacaksınız. Bunun ölçüsü budur. Ne bilim adamları dinler, ne de bilimsel faaliyetlere fon sağlayan Amerikan Sağlık Bakanlığı gibi kurumlar. O bakımdan, çalışmanıza devam etmeniz lazım. Devam etmezsek, desteklemezler, Nobel filan dinlemezler. Bilimle ilgili görevlere atamalarda da yine buna bakılır, dünyadan ve Amerika’dan en iyilerin bu görevlere getirilmesine çalışılıyor.

8. Sekizincisi, insanlar bilim yapmaya başladıktan sonra onlara özgürlük vereceksiniz, şunu yap, bunu yap demeyeceksiniz. Bilim adamı özgürlük ister. Onların birşeye merakı olur ve onu takip eder ve o konuda ona özgürlük vermelisiniz. O, madem hayatını buna adamış, mutlaka insanlığa faydalı birşeyler yapacaktır. Bir sözle, bilim adamına kendi bilimsel hedeflerini özgürce belirleme ve bunu gerçekleştirme imkanı sağlanmalıdır.

9. Dokuzuncusu, bütün bunların dışında benim kanaatimce bir Türk Türk Dünyası’na bir vefa borcu, bir sevgisi olmadan iyi bir bilim adamı olmaz. Ben bilime bir derece olarak kendi sorularımı cevaplandırmak için girdim. Kendi bilmediklerimi öğrenmek için girdim. Fakat, bilim yaparken, özellikle dış bir ülkede bilim yaparken, aklımda bir şeyi daima tuttum, hiç unutmadım; ben burada yalnız kendimi değil, Türk Milleti’ni temsil ediyorum diye düşündüm. Ve o bana hem güç verdi, hemde sorumluluk kattı. Ben her yaptığımda bundan ben ne alırım, Türk Milleti ne alır diye düşündüm. Ve bu benim için bir güç kaynağı olmuştur.

Son olarak, bildiğime göre, Türk Üniversiteler Birliği Türk Cumhuriyetleri üniversiteleri arasında öğrencilerin ve öğretim üyelerinin değişimini sağlamak ve Türk Dünyası’nda ortak öğretim alanı oluşturmak için çalışmalar yürütmektedir. Bunları iyi gelişmeler olarak görüyorum, Türk Dünyası’nda ortak bilimsel çalışmaları da kapsayacak şekilde daha da genişletilmesini arzu ediyorum ve Türk Cumhuriyetleri yöneticilerine bu faaliyetlere daha fazla bütçe ayrımalarını öneriyorum.

Hepinize teşekkür eder, iyi çalışmalar diliyorum.

Tanrı Türkü Korusun!

Kristof Kolomb, gemilerin zorunlu tamiratı için Jamaika'ya uğrar. Oradaki yerliler tamirata yardımcı olur, gemi tayfasına yiyecek içecek verir. Ancak tamirat aylarca bitmez. Üstelik gemi tayfası, yerlilerin yiyeceklerini yağmalar. 

Bu duruma kızan yerliler, yardımı ve yiyeceği keser. Çaresiz durumdaki Kolomb, gemilerde bulunan takvimi karıştırırken, ertesi gün Ay tutulması olduğunu öğrenir ve hemen yerlilerin şefine gider.

Şefe, Tanrı ile haberleştiğini ve Tanrı'nın yardımın kesilmesine çok kızdığını, bu kızgınlığını da Ay'ı kan kırmızıya çevirerek göstereceğini söyler.

Ertesi gün akşam Ay tutulması başlar ve Ay'ın rengi tutulmadan dolayı kızıla döner. Kolomb'un oğlu, o anı günlüğüne şöyle yazmış:

"İnleme ve feryatlarla birlikte, her yerden gemilere doğru geldiler, yiyecek ve içecekler getirdiler, Tanrı'ya onları affetmesini söylemesi için amirale yalvardılar.”
Kolomb kum saatine bakar, 48 dakika süren tutulma bitmek üzeredir.

Onlara Tanrı'nın kendilerini affettiğini ve Ay'ı birazdan normal rengine çevireceğini söyler.
Tutulma biter, Tanrı tarafından affedilen yerliler de mutludur, evrenin işleyişini bilen Kolomb tek bir not düşer seyir defterine:

"Cehalet, her zaman köleliği getirir."

   Üç dakika geçer orta yaşlarında bir adam müzisyenin çaldığını fark eder. Yavaşlar, bir kaç saniyeliğine durur ve sonrasında aceleyle ilerler, yapacaklarından geri kalmasın diye.
Bir dakika sonra kemancı ilk bir dolarlık bahşişini alır; bir bayan parayı kemancının önüne geçerken atmış ve hiç durmadan yoluna devam etmiştir. Bir kaç dakika sonra birisi dinlemek için duvara yaslanır, saatine bakar ve tekrar yürümeye başlar. Besbelli adam işine geç kalmıştır.
   En çok dikkat eden ise üç yaşında bir çocuktur. Annesi alelacele çekiştirirken kendisini durup kemancıya bakar. Sonunda annesi kuvvetlice çekiştirir çocuğu ve çocuk sürekli arkasına bakarak yürümeye başlar. Bu olay diğer birçok çocuk tarafından tekrarlanır, fakat istisnasız tüm ebeveynler çocuklarını yürümeye devam etmeye zorlar. Kemancının 45 dakikalık gösterisi boyunca sadece 6 kişi durup bir süre bekler. 20 kişi kendisine para verir, sonra yine normal bir şekilde yürümeye devam ederler. 32 dolar toplar kemancı. Gösterisi bitip de etrafa sessizlik hâkim olduğunda hiç kimse farketmez bile.  Kimse alkışlamaz ya da tanımaz.
    Kimse az önce dünyadaki yazılan eserler arasındaki en eşsiz parçayı 3.5 milyon dolar değerindeki kemanıyla çalan bu kişinin dünyanın en yetenekli müzisyenlerinden Joshua Bell olduğunun farkına varmaz. Bu olaydan iki gün önce, biletlerinin ortalama 100 dolar olduğu, konserin biletleri yok satmıştır.
  Bu gerçek bir hikâyedir. Joshua Bell'in bu metro istasyonunda kimliği belirsiz bir şekilde verdiği konser Washinton Post tarafından algılama, zevk ve insanların önceliklerini kapsayan sosyal araştırmanın bir parçası olarak tertip edilmiştir.
     Özet olarak : Ortak bir çevrede, uygunsuz bir zamanda güzelliği algılayabiliyor muyuz? Durup da bunu takdir edebiliyor muyuz?
 Bir yeteneği beklenmedik bir içerikte tanımlayabiliyor muyuz? Bu araştırmadan edinilecek muhtemel sonuçlardan biri şudur: 

  Eğer dünyanın en ünlü müzisyenlerinden birinin dünyada yazılan en iyi eserlerden birini çalarken onu durup da dinleyecek bir dakikamız bile yoksa, acaba daha neler kaçırıyoruz hayatta? 

Cem Karaca'nın şarkısında dediği gibi:

Bir çiviyi çakar gibi
Vura vura günlere

Dört nala gidiyoruz
Bizi bekleyen yere

Halimize şükran mı
İsyan mı etmeli?
Bütün ömür bir rüyaysa
Uyanıp kalkmamalı mı?

İşte geldik gidiyoruz
Bilinmez bir diyara
Eskiden karpuz idik
Şimdi döndük biz hıyara

Bir ayvayı dişler gibi
Isır ısır ömrümüzü

Bir girdapta dönüyoruz
Yaşamadan günümüzü

Deli gibi kutluyoruz
Yılbaşı doğum günümüzü

Doğuma da ölüme de
Çiçekler yolluyoruz
Sevince de kedere de
Doğuma da ölüme de
Çiçekler yolluyoruz

İşte geldik gidiyoruz
Bilinmez bir diyara
Eskiden karpuz idik
Şimdi döndük biz hıyara!

1995 yılının Temmuz ayında Rusya destekli (Türklerden Kosovanın intikamını aldıklarını söyleyen) Sırp kasapları sistematik olarak yürüttükleri katliamlarda sadece Srebrenitsa’da beş gün içinde 8.372 Boşnak’ı şehit etti, yüzlerce kadın ve küçük yaştaki kız çocuğuna BM gücünün gözleri önünde tecavüz etti. 

Hayatını kaybeden tüm şehit ve mazlumları saygı ve rahmetle anıyorum.

Anlamlı bir şiirle siz güzel okuyucuları başbaşa bırakıyorum:

TEBESSÜMLER ÜŞÜR GAMZELERİNDE

Gözyaşına doymaz mendil,

Ağıtla bitmiyor hüzün.

Bir haçlı gölge inmiş

Çehresine gündüzün.

Prangalı düşler,

Öfkeli zaman,

Yetim gelecek;

Kan sağıyor toprak, 

Dallar kan çiçek.

Perişan kadınlar yürür Bosna sokaklarında,

Yıkılmış yarınlar sürükleyerek...

Yarım minarelerde barut kokusu, 

Yorgun saflar secdelerde umut bölüşür. 

Parmaklarını unutmuş kaldırımda bir bebek,

En taze tebessümler gamzelerinde üşür

Çocuklarla beraber çiçeksiz bahçelerde

Ağıtlar kök salar,

Acılar büyür...

Top sesleri sinmiş,

Babasız evlere, camsız pencerelere;

Sönmüş ocaklarda bir isli duman.

Akreple yelkovan koşup durur anlamsız

Kan gölü Bosna'da tutuklu zaman.

Bir dram oynanıyor kapalı gişe,

Çarmıha gerilmiş hilâl

Ve suskun ezan...

Bereketi bol Rabb'im bulutların nerede?

Kan emiyor topraklar,

Rahmet değil.

Dudaklardan fatiha yükselir perde perde,

Bir taş yığını Bosna

Memleket değil.

Hayatlar dört mevsim hasrete gebe,

Bu bir felakettir,

Bereket değil.

Kapkara bir yazının hükmü saklı kaderde,

Silinmez, imkânı yok;

Mürekkep değil...

TKa.

Not: Bu şiir 1993 Türkiye Gazetesi'nin BOSNA UNUTULMASIN Şiir Yarışmasında birincilik ödülü almıştır.

Tarık Kılıçarslan hocam iyi ki varsınız.

Kütüphaneler, ülkelerin devlet ve toplum olarak, gelişmesi ve kalkınması noktasında son derece önemli olan eğitim ve kültür kurumlarıdır. Varlıkları güç ve zenginlik, yoklukları ise eksiklik anlamı taşımaktadır.

Zamanın ruhuna bigâne kalanlar zelil olmaya ve izmihlâle mahkûmdurlar. Tıpkı Osmanlı'nın son 150 yılı gibi. 16. yüzyılın başında Bilimsel Devrimi başlatan ve sürekli kazanım içinde olan Batı 18. yüzyıl sonunda dünyanın güç merkezi ve efendisi hâline gelmişti. Sonrasında da sürekli gelişme kaydetti Batı. Batı ile aramızda mesafe hayli büyük. Batı bu hâle nitelikli düşünerek ve sürekli kendini geliştirerek geldi. Nitelikli düşünmek, yaşadığımız çağı ve zamanı doğru düzgün okuyabilmenin (anlayabilmenin) yolu da kendimizi sürekli geliştirmekten geçiyor.

-‘Yâ Resûlellah, dedi, Allâh’a hamd olsun ki, bunun babası beni sağ bıraktı da, sana îmân etmek şerefini bana nasip eyledi. Buas günü, ben bunun babası Sâbit bin Dahhâk ile boğaz boğaza boğuşmuştum!

Bunun üzerine Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz,

” Fakat, onun bu oğlu, ne iyi çocuktur’, buyurdu.

Zeyd bin Sâbit (r.a.)’in bir ara gözlerini uyku bürüyüp kendisi uyuyakalmıştı. Kalkanı, oku, yayı ve kılıcı yanında olduğu halde, orada çalışmakta olan diğer Müslümanlar, onu hendeğin kenarında uyur bir halde bırakarak etrafı dolaşmaya gitmişlerdi. Bu esnada onun yanına gelen Umâre bin Hazm, şaka için, silâhını alıp saklamış, Zeyd bin Sâbit’in de bundan hiç haberi olmamıştı… Uyanıp silâhını bulamayınca da, heyecanlanmış ve korkmuştu! Resûlüllah Efendimiz bunu işitince, Zeyd’i çağırttı. Ona,

” Ey uykucu! Sen uykuya daldın, nihâyet silâhın da kaybolup gitti’ buyurduktan sonra, ‘Bu çocuğun silâhının nerede olduğunu kim biliyor?’ diye sordu.

Umâre bin Hazm,

-‘Yâ Resûlellah, ben biliyorum. Silah benim yanımdadır, dedi.

Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz,

-”Silâhını teslim et ona! buyurdu ve şaka yollu da olsa, Müslümanları korkutmayı veya onların herhangi bir şeyini alıp saklamayı yasakladı.

Bediüzzaman Said-i Nursi Emirdağ veya Afyon hapishanesi’nde yatarken, bir gece Konya’nın Ladik kasabasına Ahmed Ağa’nın yanına geldi. Ahmed Ağa’nın yanında o anda sadece oğlu Zekeriya vardı.

Bediüzzaman tayy-i mekân ederek gelmişti. Ahmed Ağa’nın odasının eşiğinde, ellerindeki kelepçeyi ve ayaklarındaki zincirleri çözdü, içeri girdi:

“- Bu çıksın, dedi,

Zekeriya’dan ötürü, konuşacaklarım var…”

Ahmed Ağa:

“-Mahzuru yok kardeşim, yabancımız değildir, oda duysun …” dedi.

Bediüzzaman:

“-Ahmed Ağa, üstada – Hızıra – söyle, tahammülüm kalmadı, dedi. Ahmed Ağa:

“-Olur, söyleyelim kardeşim Said” dedi.

Bediüzzaman tekrar anında kelepçeyi ellerine zincirleri ayaklarına takarak geri döndü.

Bir müddet sonra aynı şekilde Bediüzzaman yine geldi ve:

“-Söyledin mi Ahmed Ağa?… Ne oldu netice?”, diye sordu.

Ahmed Ağa:

“- Söyledim kardeşim Said, söyledim” dedi.

Bediüzzaman:

“-Ne dedi Üstad? ” diye sordu.

Ahmed Ağa:

“-Sabretmeni söyledi” dedi.

Bediüzzaman bu cevabı alınca, bu defa kapıdan değil, pencereden çıkıp gitti. Yine elleri kelepçeli, ayakları zincirli idi.

Şimdi söyle bir sorulsa, hem tayy-i mekan edebiliyor, hapishaneye girip çıkabiliyor, kelepçelerini çözüp takıyor. Hemde hapishaneden çıkmak için Hazreti Hızır’dan yardım istiyor… Bu nasıl oluyor diye bir soru akla gelebilir.

Evliyalar bu güce sahiptirler. o kuvvet ve o tasarruf ellerinde var ama, izin almadan kullanamazlar. İşte Bediüzzamanda o tasarruf kendisinde olduğu halde üstadı Hızır’dan izin almadan kullanamamıştır.

Sen, mermeri yaratırsın;

Ben, ondan saray yaparım!

Suya ektiğin kamışı

Keser, biçer ney yaparım!

Yuvada Havvâyı gelin

Âdem'i güvey yaparım!

Şu manâsız mesafeyi

En yaparım, boy yaparım!

Yeter ki sen... ver ben ondan

Mutlaka, birşey yaparım!

Sen orada cennet kurarken

Ben dünyada köy yaparım!

Bir yalıncık gönderirsin;

Tarar, süsler bey yaparım!

Gökteki öksüz dilimi 

Bayrağıma ay yaparım!

Arif Nihat ASYA

Değerli Okuyucularım,

Şairlerimizi ve yazdıkları eşsiz güzellikteki şiiirlerini zaman zaman okuyup hatırlamak ve onları anmak bir hatırşinaslıktır. O bakımdan bu günkü şairimiz Arif Nihat Asya ve Ahmet Cemâl Nâbedîd oldu. Neden mi? Öncelikle bir eğitimci olarak Arif Nihat Asya. Çünkü o bir tasavvuf insanı ve Türklüğü de kullanarak Yunus Emre vari şiirler söyleyebilen, güzel Türkçemizle muhteşem şiirler yazabilen biriydi. Milletvekilliğinden sonra tekrardan öğretmenliğe dönen (Mehmet) Arif toplumda öğretmenliğin kıymetini bilen bir aydındı aynı zamanda. Çünkü öğretmenler ve şairler nesillerin zihinlerine tohum atar ve başarılı olunursa hem toplum hem de sanat bir yerlere gelebilirdi. Bu nedenle eğitimci ve sanat kişiliği olan Arif Nihat Asya yazmış olduğu şiirlerde de insanın inşasını temel esas alır. Bu dönüşüme neden olan ise tabii ki sanatçının bakış açısıdır. İşte bu bağlamda siz kıymetli dostlara "San'at" şiiriyle merhaba dedim. 

Şairin ilk dizede "Sen" diye hitap ettiği mutlak olan Allah'tır. Çünkü gerçek sanatkâr O'dur. Sanatkâr O'nu taklid eder. Canlı ve cansız her şeyi yaratan yaratıcı, mermeri yaratır ve kayaçların arasına saklar. Akıl verilen insan ise o mermerden saray yapar. Mermer olmasaydı; saray olur muydu? "Sen" suya kamış ekersin, ben onu arar bulur, terbiye eder ney yaparım. Kamış yaratılmasa o mucizevî ses kulaklara kadar gelebilir miydi? Evet ney Mevlana'nın Mesnevisinde bir metafordur. Neyin yolculuğu, insanın kamil yolculuğuna benzer. Kemalât yolundaki insan da bir ney gibi arınır, acı çeker, temizlenir ve sabrı öğrenir. Mesnevi "Dinle" diye başlar, Kur'an ise "Oku". Dinlemek ve okumak çok önemlidir insan için. Mesnevinin ilk beş beyitinde geçen "ney" insandır. Mevlana der ki: "Bilmek, dinlemekle başlar."

San'at şiirinde "sanat" sadece resim, müzik, edebiyat, heykel, tiyatro demek değildir. Gerçek sanat insan yaşamında maddi ve manevi dünyasında yaratıcının ortaya çıkması için insanı yeryüzüne göndermesinin asıl sebebidir. "Sen orada cennet kurarken/ Ben dünyada köy yaparım!" dizeleri ise gerçek sanatkârla insan arasındaki farkı görtermesi açısından önemli bir dizedir. "Bir yalıncık gönderirsin/ Tarar süsler bey yaparım!" dizeleri ise yine ders verir düşünenlere. Bu dünyada sanatkâr verilen bir şey üzerine çalışarak bir şeyler yapar. Yoktan var eden mi, vardan var eden mi büyük sanatçı?

Arif Nihat Asya, "San'at" şiiriyle gerçek yaratıcıyı unutan; sanatçıları "Tanrı" gibi görenlere sesleniyor.

Şiir tahlilcileri ve yorumcuları okudukları şiirlere, kendilerinde uyandırdığı duygulara göre anlamlar yüklese de gerçek ana duyguyu yinede şiirin şairi bilecektir. "San'at" şiiri toplumsal yaratımdan bahsetse de "metaşiir" örneği olarak bahsedilmemektedir. Nedeni ise şiirin içerik olarak bunu tam olarak anlatamadığı vurgusudur, diyebiliyorlar. Oysaki Ekrem Güzel, "Bu şiirde, sanatsal yaratımın ancak Tanrısal yaratım içinde bir imkan olduğu görüşü şiir boyunca işlenir." der.

Post-modern dönemle birlikte aslında "üst kurmaca" denen farklı tekniklerle metnin kazandığı üst kimlik şiirden çok roman alanında kendini ispatlamıştır. Dolayısıyla "metaşiir" kavramı şairin öz farkındalığının ifadesidir, denir. Ayrıca yapılan araştırmalar göstermiştir ki "metaşiir" kavramının hakkını veren şairimiz ise Ahmet Cemâl Nâbedid'dir. Ataürk'ün akrabası olan Ahmet Cemâl Bey, Mülkiye Mektebi mezunu olup Maarif ve Maliye Bakanlıklarında çalışmış, Sayıştay genel sekreterliğini ise kabul etmeyerek emekli olmuştur. Şairin ilk şiirleri ellili yaşlarından sonra yayınlansa da en farklı ve en özgün tarafı şiiri "özerk" olarak düşünebilmesidir. Nâbedîd Bey, bireysel olarak çıktığı yolda üç şiir kitabıyla edebiyat dünyasında yerini alabilmeyi başarmıştır. Bu bağlamda Nabêdîd, Türk şiirine damgasını vuran "metaşiirsel" anlatımın başından sonuna tematik düzeyde uyguladığı "ilk" kitap örneği olarak "Arabadan Şiirler (Vesaiti Nakliye)", "metaşiirsel anlatı" da çığır açıcı bir eser olarak edebiyat tarihinde yerini almalıdır. Bu eser tamamı metaşiir örneği kabul edilecek şiirlerden oluşur. Bütün şiirlerinin başlığı nakil/ulaşım araçlarının adlarını taşır. Merkeze nakliye araçları alınarak gerçekleştirilen kurguyla, aslında imparatorluktan Cumhuriyet'e geçerken memleketteki Batılılaşma sorununu tartışmaya da açılır. İşte 30 Ağustos 1919 tarihli "Şeytan Arabası" şiirinde şiirini üç bölümde yazarak "bisiklet" üzerinden yaşadığı toplumdaki değişimi anlatır. Şiirde bisiklet almak isteyen fakat parası yetişmeyen genç kızın yakarışını duyan adamın yardım etmek istemesi ve kızın adama oynadığı oyun kurgulanır. Modern zihniyeti temsil eden genç kız, bisiklet hakkında bilgiler vererek merkeple karşılaştırmalar yapar. Geleneksellikle modernliğin karşılaştırıldığı ve problematize edildiği görülür.

Cemâl Bey, "Vesaiti Nakliye" eserinde otuza yakın metaşiir örneğine yer vermiştir. Bütün bunlar göstermektedir ki dünya üzerindeki bilimsel gelişmeler ile Dünya Savaşları'nın tetiklediği trajik gelişmelerinde etkisiyle insanlık ve özelde de sanatçılar ciddi bir gerçeklik yitimi ile karşı karşıya kalmışlardır. Bu da metaşiir denilen bir düşünme ve yorumlama şeklini şiir dünyamıza kazandırmıştır. Aslında Klasik Türk(Osmanlı) Edebiyatı bunun örnekleriyle doludur. 

Sonuç olarak şiirde çok yönlü çağrışımlar birçok algıyı da zamanla değiştirmiştir.

KAYNAK

Doç.Dr. İldeş, Özgür, Türkiyat Mecmuası, 32, 2, (2022), 671-716. Araştırma Makalesi, İstanbul Üniversitesi Yayını.

Başta hikaye olmak üzere, şiir, tiyatro, hatıra ve makale dalında eserler veren Ömer Seyfettin’in yazı hayatı savunduğu Yeni Lisan ve Milliyetçilik akımıyla bir paralellik gösterir. Birinci Dünya Savaşı sırasında da yazdığı hikayeler, hem imparatorluğun güçlü zamanına özlem hemde o zamanki dağılma sürecine bir moral desteği niteliğindedir. Hükümdara itaat, ülke sevgisi, cihat anlayışı ve iman gücünün anlatıldığı bu hikayeler Başını Vermeyen Şehit, Pembe İncili Kaftan, Kütük, Vire, Forsa, Kaç Yerinden, Teke Tek, Kızıl Elma Neresi ve Nadan’dır.

Ömer Seyfettin hikâye ile ilgili şöyle söyler: “Ben, her şeyden, en ehemmiyetsiz bir fıkradan, bir cümleden bir hikâye, koca bir roman çıkarabilirim. Sanat, o hikâye, koca bir romanı çıkardığım en ehemmiyetsiz şey değil, benim o şey etrafında canlandırdığım hayattır.”

Ömer Seyfettin şiir, hikaye ve tiyatro dışında Fransızca’dan tercümeler yapmıştır. Maupassant, Catulle Mendes ve Gorki çevirileri yanısıra İlyada ve Kalavela’yı Türkçe’ye çevirmiştir. Ömer Seyfettin’in çağının yazarlarından ayıran pek çok özelliği mevcuttur. Öncelikle o içinde yaşadığı toplumun değerlerine, düşünce ve algılama tarzına, diline kısacası halk ögelerine yönelerek sanat icra edenlerin başında gelir. Toplum için sanat yapma kaygısı taşır. Hayatı boyunca Osmanlı Türkçesi ve Divan Edebiyatını eleştirmiş ve halkın konuştuğu Türkçe’ye ve Halk Edebiyatı unsurlarına yönelmiştir. Bir bakıma halkın konuştuğu dilin sanat dili olmasının taraftarıdır. Çünkü ona göre bizim edebiyat, ilim ve fende geri kalışımızın sebebi konuştuğumuz dili yazıda kullanmayışımızdır. Nasıl ki konuşurken, gülerken, ağlarken Türkçe kullanılıyor, yazarken de bu Türkçe kullanılmalıdır görüşündedir.

Yazdığı hikâyelerden dolayı zaman zaman maddi bir menfaat elde ettiğini sürenler tarafından eleştirilere maruz kalmış olsa da yazmaktan geri durmamıştır. Konusunu ve kişilerini tarihten alarak yazdığı hikâyeler I. Dünya savaşı yıllarına rastlar ve moral verme amaçlı yazılmış olan hikayeleri şunlarıdır : Pembe İncili Kaftan, Forsa, Ferman, Başını Vermeyen Şehit, Kızılelma Neresi? gibi. Ömer Seyfettin’de vatan kavramı da üzerinde durulmaya değer önemli bir noktadır. Onda vatan anlayışı, üzerinde bulunan, sıradan bir kara parçası değildir. O vatana duygusal, dini ve idealist bir anlam yükler. Turan adını verdiği, yani bütün Türklerin yaşadıkları ve tarih içinde bir kez olsun ayaklarını bastıkları siyasi olgu, vatana atfedilen duygusal ve idealist anlamı belirler. Bu Milli Vatan’dır. “Fiili vatan ise, Türklerin bizzat hakim bulundukları yerlerdir” [Seyfettin,2001a:206]

Dini vatan ise, ezan okunan bütün İslam ülkeleridir. Bir Türk için bunlardan birinde yaşaması arasında bir fark yoktur. Bu mânâ “Forsa” isimli hikâyesinden açıkça çıkarılabilmektedir. Kara Memiş uzun süredir Malta’da esir bulunan bir denizcidir. Yıllar sonra oğlu Turgut Malta’yı fethetmeye gelir. Kara Memiş’de oğlu ile savaşa hazırlanırken, oğlunun –Vatana hasret gidersin, sözüne karşılık, “Şehit olursam bunu(bayrak) üzerime örtün! Vatan al bayrağın dalgalandığı yer değil midir?” der. Tarihi hikâyelerindeki ana temayı, yönetici, halk ve asker oluşturur. Hemen hemen her hikaye, bu üç unsurun aralarındaki ilişkiye vurgu yapar. Hikâyelerinin bir kısmının geçtiği dönemler genellikle Osmanlı Devleti'nin güçlü olduğu zamanlardır.

 FORSA NEDİR?

Forsa nedir? Türk Dil Kurumu üzerinden ele alındığı vakit Forsa kelimesi, 'Gemilerde kürek çeken hükümlü ya da tutsak kişi' biçiminde öne çıkar. Tabii aynı zamanda 'coşkunluk' anlamı üzerinden de ele alındığını söylemek mümkün.

Kara Memiş, ünü Osmanlı denizcileri arasında yayılmış bir deniz askeridir. Otuz yaşında iken Osmanlı denizcisi Edremitli Kaptan Kara Memiş, Malta korsanlarının eline düşüp esir olur. Zamanla Malta deniz korsanları tarafından gemilerde denizci olarak yıllarca çalıştırılmış, yirmi yıl gemide kürek mahkumu olarak kullanıldıktan sonra, korsanlar tarafından bir çiftçiye köle olarak satılır. On yıl çiftlikte çalıştıktan sonra sokağa atılır ve yaşlanınca korsanlar tarafından bir adaya başıboş bırakılmıştır. Yıkık bir kulübeye yerleşir ve arada kasabaya inip kendisine acıyanların verdiği yemeklerle beslenir; on yıl boyunca böyle yaşar.

Esir alındığı günden bu yana geçen kırk yılda, Osmanlıların gelip kendisini kurtaracağı ümidinden hiç vazgeçmemiştir. Kara Memiş, 40 yıldır Türk denizcilerinin geleceğini hep hayal etmiştir. Rüyasında Türk gemilerinin yardımıyla esaretinden kurtulduğunu görür. Bir gün aynı rüyayı gördüğünde rüyası gerçek olur ve Türk gemileri gerçekten de gelir. Gelen gemilerin yanına gider ve askerlere kendini tanıtır. Eski bir Osmanlı Bahriyesi olan Kara Memiş kendinden bahseder ve askerler bunu yüzbaşılarına iletirler. Kara Memiş kaptana götürülür ve bu sefer kendini kaptana tanıtır. Bunu duyan Turgut kaptan, esir tutulduğu kırk yıl boyunca tüm insanların onu merak ettiğini ve Kara Memiş’in kolundaki yara izini göstererek oğlu olduğunu söyler. Kara Memiş, kırk yıllık esaretinden kurtulurken, kırk yıl sonra oğluna kavuşur. Baba ve oğul hasret giderirler, Kara Memiş kılıç ve kalkan ister, gemideki sancağı göstererek, "Şehit olursam bunu üzerime örtün! Vatan al bayrağın dalgalandığı yer değil midir?" der.

Mekân, hikâyede olayın geçtiği yerdir. Mekân olayın durumuna göre ev, bahçe, kasaba, kır, sokak, ilçe, şehir veya ülke olabilmektedir. Çeçen’e göre, “Modern hikâyede mekân, metinde bir dolgu malzemesi değil, karakter(ler) üzerinde etkisi olan bir metin ögesidir” (Çeçen, 2010:435). Tekin; mekânın tasvir edilmesinin sadece anlatı sisteminin inşa edilmesi açısından değil, aynı zamanda okuyucu açısından da önemli olduğunu ve mekânın karakter üzerinde önemli bir rol oynadığını belirtmektedir (Tekin, 2001: 130). Ada, Kasaba ve Harap kulübe karşımıza çıkmaktadır.

Zaman ise; Hikâyede zaman dilimini ifade eden süredir. Bu süre; gün, ay, hafta, yıl, gece-gündüz vakti veya geçmiş bir dönem olabilir. Aktaş, zaman ile olayın birbiri ile ilişkili olduğunu ifade etmektedir. Aktaş’a göre olayda iki zaman vardır. Biri olayın geçtiği zaman dilimi; ikincisi ise okuyucunun olayı öğrendiği zaman dilimidir. Ona göre zaman metin içindeki fiillerden anlaşılabilir (Aktaş, 1991:117-119). Forsa hikâyesinde Kara Memiş’in kırk yıl esir olduğu zaman dilimi vardır.

Başlatıcı olay: “Hikâyedeki olaylar dizisini başlatan olaydır. Başlatıcı olayın ana işlevi hikâyede çözülmesi gereken bir problemi ortaya çıkarmaktır. Başlatıcı olay, bir doğal olay veya açlık, acı veya hastalık gibi fiziksel bir sebebe dayanan bir olay olabildiği gibi psikolojik bir durum veya sosyal bir gereksinim de olabilir” (Coşkun, 2009:254). Kara Memiş’in Malta korsanları eline düşmesi ile esirlik hayatı zaman olarak karşımıza çıkmaktadır.

Hikâyedeki problem:“Hikâyedeki temel sorundur. Çözülmesi gereken bilinmezliktir” (Akyol, 2014: 173). “Hikâyedeki olayların merkezinde yer alan çatışma durumudur. Bu çatışma, başlatıcı olaydan sonra ortaya çıkar ve ana karakterin hikâyedeki diğer karakterlerle veya doğal engellerle mücadelesi şeklinde ortaya çıkabilir” (Coşkun, 2009:255). Kara Memiş’in esir düşmesi olarak okunmaktadır.

Forsadaki psikolojik girişim ise Kara Memiş’in sürekli dua etmesi ve rüyasında esirlikten kurtulduğunu görmesidir.

BİTMEYEN VATAN ÖZLEMİ

Hikâyeler, yaşanmış ya da yaşanması mümkün bir olayı, yer ve zaman belirterek anlatan edebî türdür, şeklinde ifade edilir. "Forsa" hikâyesi de Ömer Seyfettin’in Türk tarihinden yaşanmış gibi alarak vatan özlemini ve bayrak sevgisini anlattığı bir eser olarak karşımıza çıkmıştır. 40 yıl süren bir esir hayatı sonucunda umudunu hiç kaybetmeyen Kara Memiş’in millettaşlarına kavuşması hikâyenin çözüm noktası olmaktadır. Hâkim bir bakış açısıyla yazılmış olan hikâye öncelikle çiçek ormanı gibi bir ada tasvir edilerek esaret hayatının biteceğinin mesajı ile başlar. Daha sonra kahramanın fiziki yapısı hakkında genişçe bilgi verilerek esirlik hayatının kahraman üzerindeki etkilerinden ve onun ruhundaki açtığı izlerden dem vurulur.

Diğer dikkat çeken şey ise uykusunda ve hayalinde her zaman kurtulacağı ve vatanına kavuşacağı günü düşünen bir kahramanın olması ayrıca vatan özleminin insanı ayakta tutacağı bir olgu olarak karşımıza çıkarılmasıdır. Türklerin Akdeniz’i bir zamanlar “Türk Gölü” hâline getirdikleri ve bunda kahramanımız gibi bir çok yiğidin ve denizcinin de payı olduğu tasvir edilir. Her ne olursa olsun ibadetlerini yerine getiren bir karakterin anlatıldığı hikâye aynı zamanda inanmanın insanı diri tutacağını vurgulaması açısından da dikkate değerdir.

Osmanlı Devleti, 16. yüzyılda karalarda olduğu gibi denizlerde de altın yükselme yaşamıştır. Bu denizciler arasında en önemli isimlerden birisi ise Turgut Reis’tir. 16. yüzyılda hem Türkler hem de Avrupalılar Turgut Reis’in çok büyük bir denizci olduğunu kabul etmiştir. Yaşamını denizlere adayan Turgut Reis’in hayatı Malta kuşatmasında sona ermiştir. Ömer Seyfettin “Forsa” hikâyesinin kahramanı olan Kara Memiş’i oğlu ile kavuşturarak denizcimiz Turgut Reisi de unutmamış ve okuyucuya tarihi kahramanlarımızı da hatırlatmıştır. Hikâyenin devamında ise adaya çıkan askerlere eşlik etmek isteyen kahramanın bayrağa ve vatana olan özlemi verdiği cevapla doruk noktaya ulaşmıştır.

Sonuç olarak forsalık hayatı süren Kara Memiş’in esirlikten kurtulması ve vatana olan özlemini dile getirmesi bu hikayede umudun insanı diri tutacağı mesajını verirken, vatan sevgisinin de insanın içinde sönmeyen bir ateş olduğu vurgulanmaktadır.

Allah kimseyi vatanından ayrı koymasın...

KAYNAKÇA

Aktaş, Özgür, Yrd. Doç. Dr., Kafkas Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Sosyal Bilgiler Eğitimi, KARS

Aktaş, Ş.(1991). Roman Sanatı ve Roman İncelenmesine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.

Akyol, H. (2014). Programa Uygun Türkçe Öğretim Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

Birinci, Elif, Ömer Seyfettin'in Hikâyelerinde Türk Toplumu, YL Tezi, Sakarya Üni. Mayıs:2002

Çeçen, M. A. (2010). İlköğretim 6-8.Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Hikâye Türü Metinlerin Hikâye Haritası Yöntemine Göre İncelenmesi. Ulusal Malatya Sempozyumları-I Bilgi Çağında Eğitim ve Malatya. Bilgi Yolu Eğitim Kültür ve Sosyal Araştırmalar Merkezi Yayınları.(431-452).

Coşkun, E. (2009). “Türkçe Öğretiminde Metin Bilgisi”. Ahmet Kırkkılıç ve Hayati Akyol (Ed). İlköğretimde Türkçe Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.

Özpay, Ahmet. "Ömer Seyfettin 'Ferman' hikâyesinde Mazinin İhyası" makalesi, "Prof.Dr. Ramazan Kaplan'a Armağan" Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s.243

Seyfettin, Ömer, Yeni Lisan ve Bir İstimzaç, Mithatpaşa Sanayi Matbaası, Selanik-[Tarihsiz]

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Hikayeler 1, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-1999

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Hikayeler 2, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-1999

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Hikayeler 3, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-1999

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Hikayeler 4, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-1999

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Şiirler, Mensur Şiirler, Fıkralar, Hatıralar, Mektuplar [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-2000

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Makaleler 1, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-2001

Seyfettin, Ömer, Bütün Eserleri Makaleler 2, [haz. Hülya Argunşah], Dergah Yayınları, İstanbul-2001

Tekin, M. (2001). Roman Sanatı (Romanın Unsurları). İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş.